Katla Ársælsdóttir skrifar:
Ný ópera um Sæmund fróða var frumsýnd í Tjarnarbíói 1. apríl. Þórunn Guðmundsdóttir semur texta og tónlist og óperuna flytur sviðshópurinn Animato í leikstjórn Ágústu Skúladóttur sem einnig sá um sviðshreyfingar. Flytjendur eru margir, auk 22 leikara og söngvara sem stíga á svið er níu manna kammersveit, sem Sólveig Sigurðardóttir stjórnar, ásamt kór og einsöngvurum.
Verkið fjallar um ævi Sæmundar fróða Sigfússonar, sem margir kannast eflaust við. Hann var prestur á Rangárvöllum og sagnaritari en er frægastur fyrir að hafa gengið í Svartaskóla og klekkt oftar en einu sinni á djöflinum, sem jafnframt var talinn skólameistari Svartaskóla.
Þjóðsögur um ævi Sæmundar og samskipti hans við kölska hafa orðið mörgum að yrkisefni og eru nú orðnar að óperu í sjö hlutum ásamt formála og eftirmála. Í byrjun verksins kynnumst við eldgömlum Sæmundi fróða sem lítur yfir æviskeið sitt og veltir því fyrir sér. Hann leiðir áhorfendur í gegnum líf sitt, allt frá námsárunum í Svartaskóla til dauðadags. Það er gert í sjö hlutum eða myndum og hver og ein þeirra táknar eina dauðasynd. Í hverjum hluta er Sæmundur því ekki einungis að forðast að lenda í klóm Kölska heldur stendur hann einnig frammi fyrir eigin veikleikum og ófullkomleika. Hafsteinn Þórólfsson túlkar Sæmund fróða á öllum æviskeiðum og gerir það vel.
Kölski bregður sér í allra kvikinda líki í von um að blekkja Sæmund. Það eru því þrír söngvarar sem túlka Kölska í ólíkum dulargervum. Gunnlaugur Bjarnason leikur hann í líki manns, Björk Níelsdóttir í líki konu og Halldóra Ósk Helgadóttir í líki barns og þau eru öll sannfærandi í sínum túlkunum. Einnig ber að nefna frammistöðu Halldóru í öðrum hlutverkum, sér í lagi í hlutverki Haföldu, þar sem bæði dans- og sönghæfileikar hennar fengu að skína. Margrét Björk Daðadóttir, Vera Hjördís Matsdóttir og Dagbjört Ósk Jóhannsdóttir voru skemmtilegar í hlutverkum púkanna og túlkun Tinnu Þorvalds Önnudóttur á þreyttu vinnukonunni Þóru var einnig eftirminnileg.
Söngur kórsins var gífurlega fallegur og hljómurinn þéttur í gegnum verkið en þá ber sérstaklega að nefna kvennakórinn í hlutverkum Hafalda. Á köflum heyrðist þó ekki nægilega vel í söngvurunum og textinn komst ekki nægilega vel til skila.
Búningar og leikmynd voru í höndum Bryndísar Óskar Þ. Ingvarsdóttur. Búningarnir voru einstaklega vel heppnaðir. Heildarmynd þeirra fangaði sögusviðið einkar vel sem og persónurnar sjálfar. Einkennislitur í fatnaði Sæmundar fróða er fjólublár sem oft er tengdur við konungborna og þá efnuðu en er einnig litur visku, sem hentar einum lærðasta manni þjóðarinnar á sínum tíma afar vel. Í þeim efnum má sérstaklega nefna að búningar Kölska, í öllum þremur líkjum, heppnuðust sérstaklega vel og litapallettan, svartur, rauður og hvítur var áberandi og sterk á sviðinu. Sítt ljóst hár Kölska í mannsmynd minnir óneitanlega á hina frægu blóðsugu Drakúla sem á ótrúlega vel við og skapar eftirminnilega mynd.
Sviðsmyndin er ekki eins mikilfengleg og búningarnir en engu að síður flott og vel nýtt. Ljósahönnun hefði mátt vega upp á móti leikmyndinni og undirstrika dramatík sögunnar enn frekar.
Fyrri hluti verksins var heldur langdreginn á köflum og hefði mátt stytta einstaka senur til muna.
Einnig vantaði frekari skýrleika milli myndanna sjö. Það var oft óljóst hvort og hvenær senubreytingar urðu og þá hvaða dauðasynd væri í forgrunni hverju sinni.
Það er ánægjulegt að sjá sögu Sæmundar fróða lifna við í íslenskri óperu. Þetta er metnaðarfullt verk og Þórunn Guðmundsdóttir nálgast efnið á frumlegan hátt. Hún fær fjöldann allan af hæfileikaríku tónlistarfólki með sér til að blása lífi í söguna.
Verkið veltir upp stórum heimspekilegum spurningum um lífið og tilveruna og vankanta manneskjunnar en gerir það á léttan og kíminn hátt.
Katla Ársælsdóttir flutti pistil sinn í Víðsjá á Rás 1 sem finna má í spilaranum hér fyrir ofan. Katla lærði leikhúsfræði í Trinity College í Dublin og bókmenntafræði í Háskóla Íslands.
