Fulltrúar Ungheilla, raddar unga fólksins hjá Barnaheillum, gagnrýna samráðsferli vegna reglugerðar um notkun síma og snjalltækja í grunnskólum. Þeir segja engar tillögur úr vinnustofu barna hafa ratað inn í drög reglugerðarinnar og saka Ingu Sæland, barna- og menntamálaráðherra, um sýndarsamráð.
Þau segja bann við símum ekki réttu leiðina, það ýti undir að börn og ungmenni feli símana í auknum mæli. Frekar eigi að fræða börn og ungmenni um heilbrigða símanotkun.
Drög að reglugerð um notkun síma og snjalltækja í grunnskóla eru í samráðsgátt stjórnvalda en vinnuheitið er „símafrí eða símafriður í grunnskólum“. Drögin kveða á um að notkun síma og snjalltækja, sem ekki eru í eigu skóla, verði óheimil á skólatíma.
„Við vildum alls ekkert algjört bann“
Inga Sæland bauð ungmennum víðs vegar af landinu til vinnustofu þar sem markmiðið var að fá þau til að móta reglugerðina með ráðherra. Indriði Nökkvi Þóreyjarson og Katrín Lea Kristjánsdóttir frá Ungheillum tóku þátt í vinnustofunni. Þau ræddu málið í Morgunútvarpinu í dag.
„Við vildum alls ekkert algjört bann. Við teljum að það sé betra að reyna að fræða unga fólkið um tækjafíkn og heilbrigðari notkun á tækjum af því það hefur verið rosalega lítið um fræðslur í skólum,“ segir Katrín Lea.
Þau skilji að reglugerðin miði við að símar séu ekki inni í kennslustofum en gagnrýna að banna eigi tækin innan veggja skólans, til dæmis í frímínútum. Þá sé mjög erfitt að skilja símann eftir heima.
„Það er svo mikið sem þarf að gera með símanum, eins og að taka strætó, stundataflan í skólanum er oft á Mentor í símanum. Maður er að kíkja á einkunnir úr prófum, maður er að gera alls konar sem maður þarf símann fyrir,“ segir Indriði Nökkvi.
Hann segir vinnustofuna hafa verið vel setta fram. Það hafi verið margir starfsmenn frá ráðuneytinu, nóg af mat og að Inga Sæland hafi tekið þátt og verið með yfir daginn. Hins vegar hafi engar tillögur ratað inn í drög reglugerðarinnar.
„Maður var ekki að búast við öllu en ég var að búast við að eitthvað af því myndi fara.“
„Þau vita ekki hvernig á að nota þetta“
Indriði Nökkvi segir mikilvægt að ungmenni verði frædd um heilbrigða notkun síma.
„Hvernig á að nota til dæmis samfélagsmiðla. Ég hef sett mér þá reglu að ég er alltaf með á do not disturb [lokað fyrir tilkynningar og hringingar] í símanum mínum,“ segir Indriði Nökkvi. „Maður þarf að ákveða: Vill maður vera með endalaust áreiti frá þessu eða vill maður bara vera í friði og geta opnað þetta þegar maður er að bíða eftir strætó eða eitthvað?“
Hann bendir á að ef ungmenni fá ekki fræðslu um símanotkun í grunnskólum læri þau aldrei hvað sé heilbrigð símanotkun.
„Þau vita ekki hvernig á að nota þetta. Þau fara í framhaldsskóla þar sem þetta er almennt mjög frjálst. Vissulega er símabann í kennslustundum en miklu færri fylgja því, meira að segja heldur en í grunnskólum, og þau bara kunna ekki að nota þetta. Ég held að það hafi miklu verri afleiðingar en að fræða þau.“
Segir samráðið í raun tilgangslaust
„Þetta var í rauninni ekki það sem okkur langaði. Við erum vonsvikin og þetta er svo leiðinlegt af því við leggjum okkur mikið fram. Það er kallað eftir okkar skoðunum, við mætum og tökum tímann okkar, förum á ráðstefnur, reglugerðir, fundi,“ segir Katrín Lea.
„Ungmenni eru rosalega spennt fyrir þessu og langar að hafa áhrif sjálf eða að geta haft raunveruleg áhrif. En síðan er samráðið einhvern veginn bara tilgangslaust í rauninni.“
Heldurðu að þetta samráð hafi verið meira til að líta betur út út á við heldur en til að rata raunverulega í tillögurnar?
„Já, heldur betur,“ segir hún.
Reynsla þeirra sé ekki til þess gerð að hvetja ungmenni til að taka þátt í samráðsferli með stjórnvöldum.
Taka af þeim afþreyingu en ekkert kemur í staðinn
Ungmennin segja símafíkn ekki nægilega áberandi í umræðunni.
„Við töluðum mjög mikið um þetta í fyrri umsögninni okkar sem við skrifum fyrir hálfu ári,“ segir Katrín Lea. „Við töluðum rosa mikið um fíknina og hvað fólk getur orðið háð símum og hvernig það er allt í einu að reyna að taka það sem við höfum alltaf fengið aðgengi að og ekki gefa neitt til baka.“
Afþreyingartæki séu tekin af þeim en ekkert komi í staðinn, eins og til dæmis spilaborð eða leiktæki. Nemendur séu vanir því að hafa afþreyingu í vasanum.
Þá segir hún hættu á að bann við símum ýti undir að ungmenni verði betri í að fara leynt með símanotkun. Hún segir að bent hafi verið á þetta í vinnustofunni.
„Það voru rosalega margir að segja: „Því meira sem þeir banna okkur að nota símana því betri verðum við að fela.“ Við verðum betri í að fela símana heldur en að hlýða af því krökkum finnst svo leiðinlegt að hlýða einhverju þegar það er skipað þeim að gera það. Þess vegna er samráð svo mikilvægt af því þá erum við að fá að skapa eitthvað í þessum reglum og ég held að það sé léttara fyrir okkur þá að vilja fylgja þeim.“
Ungheill ætlar að senda inn umsögn við reglugerðina síðar í dag en hún er sem fyrr segir í samráðsgátt. Þegar hafa verið sendar inn 16 umsagnir við reglugerðina.
