Helga Dögg Sverrisdóttir skrifar:

Fjarvera grunnskólabarna frá skóla er mikil hér á landi. Menn hafa ekki greint stöðuna og svo virðist sem sveitarfélög vilji ekki greiningu. 

Margar ástæður liggja að baki þess að barn sækir ekki skóla. Slík greining þarf að fara fram á þeim vanda sem fjarvera úr skóla er. 

Það er ekki bara á Íslandi sem aukning er í fjarveru skólabarna, Danir hafa áhyggjur af sínum nemendum.

Danmörk

Tólf þúsund nemendur voru fjarverandi í að minnsta kosti 50 daga síðasta skólaár. Þetta er næstum tvöföldun á fimm árum. Þrátt fyrir það eru aðeins um þriðjungur nemenda upplýstir og meirihlutinn fær hvorki félagslega íhlutun né sérkennslu. Þetta sést í nýrri greiningu frá Børns Vilkår.

Þegar börn mæta ekki í skólann er það merki um að eitthvað virki ekki í lífi þeirra. Hvort sem orsökina er að finna heima eða í skólasamfélaginu, þá er skólafjarvera aldrei einangrað vandamál, heldur merki um að barn þarf athygli og stuðning, segir í fréttatilkynningu frá Børns vilkår.

Fjöldi daga

Í nýrri greiningu beinir Børns Vilkår er sjónum beint að hópi 12 þúsunda nemenda sem voru fjarverandi í að minnsta kosti 50 daga síðasta skólaári. Fjöldi barna í þessum hópi hefur margfaldast. Að meðaltali eru þessir nemendur fjarverandi í 80 daga af 200 dögum skólaársins.

Þrátt fyrir mikla fjarveru sýnir greiningin að 61 prósent barna hafa ekki verið upplýst og meirihluti þeirra hefur hvorki fengið sérkennslu né hefur sveitarfélagið haft félagslegt frumkvæði.

Rauðu viðvörunarljósin hafa blikkað í nokkur ár segir Rasmus Kjeldahl, forstöðumaður Børns Vilkår, samt hefur samfélaginu ekki tekist að breyta stefnunni. Greiningin sýnir ógnvekjandi raunveruleika, börn með augljós merki um slæma líðan eiga á hættu að vera hundsuð. Börn með fjarveru úr skóla eru ekki einsleit og börnin þurfa ekki öll sérkennslu eða inngrip sveitarfélaga, en það er samt áhyggjuefni að rúmur helmingur nemenda fái hvorugt.

Sameiginleg einkenni meðal nemenda

Þegar greiningin er skoðuð kemur í ljós að nemendur eiga eitt og annað sameiginlegt. Það var t.d. kynjamunur, aðstæður vegna fjarveru systkina og fjármál fjölskyldu.

Í yngstu bekkjunum eru aðeins fleiri strákar fjarverandi en stelpur, en eftir 6. bekk (5. bekk á Íslandi) eru stúlkur í meirihluta. Um 74% nemenda eiga systkin með mikla fjarveru. Meirihluti nemenda kemur úr lágtekjufjölskyldum.

Fjarvera úr skóla er flókið mál, en það er ekki hægt að hjálpa börnunum í skólanum án þess að vita hvað sé í húfi fyrir einstaklinginn og samfélaginu sem það tilheyrir. Við þurfum að hafa áhuga mynstrinu sem almennt einkennir umræddan nemendahóp. Við þurfum að hafa metnaðarfulla greining á áhættumyndstri sem stuðlar að markvissri og snemmtækum inngripum, segir Rasmus Kjeldahl

Landfræðilegur munur

Greiningin sýnir einnig verulegan mun á sveitarfélögum og svæðum þegar horft er til mikilla fjarvista barna. Sjáland hefur hæsta hlutfall nemenda með að minnsta kosti 50 daga fjarveru. Á Norður- Jótlandi er hlutfallið einnig yfir landsmeðaltali. Innan hvers svæðis er mikill munur á milli sveitarfélaga. 

Fjarvera er sérstaklega mikil í sumum sveitarfélögum á Sjálandi og á höfuðborgarsvæðinu. Samkvæmt Rasmus Kjeldahl ætti þetta að benda til miðstýrðari aðgerðar.

Þegar kemur að skólasókn hefur hugmyndin um sjálfsstjórn og frelsi, sem hefur mótað skólamálastefnu síðasta ríkisstjórnarárs, skýrar takmarkanir. 

Póstnúmer barna á ekki að ráða því hvernig farið er með fjarveru skólabarna. Þörf er á skýrum ramma í meiri mæli en er í dag, ramma sem krefst þess að skólar og sveitarfélög bregðist snemma við og samræmt, svo engin börn séu skilin eftir ein þegar fjarvera þeirra úr skóla eykst, segir Rasmus Kjeldahl, stjórnandi Børns Vilkår. 

Greining Børns Vilkår, Lestu hana hér

Heimild: Den Korte Avis | Ny analyse af skolefravær: 12.000 elever går glip af mindst hver fjerde skoledag