Forvitra afturhaldið á Íslandi, sem hefur meðfædda andúð á álfunni sinni og frábiður sér samvinnu við hana, býr yfir þeirri náðargáfu að geta séð hvernig framtíðin muni leika landsmenn. Fyrir vikið reynist því létt verk og löðurmannlegt að semja við aðrar þjóðir án þess að setjast með þeim við borðið.
Þetta liggi allt fyrir! Það sé ekkert um að semja!
Og mikil var þá sú guðs gæfa að þessir menn voru ekki í samninganefndum Íslands um efnahagslögsögu og hafréttindi á sínum tíma. Þeim leik hefðu þeir ávallt tapað fyrir fram, af eigin hvötum. Því eigðu þá bara tjakkinn sjálfur, helvískur!
Þessi nöldrunarþjónusta Íslands hefur frá einni öld til annarrar goldið slíkum varhug við tengslum Íslands við útlönd að ekkert nema efsta stig gífuryrðanna hefur hæft þeirra málflutningi. Stofnaðildin að Nató undir miðja síðustu öld jafnaðist á við landráð, Varnarsamningurinn við Bandaríkin voru svik við nýfengið sjálfstæði, Fríverslunarsamningur EFTA-þjóðanna átti að draga efnahaginn saman og skapa víðtækt og langvarandi atvinnuleysi, og með EES-samningnum átti þjóðin að glata fiskimiðunum og öðrum auðlindum sínum til frambúðar. Núna er þjóðaratkvæðagreiðslunni um að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið líkt við nauðgun á fjallkonunni.
Og nöldrið er nákvæmlega eins frá einum tíma til annars, þótt fyrir liggi að allir samningarnir hér að ofan, sem voru kláraðir með sóma og sann, hafa reynst slíkur happafengur fyrir íslenska þjóð að um það deilir enginn lengur. Velsæld Íslendinga og ríkidæmi á nýrri öld má þakka þeim tryggðaböndum sem voru treyst á þeirri síðustu, beggja vegna Atlantsála. Það er söguleg staðreynd. Og allir vildi þá Lilju kveðið hafa í dag, einnig þeir sem voru á móti þessum framfarasamningum á fyrri tíð.
„Lýðræði gengur ekki út á það að forðast upplýsingar, heldur að afla þeirra, svo hægt sé að taka upplýsta ákvörðun.“
Spurningin í ágúst, sem þjóðin fær að svara, er einföld; viljum við vita? Og hún er að því leyti afhjúpandi að afturhaldið, sem áður var nefnt, vill ekki vita! Það liggur hreinlega fyrir. Það frábiður sér að vita hvort samningur geti verið landsmönnum til hagsbóta. En öllum almenningi eigi að líða betur fyrir vikið, í fáviskunni einni saman. Þá sé beinlínis eftirsóknarvert að sjá ekki hvað er í boði í lífinu.
Því eigðu tjakkinn, helvískur! Hann er örugglega ekki nothæfur!
Hvaða staðreyndir liggja fyrir? Þær skipta meginmáli. Veigamestar eru þær fyrir unga fólkið í landinu sem býr við mesta vaxtaokur álfunnar. Eða á það að heita viðunandi inn í langa framtíð að greiða að jafnaði þrefalt hærri vexti fyrir húsnæði sitt hér á landi en gengur og gerist í mörgum helstu nágrannalöndum okkar? Og er við hæfi að þurfa að greiða mörgum sinnum fyrir íbúðina, eða færi betur á því að gera það aðeins einu sinni? En hvað liggur fyrir í þessum efnum? Jú, afborganir af húsnæðislánum landsmanna gætu lækkað um hundrað milljarða á ári með upptöku gjaldmiðils sem heimurinn tekur mark á í milliríkjaverslun, eða sem jafngildir milljónum á ári fyrir hvern og einn húsnæðiskaupanda. Ár eftir ár.
Spurningin er nefnilega þessi – og hún er einföld og skiljanleg; gætum við haft það betra? Munu afkomendur okkar eiga möguleika á meiri hagsæld en áar þeirra og forfeður þurftu að sæta á sínum tíma, sem fundu það einmitt á eigin skinni að ævin dugði þeim ekki til að greiða upp lán sín?
Lýðræði gengur ekki út á það að forðast upplýsingar, heldur að afla þeirra, svo hægt sé að taka upplýsta ákvörðun.
Það er meginmálið.
Og það er bragur að þeirri lífssýn að vilja sjá hvað er í boði eftir því sem ævinni fleygir fram. Því fylgir aftur á móti vanmáttarkennd að forðast upplýsingar af því tagi, enda er gáfulegra að vita meira en minna.
Um það snýst þjóðaratkvæðagreiðslan í haust.
„Lýðræði gengur ekki út á það að forðast upplýsingar, heldur að afla þeirra, svo hægt sé að taka upplýsta ákvörðun.“
