Konráð Guðjónsson hagfræðingur telur að Ísland myndi líklega þurfa að ganga inn í evrusvæðið á mun veikara gengi en nú er ef til upptöku evru kæmi. Hann segir jafnframt að erfitt sé að sjá hvernig hægt væri að viðhalda núverandi launastigi til lengri tíma innan myntbandalagsins.
Þetta kom fram í viðtali hans við Frosta Logason í Spjallinu með Frosta Logasyni þar sem rætt var um mögulega upptöku evru á Íslandi og stöðu íslensks hagkerfis í samanburði við önnur Evrópuríki.
„Ég myndi giska á jafnvel 10 til 20 prósent,“ sagði Konráð þegar hann var spurður á hvaða gengi Ísland gæti hugsanlega tekið upp evru.
Að mati hans er staða Íslands frábrugðin stöðu margra annarra ríkja sem hafa gengið inn í evrusvæðið þar sem Ísland sé nú þegar hluti af innri markaði Evrópu í gegnum EES-samninginn.
„Allt tal um mögulegan ábata fyrir viðskipti af því að taka upp evru, sérstaklega gagnvart ESB, held ég að sé tiltölulega lítið. Sennilega jákvætt, en tiltölulega lítið,“ sagði hann.
„Góða skemmtun“ að lækka laun um 10%
Konráð sagði að hátt verðlag og hátt gengi væru einkenni ríkra hagkerfa og að það væri erfitt að sjá hvernig Ísland gæti gengið inn í evrusvæðið án þess að aðlaga launastigið.
„Ég sé ekki hvernig við ættum að geta lifað þar af með okkar launastig, sem er það hæsta í Evrópu.“
Hann sagði að ef Ísland gengi inn í evrusvæðið á núverandi gengi væri verið að festa núverandi kostnaðar- og launastig í sessi.
„Nema við værum tilbúin að segja við alla á vinnumarkaði: Heyrðu, við ætlum að lækka laun allra um 10 prósent. Ég segi bara: Góða skemmtun.“
Konráð lagði áherslu á að umræðan ætti ekki fyrst og fremst að snúast um verð í krónum talið heldur kaupmátt fólks.
„Endatakmarkið hlýtur að vera það hver er kaupmátturinn. Hvað geturðu keypt mikið fyrir tekjurnar þínar?“
Segir Ísland standa sterkt þrátt fyrir hátt verðlag
Í viðtalinu benti Konráð á að þótt Ísland væri eitt dýrasta land Evrópu samkvæmt mörgum verðlagsmælingum þyrfti einnig að horfa til tekna fólks.
Hann sagði að þegar verðlag væri borið saman við ráðstöfunartekjur kæmi Ísland mun betur út en margir gerðu sér grein fyrir.
„Þá er eiginlega hægt að snúa þessu við og segja að verð hér á landi sé með því lægsta sem þú finnur í Evrópu,“ sagði hann og vísaði til þess hversu hátt hlutfall tekna Íslendingar halda eftir miðað við íbúa margra annarra Evrópuríkja.
Konráð nefndi einnig að kostnaður vegna matarkörfu vegi almennt minna í ráðstöfunartekjum Íslendinga en víða annars staðar.
Umræða um atvinnuleysi og samfélagslegan kostnað
Í viðtalinu var einnig rætt um möguleg áhrif upptöku evru á atvinnuleysi og efnahagslíf landsins.
Frosti Logason benti á að margir þeirra sem hafa fjallað um málið telji líklegt að atvinnuleysi myndi aukast að einhverju marki og að slíkt hefði óhjákvæmilega áhrif á landsframleiðslu og ríkisfjármál.
Konráð tók undir að mikilvægt væri að reyna að meta slíkan kostnað þegar fjallað væri um upptöku evru.
„Þetta er raunverulegur kostnaður,“ sagði hann og bætti við að erfitt væri að spá nákvæmlega fyrir um þróunina þar sem slíkar greiningar væru alltaf háðar forsendum um framtíðina.
Lífsgæði meðal þeirra bestu sem þekkjast
Undir lok viðtalsins ræddu þeir Frosti og Konráð um lífsgæði á Íslandi og samanburð við önnur lönd.
Konráð benti á að Ísland stæði mjög sterkt þegar kæmi að eignarhaldi á húsnæði, ráðstöfunartekjum og ýmsum mælikvörðum um velferð.
„Almenn lífsgæði eru bara hérna með því besta sem gerist í veröldinni,“ sagði Frosti og bætti við að þrátt fyrir að krónan væri oft gagnrýnd sýndi heildarmyndin að Íslendingar byggju við mjög góð kjör í alþjóðlegum samanburði.
„Heildarmyndin er sú að hér er allt með því besta sem gerist.“
Hér fyrir neðan má sjá brot úr spjalli þeirra Konráðs og Frosta en viljir þú sjá allt viðtalið mælum við með áskrift á Brotkast.is
