„Þetta eru mikil vonbrigði,“ segir Daði Már Kristófersson, fjármála- og efnahagsráðherra, um vaxandi verðbólgu. Hún er 5,9 prósent og hefur ekki verið hærri síðan í ágúst 2024.
„Við getum sagt að það góða í þessu er að undirliggjandi verðbólga er ennþá mjög hófleg en við erum að taka töluvert mikinn kúf núna vegna hækkunar á olíuverði.“
Daði Már segir að það sé alltaf spurning hvort tímabundin lækkun á virðisaukaskatti á eldsneyti hefði átt að gilda lengur. Hann segir að þegar sú lækkun var ákveðin hefði verið búist við enn meiri hækkun olíuverðs en raunin varð.
„Það verður að taka tillit til þess að til lengri tíma litið skiptir mestu máli að við náum tökum á ríkisfjármálunum og það þarf þá að fjármagna það með einhverjum hætti.“
Daði Már á von á því að verðbólga minnki mikið, sérstaklega þegar olíuverð gefur eftir. Hann segir vísbendingar um að verðbólga minnki hratt þegar líður á haustið.
Allnokkuð hefur verið um uppsagnir undanfarið. Nú síðast bárust fréttir af því að NetApp hefði sagt upp öllum 64 starfsmönnum sínum á Íslandi.
„Ég held að við séum að sjá töluverðan slaka verða til í hagkerfinu. Að einhverju leyti má segja að það komi í kjölfarið á löngu viðvarandi þenslutímabili og hlaut alltaf að koma til slaka en það er alltaf áhyggjuefni þegar atvinnuleysi eykst.“
Þröng staða Seðlabanka meðan verðbólgan er mikil
Daði Már segir að geta Seðlabankans til að nota stýrivexti til að takast á við verðbólgu sé mjög þröng en að getan til að örva hagkerfið sé algjörlega einstök í heiminum.
„Þrátt fyrir allt þá er ríkisreksturinn sjálfbær, það er ekki skuldavandamál sem er verið að takast á við hér. Við getum sagt að verði verðbólga viðvarandi eru þeir í mjög þröngri stöðu. Gangi spár eftir um lækkandi verðbólgu er geta Seðlabankans til að örva hagkerfið gríðarleg.“
Mikill vilji til að sigla í gegnum ástandið
Hægt er að segja upp kjarasamningum 8. október ef ekki semst um annað.
Ríkisstjórnin hefur lagt fram tillögur í mörgum þáttum í viðræðum við aðila vinnumarkaðarins, segir Daði Már.
„Ég heyri ekki annað en að það sé mikill vilji hjá öllum aðilum til að sigla í gegnum þetta en auðvitað eru áhyggjur víða.“
Daði Már segir að tillögurnar snúi að ýmsu, meðal annars að rétti launþega gagnvart vinnuveitendum sínum og húsnæðismarkaði þar sem vilji sé til að auka framboð á hóflega verðlögðu húsnæði og örva byggingamarkaðinn.
Fjármálaráðherra segist frekar bjartsýnn á að samkomulag náist áður en hægt er að segja kjarasamningum upp 8. október.
