Meginsýningin, „Í moll“
Meginsýningin í feneyska skálanum í Giardini nær að fanga hugmyndafræði In Minor Keys hvað best. Þar mætir okkur sýning þar sem ólík afbrigði málaralistar og textílverka mynda kraftmikla heild sem er að mestu byggð á verkum listamanna frá löndum og samfélögum sem hingað til hafa síður notið alþjóðlegrar athygli.
Í moll Úr aðalsýningunni í Giardini. Verk eftir japönsk-kanadísku listakonuna Alexu Kumiko Hatanaka í forgrunni.
Sýningin er þéttskipuð, en þrátt fyrir það er andrými á milli verkanna og verk einstakra listamanna ná að njóta sín. Hinn hluti sýningarinnar, í Arsenale-sýningarskálanum, er helst til kaótískur. Fjölmörg áhugaverð verk mætast í rými þar sem þau skarast um of; hér verður erfitt að njóta verka einstakra listamanna, nokkuð sem er ef til vill afleiðing þess að ekki var lengur stýrimaður í brúnni.
Skálinn Horft yfir til íslenska skálans í Feneyjum 2026, í skipsmíðastöðinni Docks Cantieri Cucchini.
Þjóðaskálarnir misjafnir að vanda
Þjóðaskálarnir spegla margir heildaráherslu tvíæringsins, hver á sinn hátt. Sumir taka megináherslur sýningarinnar – viðkvæm málefni, jaðarsetningu og óvissustig samtímans – og vinna með þær af einlægni, en aðrir skálar fara yfir strikið í því að skapa umdeildar aðstæður til að vekja fremur athygli.
Íslenski skálinn er til húsa í gamalli skipasmíðastöð, Docks Cantieri Cucchini, miðja vegu á milli meginsýningarstaðanna Giardini og Arsenale. Þar stendur Ásta Fanney Sigurðardóttir fyrir sýningu sem ber yfirskriftina Pocket Universe (Vasa-heimur) sem er ekki beint sjálfstætt listaverk heldur frekar sviðsetning fyrir margs konar gjörningatengdar athafnir.
Yfirlit um sýninguna, stóll og ævintýralegar glerkúlur, heimur í vasa.
Vasa-heimur Ástu Fanneyjar
Verkefni Ástu Fanneyjar er skipulagt af yfirvegun. Sviðsettir leikir, gjörningarými og ýmiss konar leikmunir eru það sem fyrst ber fyrir augu; efniskenndin er sterk og litavalið einfalt, áhersla á beinhvíta fíltpanela og ullarlagða á móti bláum blæbrigðum veggja og gólfs. Hér og þar er greinilegt að um gjörningarými er að ræða og við blasa staðir þar sem viðburðir eiga eftir að eiga sér stað á meðan á sýningunni stendur, fremur en samansafn frágenginna verka.
Við opnun var framkvæmdin eðlilega stutt á veg komin. Þar leikur því kvikmyndaverk, sem leggur undir sig innsta salinn, stórt hlutverk. Hér er um að ræða um það bil þriggja kortera langa kvikmynd sem kjarnast um gjörninga og viðburði þar sem Ásta Fanney sjálf er í aðalhlutverki. Hér verður áhorfandinn vitni að líkamlegri ferð listamannsins um dulspekileg rými, í fylgd þjóðsagnavera sem vísa meðal annars til norrænu örlaganornanna Urðar, Verðandi og Skuldar.
Hér er þó akkillesarhæll verkefnisins. Óneitanlega eru stöku senur áhrifaríkar, þar sem hljóðmynd og framsetning ná að skapa sterka samsvörun. Heildarframsetningin er þó sundurlaus og nær ekki að skila þeirri einlægu hugsun sem efnið kallar á.
Það er flókið að byggja á norrænni goðafræði, á örlaganornum og tröllum, án þess að falla í klisjukennda framsetningu, en það á sér einmitt stað hér þar sem skírskotanir myndmálsins eru á köflum of þunglamalegar og framkvæmdin of laus í reipum.
Þegar verkefni er byggt á viðburðum og gjörningum getur verið erfitt að meta heildarmyndina í upphafi. Við opnun voru fluttir nokkrir gjörningar sem voru missterkir. Sá áhrifaríkasti fól í sér seiðandi sviðsetningu sem Ásta Fanney flutti í samstarfi við tvær aðstoðarkonur. Hér voru örlaganornirnar í fyrirrúmi þar sem þær drógu ullarlagða úr hluta innsetningarinnar. Hljóðmyndin náði hér að skapa sterka og seiðandi framsetningu: fjölradda lag af hljóðum, röddum og tónbrotum sem mótaðist í rýminu og gaf því líkamlega nærveru.
Hér var framsetning Ástu Fanneyjar sterkust, þar sem hún naut reynslu sinnar af listsköpun á mótum ljóðlistar, tónlistar og myndlistar. Þessi reynsla skilaði sér í gjörningnum og á sér samsvörun í athyglisverðustu þáttum kvikmyndaverksins.
Blámi Yfirlit yfir hluta sýningar Ástu Fanneyjar í Feneyjum.
Ljósmyndir/Hlynur Helgason
Að halda sig til hlés í umróti tímans
Við opnunina virkaði verkefni Ástu Fanneyjar svolítið brotakennt. Það hefur í sér sterka þætti en var á köflum of sundurlaust í framsetningu.
Það byggist að hluta til á forsendum tvíæringsins í heild, í því að draga sig í hlé og skapa ástand íhugunar í því umróti sem einkennir nútímann. Sem fyrr segir virkar meginsýningin sem ófullgert listaverk og því veikari en ella.
Sem stendur er sýningarviðburður Ástu Fanneyjar, með alheiminn fólginn í vasanum, endurómur af þessu. Það væri áhugavert að sjá hvernig viðburðurinn þróast á þeim mánuðum sem sýningin stendur. Vonandi tekst henni að spinna örlagaþræðina þannig að úr skapist sannfærandi og sterkur vefnaður.
