Samband Kanada og Bandaríkjanna hefur tekið gríðarlegum breytingum á skömmum tíma. Samþætting og nágrannakærleikur hafa mikið til vikið fyrir tollastríði og gífuryrðum. Bandaríkjaforseti hefur á undanförnum mánuðum talað um að gera Kanada að fimmtugasta og fyrsta ríki Bandaríkjanna. Eliza Reid, fyrrverandi forsetafrú og rithöfundur, á fjölskyldu og vini í Kanada en hún fylgist með vaxandi spennu ríkjanna á milli héðan frá Íslandi.
„Ég myndi segja að ég væri bjartsýn manneskja þrátt fyrir allt sem er að gerast. Jákvætt orð sem kemur fyrst upp í hugann við þessar aðstæður er stolt. Auðvitað er mikil óvissa fram undan en ég sem Kanadamaður er bara mjög stolt af því hvernig fólkið í landinu og ríkisstjórnin hafa sameinast andspænis þessari ógn. Við erum að takast á við þetta saman. Eins og við þekkjum hér á Íslandi þegar reynir á, hvort sem þetta eru náttúruhamfarir eða eitthvað utanaðkomandi, þá gleymir fólk því sem það er ósammála um og stendur saman,“ segir Eliza.
Dæmi um réttan mann á réttum stað
Mark Carney, forsætisráðherra Kanada, hefur vakið heimsathygli fyrir vasklega framgöngu sína í tollastríðsstorminum við Bandaríkin. Hann hefur verið ómyrkur í máli og svaraði í sömu mynt þegar Bandaríkin lögðu fimmtíu prósenta toll á ýmsa vöruflokka. Framganga Bandaríkjaforseta hefur knúið stjórnvöld í Kanada til að leita að öðrum bandamönnum. Nýlega opnaði forseti framkvæmdastjórnar ESB á þann möguleika að Kanada yrði fyrsta ríkið til að fá svokallaða aukaaðild að bandalaginu.
„Já, hann er klárlega dæmi um réttan mann á réttum stað. Hann býr að mikilli reynslu.“
Hann sé ekki fullkominn, ekki frekar en aðrir, en hann hafi risið undir ábyrgð og sýnt að hann hafi styrk til að takast á við það sem að höndum ber í forsætisráðherraembættinu.
„Ég segi þetta á persónulegum nótum og ekki sem sérfræðingur en fólk annars staðar er bara svo stolt af því að Kanada hafi tekið leiðtogahlutverk í þessu og sagt hingað og ekki lengra. Ekki semja við fólk sem er ekki traust.“
Vitum öll að ofbeldismenn munu aldrei stoppa
Eliza bendir á að mögulega langi fleiri þjóðhöfðingja að gera slíkt hið sama þegar Trump fer fram með gífuryrðum en margir hafi kosið að horfa í gegnum fingur sér og fylgjast með þróun mála.
„Við vitum öll að ofbeldismenn munu aldrei stoppa. Þeir stoppa ekki þótt þú gefir þeim hádegispeninginn í fyrsta skiptið, þeir munu bara spyrja næsta dag um meiri pening. Ég segi það bara persónulega að ég er mjög stolt af því hvernig fólkið í Kanada er búið að takast á við þetta.“
Eliza er spurð hvort hún teldi að Trump hefði gengið of langt gagnvart Kanadamönnum og valdið sambandi ríkjanna óafturkræfum skaða jafnvel þótt Trump myndi hætta sem forseti.
„Mér finnst þetta mál fjalla um traust og þetta er eitthvað sem mun taka nokkrar kynslóðir að laga og ég er að reyna að vera bjartsýn. Ég er ekki að tala um á milli einstaklinga, það verður alltaf mikið samband á milli landanna. Nú hefur eitthvað gerst sem sýnir að ekki er hægt að treysta lengur.“
Fer ekki með börnin til Bandaríkjanna
Eliza segir að Kanadamenn séu samstilltir og að margir reyni eins og hægt er að sniðganga bandarískar vörur.
„Ég sjálf reyni að kaupa ekki bandarískar vörur hér. Þegar ég er í búðinni leita ég eftir því sem er ekki frá Bandaríkjunum og ég fer ekki með börnin mín þangað. Ég tók ákvörðun um að fara til Bandaríkjanna ef ég þarf að vinna og halda bókakynningu eða eitthvað slíkt en ég fer eins stutt og hægt er, ég kaupi ekki neitt, ekki minjagripi og fer ekki á söfnin. Ég kaupi bara matinn minn.“
Eliza segir lykilatriði að ræða við Bandaríkjamenn um Kanadamálið. Langflestir sem hún umgangist í Bandaríkjunum kjósi þó ekki Trump. Eliza lýsir því hvernig fólk komi upp að henni og afsaki ástandið með því að segjast ekki hafa kosið Trump en þá bendir hún þeim á að það sé ekki nóg. Fólk verði að láta í sér heyra.
Að lokum er Eliza spurð hvort hún yrði vör við að Kanadamenn væru óttaslegnir vegna þróunarinnar en hún svaraði því til að ótti væri ekki rétta orðið til að lýsa líðaninni.
„Nei, ekki endilega dagsdaglega. Auðvitað er það óöruggt því það er óvissa um framtíðina en ég myndi frekar segja reiði en ótti. En líka sorg. Vinir okkar eru að gera þetta.“
