Arndís Þórarinsdóttir, rithöfundur, segir gervigreindina stela bæði störfum og höfundarvörðu efni. Hún auki fátækt og misskiptingu og geri það að verkum að við getum ekki treyst neinu sem við sjáum á netinu lengur.
„Hér er hún. Framtíðin sem ekkert okkar bað um,“ segir Arndís í grein sem hún skrifar á Substack. Kveikjan að greininni voru fréttir um að ísraelska fyrirtækið Rapyd væri að segja upp fjölda fólks. Gervigreindin tekur við þeim störfum.
„Nú er þetta geðþekka ísraelska stórfyrirtæki að halda því fram að það hafi í sjálfu sér engan áhuga á gervigreind, en að tilvist hennar neyði kompaníið hreinlega til að segja upp fullt af fólki um allan heim og setja störf þeirra í hendur véla, svo starfsemin verði áfram arðbær. Einmitt,“ segir Arndís.
Önnur fyrirtæki séu að feta sömu braut. Ekki sé auðséð að allt þetta menntaða, þjálfaða fólk gangi beint í önnur störf. Fjörutíu var sagt upp hjá Rapyd á Íslandi núna, hversu margir hjá öðrum fyrirtækjum næst?
Fátækt og misskipting eykst
Arndís segir að öll svið atvinnulífsins segist sjá gríðarleg tækifæri í gervigreindinni. Heilbrigðisgeirinn, fjármálageirinn, menningargeirinn. Meira að segja þingmenn tali fyrir gervigreind á sínum vinnustað.
„Allt ber að sama brunni. Atvinnulausum mun fjölga, með tilheyrandi fátækt, en fyrirtækin telja sér samt trú um að það hafi engin áhrif á hagvöxt þeirra,“ segir Arndís. „Hvert og eitt horfir bara á eigin ársreikning, á gríðarlegan sparnað sem fylgir því að losna við „lower value human capital“ eins og bankastjóri í Bretlandi var svo óheppinn að missa út úr sér í ræðu fyrr í mánuðinum.“
Sjá einnig:
Tryggingasvindlarar nota gervigreind til að sækja sér fé
Arndís segir þetta vera hrollvekjandi dæmi sem hægt er að búa til fyrir barn, til að útskýra misskiptingu auðs fyrir því. Öfgafullt eins og ímyndunaraflið leyfir. En þetta er hins vegar orðið raunveruleikinn í dag.
„Hagsmunir fólks og atvinnulífs verða stöðugt ótengdari,“ segir hún. „Og einhvern veginn náum við sem samfélag ENN ekki að ræða þetta af neinu viti, og áfram brunar vitlíkis-lestin á ógnarhraða. Á meðan þrösum við um það hvort þetta sé sambærilegt við andstöðu við litasjónvarpið, hvort notkun stjórnmálafólks á gervigreind sé æskileg þegar þeir ávarpa kjósendur sína, hversu gott eða slæmt það sé að mata andlitslausa vél á viðkvæmum gögnum, og hvert sanngjarnt endurgjald til rétthafa sé.“
Sannleikurinn ekki lengur til
Þetta er fyrir utan hversu siðlegt það sé að stórfyrirtæki ryksugi upp án leyfis höfundarréttarvarið efni í öllum listgreinum. Til þess eins að koma í staðinn fyrir listamennina sem voru rændir.
Í skólum er gervigreindin notuð til þess að markmið hennar sé að framleiða eins margar ritgerðir og hægt er frekar en að námsritgerðin sé tól til þess að hugsa sjálfstætt og nota heimildir.
„Ég ærist þegar ég hugsa um það að við lifum á tímum þar sem sannleikurinn er ekki lengur til. Að það séu svo miklar líkur á því að ljósmynd sé heilaspuni tölvu að við getum ekki horft á ljósmyndir með sama hætti og fyrr. Að við getum ekki treyst textum, ekki fréttum, ekki kommentum frá fólki á netinu,“ segir Arndís. „Auðvitað hefur alltaf eitthvað verið um svindl og alltaf hefur þurft að taka hlutum með fyrirvara, en umbyltingin er svo stór að internetið, sem áður sameinaði fólk, einangrar okkur þess í stað.“
Varhugavert að eiga samskipti í gegnum skjá
Arndís segist hafa kynnst manninum sínum á irkinu árið 1998, það er samskiptamiðlinum IRC. Árið 2026 sé það hins vegar orðið verulega varhugavert að mynda tengsl við fólk í gegnum skjá.
„Og vorum við búin að ræða netöryggið? Hvað gerist þegar þarf ekki lengur að forrita til þess að geta gert stórfelldar netárásir, með aðstoð vélhugans? Stóri Facebook-gagnalekinn, bankakerfi sem hrynja, gögn sem eru fölsuð… Við erum öll frekar berskjölduð,“ segir hún. Gervigreindin sé einnig orðið stórt tól í hernaði.
Sjá einnig:
Langflestir láta blekkjast og telja gervigreindarmyndir og -myndbönd raunveruleg
„En áhrifin á samfélagið verða bráðum gríðarleg, eins og fólkið sem fékk uppsagnarbréf þessi mánaðarmót hefur þegar fengið að bragða á. Við megum ekki bara láta eins og þetta sé upphaf náttúruhamfara sem enginn fær við ráðið. Við verðum að trúa því að mannkynið sé, enn, við stjórnvölinn. Að það sé hægt að marka stefnu, setja reglur. Ákveða hvernig við viljum að heimurinn sé,“ segir hún.
„Stundum er gervigreindin borin saman við iðnbyltinguna eða aðrar tækniframfarir. Þegar kemur að gervigreindinni erum við ekki að útvista erfiðisvinnu til vélanna. Við erum að útvista hugsun, dómgreind, samskiptum. Öllu því sem gerir okkur að manneskjum. Og þar með er ekki bara búið að svipta okkur tilganginum, heldur líka lífsviðurværinu. Ekki lengur þörf fyrir okkur. Samfélagið má ekki leyfa smáum hópi hagsmunaaðila að kippa fótunum undan mennskunni. Ég óttast hörmungar handan við hornið. Ég óttast um allt sem okkur er kært. En ég vona að ég hafi rangt fyrir mér. Ég vona að okkur lánist að grípa í taumana.“
