Geir Ágústsson skrifar:

Ég bað gervigreindina um að taka saman loftslagstengda skattheimtu á Íslandi og fékk eftirfarandi upptalningu:

Yfirlit yfir loftslagstengda skattlagningu á Íslandi

• Kolefnisgjald (kolefnisskattur)
  
  • Leggst á jarðefnaeldsneyti eftir kolefnisinnihaldi þess.
  • Gildir meðal annars um:
    
    • bensín,
    • dísilolíu,
    • gasolíu,
    • svartolíu og annað jarðefnaeldsneyti.
  • Markmiðið er að hækka kostnað við losun COâ‚‚ og hvetja til minni notkunar jarðefnaeldsneytis.
• Eldsneytisgjöld
  
  • Almenn vörugjöld á bensín og dísilolíu.
  • Greiðast til viðbótar við kolefnisgjald.
  • Leggjast síðan einnig virðisaukaskattur (VSK) ofan á heildarverðið.
  • Hafa áhrif á:
    
    • einkabíla,
    • vöruflutninga,
    • atvinnustarfsemi.
• Skattar og gjöld á ökutæki
  
  • Innflutningsgjöld á ökutæki taka mið af losun COâ‚‚.
  • Bílar með meiri losun greiða hærri gjöld.
  • Rafbílar og aðrir lágútblástursbílar hafa notið ívilnana (sem hafa þó verið minnkaðar eftir því sem notkun þeirra hefur aukist).
• Loftslagstengd gjöld á flug
  
  • Íslensk flugfélög falla að hluta undir evrópska viðskiptakerfið með losunarheimildir (EU ETS) í gegnum EES-samninginn.
  • Flugfélög þurfa að kaupa losunarheimildir fyrir losun sína.
  • Kostnaðurinn lendir að lokum að hluta á:
    
    • flugfélögum,
    • farþegum í gegnum miðaverð.
  • Þetta er ekki hefðbundinn skattur á farþega heldur kostnaður vegna losunarheimilda.
• EU ETS – viðskiptakerfi með losunarheimildir
  
  • Fyrirtæki í ákveðnum atvinnugreinum þurfa að greiða fyrir losun gróðurhúsalofttegunda.
  • Á Íslandi nær þetta meðal annars til:
    
    • flugs,
    • álframleiðslu,
    • kísilmálmframleiðslu,
    • annarrar orkufrekrar starfsemi.
  • Fyrirtæki þurfa að afhenda losunarheimildir sem samsvara losun þeirra.
• Skattar og gjöld vegna úrgangs
  
  • Gjöld tengd urðun og meðhöndlun úrgangs.
  • Markmiðið er meðal annars að draga úr losun metans frá urðunarstöðum.
• Orkunotkun heimila
  
  • Enginn sambærilegur kolefnisskattur er á raforku og húshitun hjá almenningi.
  • Ástæðan er sú að nær öll raforka og húshitun á Íslandi kemur frá:
    
    • vatnsafli,
    • jarðvarma.
  • Ísland sker sig því frá mörgum Evrópulöndum þar sem heimilishiti og rafmagn byggjast að hluta á jarðefnaeldsneyti.
• Iðnaður
  
  • Orkufrek fyrirtæki geta orðið fyrir verulegum kostnaði vegna losunarheimilda.
  • Þótt íslensk orka sé að mestu endurnýjanleg geta ákveðnir iðnaðarferlar samt valdið losun sem fellur undir loftslagsreglur.
• Landbúnaður
  
  • Ekki er sérstakur kolefnisskattur á búfé eða metanlosun frá landbúnaði.
  • Aðgerðir hafa aðallega falist í:
    
    • styrkjum,
    • rannsóknum,
    • ráðgjöf um minni losun.

Ekki veit ég hver heildaráhrifin eru á venjulegt fólk sem verslar í matinn og skreppur til útlanda en þau eru tvímælalaust meiri en engin og eiga að hafa einhver áhrif á loftslagið en gera ekki.

Til að setja þetta í samhengi er gott að líta á tvö kort. Hið fyrra sýnir skipaumferð í heiminum þegar þetta er skrifað. Hið síðara sýnir flugumferð í heiminum. Við bæði kort má svo bæta umferð í hernaðarlegum tilgangi auk skuggaflota ýmissa ríkja.

Fæst ríki skattleggja fólk og fyrirtæki fyrir að losa koltvísýring í andrúmsloftið (tæp 30% af losun heimsins er á einhvern hátt í einhverju skatta- eða skömmtunarfyrirkomulagi). Þau ríki sem losa mest borga ekkert. Þau sem borga eru að safna skuldum og kveðja hagvöxtinn. Og þegar litið er á heildarmyndina þá er það ekki skattheimta sem dregur úr losun, hvort sem það er í heild sinni eða á hvern íbúa eða orkueiningu eða hvernig menn vilja mæla það, heldur tækniþróun: Betri nýting og sparneytnari vélar, fjölbreyttari tækni og þróaðri aðferðir til orkuöflunar (sem sem kjarnorka). Slíkt er svo háð því að fólk hafi efni á því sem er betra og hreinna en áður, sem er svo háð því að hafa aðgang að ódýrri og stöðugri orku með öllum ráðum (svo sem að fara úr engri orku í skítuga kolaorku).

Ég legg til að menn hætti að leggja á loftslagsskatta. Það þýðir ekki að kapphlaupið eftir meiri og hreinni og stöðugri orku stöðvast heldur bara að menn hafa meira fé á milli handanna til að fjárfesta í betri nýtingu orkunnar. Og seinka aðeins gjaldþroti hagkerfis síns.