Fjórðungur bandarískra fullorðinna – þar á meðal 44% þeirra sem skilgreina sig sem Demókrata – segist styðja valdbeitingu til að koma í veg fyrir að Donald Trump gegni embætti forseta. Þetta kemur fram í niðurstöðum nýrrar könnunar sem Robert Pape, stjórnmálafræðingur við Háskólann í Chicago, hefur gert grein fyrir.

Pape varar einnig við því að kosningarnar á miðju kjörtímabili árið 2026 gætu leitt af sér meira pólitískt ofbeldi en sést hefur í Bandaríkjunum í áratugi – og gætu, í versta falli, orðið „ofbeldisfyllstu kosningar í sögu Bandaríkjanna.“

„Við höfum ekki séð slíkt ofbeldi – pólitískt ofbeldi – síðan á sjöunda áratugnum,“ sagði Pape í nýlegu viðtali.

Pape stýrir rannsóknarverkefninu *Chicago Project on Security and Threats* (CPOST), sem hefur fylgst með viðhorfum Bandaríkjamanna til pólitísks ofbeldis frá árinu 2021.

CPOST framkvæmir kannanir sem endurspegla þverskurð þjóðarinnar í samstarfi við NORC (*National Opinion Research Center*) við Háskólann í Chicago.

Pape sagði áhyggjur sínar vegna nóvembermánaðar aukast vegna þess að margvíslegur þrýstingur kemur saman á sama tíma: djúp andúð milli flokka, örar lýðfræðilegar og félagslegar breytingar, efnahagsleg óvissa og kjósendahópur þar sem umtalsverður minnihluti segir við skoðanakönnunaraðila að réttlætanlegt sé að beita pólitísku ofbeldi.

Í viðtali í síðustu viku við hlaðvarpsstjórnandann Chris Williamson sagði Pape að nýjasta könnun hans fyrir Háskólann í Chicago hefði leitt í ljós að 25% fullorðinna Bandaríkjamanna styðji beitingu ofbeldis til að koma í veg fyrir að Trump verði forseti; þetta jafngildir um það bil 65 milljónum fullorðinna einstaklinga.

Meðal þeirra sem skilgreina sig sem Demókrata sagði Pape hlutfallið vera 44%.

„Þetta er sláandi tala,“ sagði hann. „Þetta er ekki bara enn ein breytingin á tölulegum gögnum.“

Pape sagði að víðtækur stuðningur við pólitískt ofbeldi auki líkurnar á ofbeldi.

Hann sagði teymi sitt hafa reynt að átta sig á því hvað þátttakendur í könnunum eigi við með orðinu „ofbeldi“ (e. *force*), meðal annars í gegnum rýnihópa og tilraunir í tengslum við kannanir.

Pape sagði að af þeim þátttakendum sem mæltu með ofbeldi gegn Trump hefðu 55% tengt það við banvænt ofbeldi, svo sem morðtilræði, á meðan aðrir hefðu séð fyrir sér ofbeldi í líkingu við óeirðir.

Hann sagði kannanir sínar einnig hafa leitt í ljós stuðning við þvingandi valdbeitingu hinum megin frá.

Pape sagði að samkvæmt nýjustu könnun hans styðji 16% Bandaríkjamanna það að Trump beiti hernum til að kveða niður mótmæli Demókrata.

Að mati Pape er kjördagurinn sjálfur þó ekki endilega hættulegasti tíminn. Hann hefur mestar áhyggjur af tímabilinu sem hefst þegar atkvæði eru talin og nær fram að embættistöku sigurvegara í janúar.

„Það er raunverulega hættusvæðið,“ sagði hann.

Mikilvægasta spurningin, sagði hann, sé hvort frambjóðendur sem tapa og stuðningsmenn þeirra sætti sig við ósigur eða komist að þeirri niðurstöðu að kosningunum hafi verið stolið.

Pape bendir einnig á aukinn efnahagslegan þrýsting.

Að baki öllu þessu liggur víðtækari kenning Pape um „ofbeldisfullan popúlisma“. Hann heldur því fram að samfélagsmiðlar magni upp pólitíska reiði en skapi ekki undirliggjandi orsakir hennar.

Ógnin við Trump eykst

Í hlaðvarpi Williamsons sagði Pape að nýjasta könnunin sýndi að 25% bandarískra fullorðinna styðji valdbeitingu til að koma í veg fyrir að Trump verði forseti – sem samsvarar um það bil 65 milljónum manna.

Pape sagði þessa niðurstöðu marka verulega aukningu frá fyrri könnunum.

Pape sagði stuðninginn hafa mælst um 9% á fyrri tímapunkti og 14% í september 2025.

Könnun CPOST frá maí 2025 leiddi í ljós að 39% Demókrata töldu valdbeitingu réttlætanlega til að koma Trump úr embætti forseta. Núverandi hlutfall, 44%, er fimm prósentustigum hærra.

Í áratugi hafa rannsakendur komist að því að öfgafullir hægri-sinnaðir einstaklingar hafi staðið að mun fleiri morðum af hugmyndafræðilegum hvötum í Bandaríkjunum en öfgafullir vinstri-sinnaðir einstaklingar.

Rannsókn, sem styrkt var af National Institute of Justice, leiddi í ljós að fleiri en 520 manns hefðu látið lífið í árásum öfgafullra hægri-sinnaðra aðila frá árinu 1990, samanborið við 78 dauðsföll í árásum öfgafullra vinstri-sinnaðra aðila.

Sprengjuárásin í Oklahoma City árið 1995, sem Timothy McVeigh stóð fyrir og varð 168 manns að bana, er enn þekktasta dæmi samtímans um hryðjuverkastarfsemi öfgafullra hægri-sinnaðra hópa sem beinist gegn stjórnvöldum.

En Pape heldur því fram að aðstæður hafi breyst.

Rannsóknir hans lýsa tímabilinu frá kosningunum 2016 sem hluta af nýju tímabili „ofbeldisfulls popúlisma,“ þar sem pólitískar hótanir og ofbeldi beinast í auknum mæli að einstaklingum úr báðum fylkingum.

Greining CPOST á tæplega 400 tilvikum þar sem kærur voru lagðar fram vegna hótana í garð þingmanna á tímabilinu 2001 til 2024 sýndi að hótanir jukust um 600% milli áranna 2016 og 2017 og héldust í kjölfarið á háu stigi, en skotmörkin voru þingmenn bæði úr röðum Demókrata og Repúblikana.

Helsta áhyggjuefni Pape snýst því ekki eingöngu um hvort ofbeldið komi frá vinstri eða hægri. Hann heldur því fram að ofbeldi sé að verða ásættanlegt í augum sífellt fleiri almennra Bandaríkjamanna.

Trump sjálfur hefur verið í brennidepli þegar kemur að vaxandi pólitísku ofbeldi í landinu.

Þann 13. júlí 2024 hóf Thomas Matthew Crooks skothríð á kosningafundi Trumps í Butler í Pennsylvaníu.

Trump varð fyrir skoti, Corey Comperatore, sem sótt hafði fundinn, lést og tveir aðrir áhorfendur særðust.

Tveimur mánuðum síðar handtóku yfirvöld Ryan Wesley Routh eftir að starfsmaður leyniþjónustunnar (Secret Service) kom auga á hann með riffil nálægt golfvelli Trumps í West Palm Beach.

Routh var síðar sakfelldur fyrir tilraun til að myrða Trump og dæmdur í lífstíðarfangelsi í febrúar síðastliðnum.

Þessum árásum hafa fylgt frekari ásakanir um hótanir. Alríkissaksóknarar ákærðu mann frá Pennsylvaníu árið 2025 eftir að hann birti að því er virðist hótanir á netinu um að myrða Trump og aðra embættismenn, og í maí 2026 ákærðu saksóknarar mann frá Miami Beach fyrir að hafa ítrekað hótað að myrða Trump og aðra embættismenn.

Ofbeldið hefur ekki einskorðast við Trump eða Repúblikana.

Embættismenn úr röðum Demókrata hafa einnig orðið fyrir árásum eða hótunum, sem styður röksemdafærslu Pape um að hættan sé í auknum mæli gagnkvæm fremur en að hún skiptist skýrt eftir flokkslínum.

Vaxandi stuðningur

Pape segir niðurstöðurnar sýna að Bandaríkin búi við „tímabil ofbeldisfulls popúlisma“.

Hann óttast vítahring þar sem árás á eina stjórnmálafylkingu gæti réttlætt hefndaraðgerðir frá annarri, og þannig smám saman veikt það bann sem ríkir gegn pólitísku ofbeldi.

„Þegar maður sér að tugir milljóna Bandaríkjamanna styðja pólitískt ofbeldi, þá breytir það öllu,“ sagði Pape.

Hann heldur því fram að hættan takmarkist ekki lengur við einstaka öfgamenn, heldur skapist einnig þegar umtalsverður fjöldi almennra borgara fer að líta á ofbeldi sem lögmætt pólitískt tæki.

Þetta átti við um morð Luigi Mangione á Brian Thompson, forstjóra UnitedHealthcare, árið 2024.

Mangione, sem var vinstri sinnaður aðgerðarsinni, myrti Thompson vegna óánægju með heilbrigðisgeirann.

Könnun Emerson College, sem gerð var skömmu eftir morðið, leiddi í ljós að 17% líklegra kjósenda töldu morðið „að einhverju eða öllu leyti ásættanlegt“, en 22% Demókrata voru á sama máli.

Könnun Generation Lab meðal 1.026 háskólanema sama ár sýndi að 48% töldu morðið á Thompson „algjörlega eða að hluta til réttlætanlegt“.

Þótt meirihluti Bandaríkjamanna hafni enn pólitísku ofbeldi, er stór og vaxandi minnihluti reiðubúinn að réttlæta það. Pape heldur því fram að popúlískar hreyfingar auki einungis líkurnar á ofbeldi.

Newsmax greinir frá.