Sema Erla neitar sök vegna fjársöfnunar Solaris fyrir Palestínu. Söfnunin skilaði rúmum 93 milljónum króna og var notuð til að koma Palestínufólki með íslensk dvalarleyfi frá Gaza.
Sema Erla Serdaroglu, stofnandi og formaður hjálparsamtakanna Solaris, neitaði sök við þingfestingu sakamáls í Héraðsdómi Reykjavíkur í dag. Hún er ákærð fyrir brot á lögum um opinberar fjársafnanir vegna landssöfnunar sem Solaris efndi til fyrir Palestínufólk árið 2024.
Sema Erla greinir sjálf frá þessu í færslu á Facebook. Þar segir hún að aðalmeðferð málsins fari fram í lok október.
Samkvæmt færslunni beinist ákæran að henni einni, þótt fleiri hafi komið að söfnuninni og Solaris hafi að hennar sögn borið ábyrgð á framkvæmd hennar, utanumhaldi og ráðstöfun fjármunanna.
Ekki liggur fyrir opinberlega hvaða tilteknu ákvæði laganna hún er sökuð um að hafa brotið. Sema Erla segir lögreglu hafa boðið henni í sumar að ljúka þeim hluta málsins með játningu, greiðslu sektar og skráningu brotsins í sakaskrá. Hún hafi hafnað því.
Söfnuðu rúmum 93 milljónum króna
Solaris hóf landssöfnunina í febrúar 2024 undir yfirskriftinni „Sækjum fólkið okkar á Gaza“. Upphaflegt markmið var að safna 50 milljónum króna til að greiða kostnað við að koma Palestínufólki frá Gaza til Egyptalands og þaðan til Íslands.
Um var að ræða fólk sem hafði fengið dvalarleyfi hér á landi, meðal annars á grundvelli fjölskyldusameiningar, en beið eftir að komast frá Gaza.
Markmiðinu var náð á tæpum mánuði og tilkynntu samtökin að söfnuninni væri formlega lokið í byrjun mars 2024. Alls bárust hins vegar rúmlega 93 milljónir króna inn á reikning söfnunarinnar fram í september sama ár. Af þeirri fjárhæð var tæpum 91 milljónum króna ráðstafað til verkefnisins samkvæmt uppgjöri sem birt var haustið 2024.
Solaris segir reikning söfnunarinnar hafa verið gerðan upp og yfirfarinn af löggiltum endurskoðanda. Samkvæmt Semu Erlu varð verkefnið til þess að um 200 einstaklingar, flestir konur og börn, komust frá Gaza.
Kært fyrir fleiri meint brot
Upphaf málsins má rekja til kæru sem Einar S. Hálfdánarson, hæstaréttarlögmaður og endurskoðandi, lagði fram í mars 2024 gegn Semu Erlu, Maríu Lilju Ingveldar-Þrastardóttur Kemp og Solaris.
Í kærunni voru settar fram ásakanir um brot á lögum um opinberar fjársafnanir, mútugreiðslur til erlendra opinberra starfsmanna og brot gegn reglum um peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka.
Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu felldi málið fyrst niður í apríl 2024. Einar kærði þá ákvörðun til ríkissaksóknara, sem felldi hana úr gildi og lagði fyrir lögreglu að rannsaka málið frekar, meðal annars þar sem ekki hafði verið tekin skýrsla af Maríu Lilju.
Eftir frekari rannsókn var málið fellt niður öðru sinni. Sú ákvörðun var einnig kærð og í mars 2025 lagði ríkissaksóknari aftur fyrir lögreglu að halda rannsókninni áfram.
Í niðurstöðu ríkissaksóknara mun meðal annars hafa verið bent á að kanna þyrfti betur hvort farið hefði verið að lögum um opinberar fjársafnanir og skoða frekar gögn um meðferð fjármunanna erlendis.
Nú hefur verið gefin út ákæra á hendur Semu Erlu vegna meints brots á lögum um opinberar fjársafnanir. Af færslu hennar verður ekki ráðið hvort endanleg ákvörðun hafi verið tekin um aðra þætti upphaflegu rannsóknarinnar.
Lögin frá árinu 1977
Lög um opinberar fjársafnanir eru frá árinu 1977, þótt þeim hafi síðar verið breytt að hluta. Í þeim er meðal annars kveðið á um að tilkynna skuli sýslumanni um opinbera fjársöfnun áður en hún hefst.
Tilkynningin á að greina frá því hver standi fyrir söfnuninni, hvenær, hvar og hvernig hún fari fram og í hvaða tilgangi. Einnig skal söfnunarfé lagt inn á sérstakan reikning og óheimilt er að nota það í öðrum tilgangi en upphaflega var ætlað.
Þá skal halda nákvæmt reikningshald, fá það endurskoðað og birta reikningsyfirlit innan sex mánaða frá lokum söfnunar. Brot gegn lögunum geta varðað sektum.
Lögmaður Maríu Lilju sagði við Vísi þegar málið var tekið upp í þriðja sinn að lögunum væri víða ekki fylgt í framkvæmd og nefndi sem dæmi algengar safnanir fyrir fjölskyldur sem verða fyrir áföllum. Sú framkvæmd breytir þó ekki því að lögin eru enn í gildi.
Segir málið pólitískar ofsóknir
Sema Erla lýsir málsókninni sem flokkspólitísku og persónulegu máli. Hún sakar kærandann um að hafa kært söfnunina vegna andstöðu við aðgerðir Solaris og telur lögreglu hafa látið undan pólitískum þrýstingi.
„Ég er búin að vera of óþægileg of lengi fyrir valdastéttina á Íslandi og nú er greinilega komið að skuldadögum,“ skrifar hún.
Hún hefur ekki lagt fram gögn sem sýna fram á að ákæran sé til komin vegna pólitískra fyrirmæla eða þrýstings. Um er að ræða hennar mat á málinu. Ákæruvaldið hefur heldur ekki komið opinberlega fram með ítarlegan rökstuðning fyrir ákærunni.
Sema Erla segist myndu taka þátt í söfnuninni aftur þrátt fyrir málsóknina og bendir á að fjöldi kvenna og barna hafi komist lífs af vegna verkefnisins.
„Vegna allra þeirra sem studdu og tóku þátt í landssöfnun fyrir Palestínu er fjöldi kvenna og barna á lífi sem væru það ekki endilega ef við hefðum hugsað eins og íslensk stjórnvöld,“ skrifar hún.
Aðalmeðferð málsins er fyrirhuguð í Héraðsdómi Reykjavíkur í lok október.
