Traustur vinur getur gert kraftaverk, en það er ekki alltaf hlaupið að því að eignast vini, sérstaklega þegar maður hefur lokið skólagöngu og alvara lífsins hefur tekið við. Anna Goldfrab hefur rannsakað vináttu í rúman áratug og meðal annars skrifað bók um stöðu vinasambanda í dag. Þrátt fyrir að heimurinn hafi aldrei verið tengdari en með tilkomu Internetsins og samfélagsmiðla hefur vináttan átt undir högg að sækja og einmanaleiki er að aukast. Anna, sem er sérfræðingur í vináttu, deilir góðum ráðum hjá CNBC fyrir þá sem eru í vinaleit.
„Þegar kemur að því að byggja upp varanlega vináttu þá viltu meira en bara einhvern sem hefur áhuga á þér. Varanleg vinátta er vinátta þar sem þið getið dáðst að heiminum saman. Þetta er jafningjagrundvöllur þar sem þið getið rætt það sem báðir meta að verðleikum.“
Goldfrab deilir fimm spurningum sem hann telur að geti orðið grundvöllur að nánd milli tveggja einstaklinga sem eru að íhuga að stofna til vinskapar.
1. Hvað hefur þú verið með á heilanum undanfarið?
Goldfrab segir að þessi spurning geti kveikt á ástríðufullri umræðu. Þarna geta tveir einstaklingar séð hvort þeir deili sömu ástríðunni og fundið þannig sameiginlegan flöt. Kannski segir viðmælandinn að hann sé í leit að besta bakkelsinu á svæðinu – þá gætir þú komið með góð ráð ef þú deilir ástinni á sætabrauði. Kannski er viðkomandi að reyna að minnka skjátíma eins og þú og þið getið deilt ráðum og vangaveltum. Jafnvel ef þú deilir ekki ástríðunni með viðkomandi gætirðu beðið hann um að segja þér meira og útskýra ástríðuna nánar. Þannig er hægt að lengja samtalið.
„Þú gætir komið með spurningar á borð við: „Fékkstu þér nýjan kettling? Má ég sjá mynd?“ eða, „Ég veit ekkert um tómatarækt. Hvernig í ósköpunum heldurðu þeim á lífi í íbúð?““
2. Hvað hefurðu fyrir stafni?
Goldfrab segist frekar spyrja fólk hvað það hafi fyrir stafni frekar en að spyrja hvar það vinnur. Þegar samtal hefst á því að spyrja einhvern um vinnustað getur viðmælandi túlkað það sem einhvers konar samkeppni eða fordóma. Það sé betra að spyrja hvað fólk hafi fyrir stafni því þá getur það rætt vinnu sína, áhugamál eða ástríður. Eins gefur spurningin til kynna að þú hafir einlægan áhuga á að vita hvað færir viðmælandanum gleði. Eins getur þetta komið í veg fyrir neyðarlegar samræður ef viðmælandinn reynist svo vera atvinnulaus eða óvinnufær.
3. Hvað ertu búinn að vera að horfa á, lesa eða hlusta á sem þú mælir með?
Goldfrab segist elska svona spurningar því þær séu bein boð til viðmælandans um að mynda tilfinningaleg tengsl. Ef þú myndir spyrja: Hey, ertu búinn að sjá myndina sem var verið að frumsýna? Þá gæti samtalið orðið stutt ef svarið er nei.
„Ef hugsanlegur vinur er gagntekinn af ákveðnu hlaðvarpi eða sjónvarpsþáttum skaltu taka þessu tengingarboði og kynna þér efnið. Þá hefurðu líka góða ástæðu til að hafa samband aftur.“
4. Hver eða hvað fær þig til að hlæja mest?
Þessi spurning, samkvæmt Goldfrab, snýst um að finna sameiginlegan flöt. Húmor er huglægur og ef tveimur einstaklingum finnst það sama fyndið þá er það merki um að ykkur gæti komið vel saman.
„Þróunarsálfræðingurinn Robin Dunbar sagði húmorinn eina af sjö stoðum vináttunnar. Hinar sex eru að tala sama tungumál, hafa svipaða menntun, hafa alist upp á sama landsvæði, hafa svipuð áhugamál, hafa svipað siðferði og hafa sama tónlistarsmekk. Því fleiri tengifleti sem þú hefur við einhvern því líklegra er að vinátta myndist og endist, að mati Dunbar.“
5. Hvað vildir þú að fleiri vissu um þig?
Goldfrab segir að þessi spurning kalli á íhugun og gefi viðmælandanum færi á því að berskjalda sig, en slíkt er einn af hornsteinum vináttunnar. Spurningin er á sama tíma opin og leggur ekki of mikla pressu á viðmælandann. Á sama tíma getur hún leitt til óvæntra og eftirminnilegra samtala.
„Ég notaði þessa spurningu nýlega þegar ég var að spjalla við bifvélavirkjann minn. Ég komst að því að hann hafði gegnt herþjónustu og verið búsettur í Þýskalandi á sjöunda áratugnum. Þetta leiddi til óvæntra og líflegra umræðna um þýskan bjór. Vinátta okkar fer vel af stað!“
Þar hafið þið það. Eftir stendur þó spurningin að í þessum ofurtengda heimi þar sem við höfum samt sjaldan verið jafn einmana, hvort ekki sé kominn tími til að færa félagsfærni og fræðslu um mikilvægi vináttunnar inn í skólana. Líklegast er besti tíminn til að eignast vini sá tími þar sem við höfum nægan frítíma og berum litla ábyrgð. Áhugavert væri að sjá hvaða áhrif það hefði á unga fólkið okkar að vita snemma hversu dýrmætt það er að eiga trausta vini og svo það taki ekki vináttunni sem sjálfsögðum hlut.
