Þegar ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur tók við í árslok 2024 voru vextir byrjaðir að lækka en í dag fara vextir hækkandi. Erfiðlega gengur að ná tökum á verðbólgunni, atvinnuleysi eykt og fréttir voru fluttar af fjöldauppsögnum í maí. Kjarasamningar losna mögulega í haust og óvíst hvort að boðuð hallalaus fjárlög á næsta ári gangi eftir. Daði Már Kristófersson, fjármálaráðherra, fór yfir stöðuna í efnahagsmálum á Sprengisandi á Bylgjunni í morgun.
Þú vonaðir kannski að við værum á betri stað?
„Já þetta hljómar ekki vel þegar þú ferð yfir þetta eina og hálfa ár. Það er alls ekki eins og ég sé starfi mínu vaxinn en þetta er alveg rétt hjá þér. Þetta er staðan,“ segir Daði Már Kristófersson, fjármálaráðherra.
Biður fólk um að sýna biðlund
Hann segir stöðuna erfiðari en hann reiknaði með. Vandinn sé sá að verðbólgan hafi verið of mikil of lengi. Verðbólguvæntingar hafi versnað.
„Málið er að ef allir halda að verðbólga muni áfram vera há þá verður voðalega lítið aðhald í því að hækka verð. Þetta sást á skuldabréfamarkaði mjög snemma því verðbólga hafði verið há lengur á Íslandi en annars staðar og það að ná þessum væntingum niður hefur reynst erfitt.“
Hann biður fólk um að sýna biðlund og stendur við hallalaus fjárlög í haust.
Óumflýjanlegt að atvinnuleysi aukist
Þeirri aðgerð að draga úr þensluverðbólgu fylgi óhjákvæmilega eitthvað atvinnuleysi.
„Auðvitað viljum við ekki að neinn missi vinnuna og það er rosalega erfitt fyrir fjölskyldur að standa frammi fyrir því en að einhverju leyti er óumflýjanlegt að það verði einhver aukning í atvinnuleysi en við vonumst til að það verði eins lítið og mögulegt er.“
Hann viðurkennir að hann óski þess að betur gengi.
Hlusta má á viðtalið í heild sinni í spilaranum.
Umdeild skýrsla
Á dögunum kynni ráðherrann skýrslu um valkosti Íslands í gjaldmiðlamálum en skýrslan var unnin af erlendum sérfræðingum að beiðni Daða. Túlkun fjármálaráðuneytisins á skýrslunni hefur verið töluvert gagnrýnd, meðal annars af seðlabankastjóra og fyrrverandi formanni bankaráðs Seðlabankans.
Daði segir mikið að græða á skýrslunni.
„Mér fannst mikilvægt að skýrsluhöfundar drægu ekki eigin ályktun um hvað við ættum að gera heldur drægum fram kosti og galla. Það er alveg ljóst að kostirnir við krónuna er að hún getur hjálpað okkur við að ákveðin skilyrði, þegar mjög mikil áföll ríða yfir þá getur hún hjálpað okkur að deyfa þau.“
Skilur gagnrýni á túlkun skýrslunnar
Hún hafi þó líka galla sem séu þeir að hún geti verið uppspretta óstöðugleika og geri öll viðskipti erfiðari. Dragi úr samkeppni og skapi viðskiptahindranir. Niðurstaða skýrslunnar er að mati Daða sú að ábati sveigjanleika krónunnar sé minni en við höfum gert oft ráð fyrir og að hún sé meiri uppspretta óstöðugleika heldur en hún gæti verið eða ætti að vera.
Daði Már segist þó skilja gagnrýni á túlkun ráðuneytisins á skýrslunni.
„Ég skil í sjálfu sér að fólki finnist það ekki ráðuneytisins að túlka. Það er þó alveg skýr niðurstaða að kostnaðurinn sé hærri af því að halda krónunni úti og ábatinn minni heldur en við gerðum ráð fyrir.“
Pawel og matarkarfan
Það vakti athygli þegar Pawel Bartoszek, þingmaður Viðreisnar, lýsti ferð sinni á veitingastaðinn Saffran. Þar borgaði hann 4.000 krónur fyrir kjúklingarétt sem hann fullyrðir að myndi kosta 3.000 krónur væri þjóðin í Evrópusambandinu.
„Langar þig ekki í auka þúsund kall?“ spyr hann.
Ekki hægt að bæði halda og sleppa
Þáttastjórnandi kom inn á skautun í umræðunni um kosti og galla þess að vera eða vera ekki í Evrópusambandinu. Það hljóti að liggja fyrir að við getum ekki bæði haldið í hæstu launin og um leið keypt mat á lægsta verðinu.
Það eru væntanlega engar töfralausnir? ESB er væntanlega ekki lausn fyrir Ísland heldur bara möguleiki og svolítil óvissa?
„Jú auðvitað er það þannig, það er alltaf þannig. Mitt mat eins og Pawels það kemu svo sem ekkert á óvart er að stöðugleikinn myndi þjóna okkur vel.
