Ólafur Björn Guðmundsson, hótelrekstrarfræðingur, frumkvöðull, eiginmaður, faðir, afi og þolandi eineltis, opnar sig um harkalegt einelti sem hann var beittur sem barn. Segir hann þá reynslu hafa gert hann að auðveldu skotmarki fyrir óréttlæti á vinnustöðum og í félagssamskiptum þegar hann varð fullorðinn.
„Einelti er ekki bara eitthvað sem gerist í frímínútum á skólalóðinni. Fyrir marga er það skuggi sem fylgir manni inn í fullorðinsárin, litar sjálfsmyndina og hefur áhrif á hvernig við tökumst á við heiminn. Sem barn sem var lagt í harkalegt einelti, þrátt fyrir að eiga vini, standa mig vel í skóla og vera virkur í íþróttum, skildi ég aldrei af hverju ég var skotmark. Þessi reynsla skildi eftir sig sár sem gerðu mig síðar meir að auðveldu skotmarki fyrir óréttlæti á vinnustöðum og í félagslegum samskiptum fullorðinna.“
Í grein sinni á Vísi segir Ólafur þessa reynslu líka hafa gefið sér dýrmæta, en sársaukafulla, ofur-vitund. „Ég finn það strax þegar fullorðið fólk notar orð eða gjörðir til að niðurlægja aðra í þeim tilgangi að upphefja sjálft sig eða ná fram eigin hagsmunum.“
Segir sláandi að sjá fólk í áhrifastöðum sýna af sér eineltishegðun
Segir Ólafur það sláandi fylgjast með fólki í áhrifastöðum sýna af sér hegðun sem einkennist af einelti. Slíka hegðun sjáum við í hagsmunabaráttu verkalýðsfélaga, þar sem harka í garð einstaklinga virðist stundum vega þyngra en málefnin sjálf. „Þegar forysta eins félags, líkt og dæmin sýna með Eflingu, herjar á forystu annars félags eins og VR með persónulegum aðdróttunum, þá er það ekki lengur málefnaleg barátta, það er niðurbrot.“
Ólafur segir það enn alvarlegra þegar Alþingismenn nota stöðu sína til að sá sundrung og bendir í því tilviki á orðræðu varaformanns Miðflokksins varðandi regnbogafána í skólum.
„Með því að gera tákn um kærleika og viðurkenningu að pólitísku bitbeini, er ráðist gegn hópi ungs fólks sem sögulega hefur verið útskúfaður. Það er hrollvekjandi að fylgjast með hvernig „háttvirtir“ þingmenn sá þessari illsku hjá óþroskuðum einstaklingum sem eru annars að móta með sér umburðarlyndi. Að fórna velferð viðkvæmra minnihlutahópa fyrir eigin athyglissýki og pólitíska hagsmuni er ekkert annað en kerfisbundið einelti.“
Ólafur segir muninn á málefnalegri gagnrýni og andlegu ofbeldi skýran hjá þeim sem hafa upplifað einelti. Hann segir einelti fullorðinna oft lúmskt; „það felst í þöggun, undirliggjandi kaldhæðni eða beinum árásum undir því yfirskini að vera „bara að segja sannleikann“. En undir niðri liggur alltaf sama þörfin: að ná völdum með því að draga úr öðrum.“
Segist hann oft velta því fyrir sér hvort þessir gerendur hafi sjálfir verið þolendur eineltis einhvern tímann. Ef sú er raunin þá segir að til eru miklu heilbrigðari leiðir til að lækna gömul sár en að ráðast á persónur, hópa eða hugmyndafræði sem stuðlar að betra samfélagi. „Að valda öðrum skaða til að lækna eigið sjálfstraust er vítahringur sem engum þjónar.“
Ólafur segir samfélagið eiga að krefjast meira af þeim sem leiða samfélagið okkar. Ef stjórnendur og stjórnmálamenn komast upp með að nota eineltisaðferðir til að ná sínu fram, hvaða skilaboð er þá verið að senda börnunum.
„Það tók mig mörg ár að átta mig á því að gagnrýni annarra segir meira um þá sjálfa en mig. Í dag nota ég mína reynslu til að standa með þeim sem verða fyrir óréttlæti. Við megum ekki láta eineltið stjórna okkur, hvorki í minningunni né í daglegu lífi. Við þurfum að rjúfa þögnina og benda á það þegar þeir sem eiga að vera fyrirmyndir breytast í gerendur sem grafa undan samfélagsgerðinni fyrir eigin framgang.“
