Steve Witkoff, sérstakur erindreki Donalds Trump Bandaríkjaforseta, er kominn til Sankti Pétursborgar þar sem hann fundar með Vladimír Pútín Rússlandsforseta um nýjar tillögur að friðarsamkomulagi í Úkraínu. Fundurinn kemur í kjölfar viðræðna Witkoffs við Volodymyr Zelenskyj Úkraínuforseta og leiðtoga Evrópuríkja í Ósló á þriðjudag.

Fundurinn hófst miðvikudaginn 21. október í Konstantínshöllinni í Sankti Pétursborg og er liður í nýrri tilraun Bandaríkjastjórnar til að binda enda á stríðið í Úkraínu.

Samkvæmt Reuters er þetta í níunda sinn sem Witkoff fundar persónulega með Pútín.

Bandarískur embættismaður lýsti viðræðunum í Ósló sem uppbyggilegum og sagði að þar hefði náðst marktækur árangur við að móta sameiginlega nálgun Bandaríkjanna, Úkraínu og Evrópuríkja.

Friðartillögur mótaðar í samráði við Úkraínu og Evrópu

Á fundinum í Ósló sátu meðal annars Zelenskyj, Jonas Gahr Støre forsætisráðherra Noregs og Alexander Stubb Finnlandsforseti, auk fulltrúa Evrópusambandsins og Atlantshafsbandalagsins.

Viðræðurnar snerust um hugsanlegan ramma fyrir friðarsamkomulag, þar á meðal öryggistryggingar fyrir Úkraínu, efnahagslega endurreisn landsins og framtíðarskipan öryggismála í Evrópu.

Samkvæmt bandarískum heimildum lögðu Úkraínumenn fram nýjar hugmyndir sem nú verða kynntar rússneskum stjórnvöldum.

Markmiðið er að kanna hvort grundvöllur sé fyrir beinum þríhliða viðræðum Bandaríkjanna, Úkraínu og Rússlands, eða víðtækara samningaferli með þátttöku Evrópuríkja.

Ekki hefur verið upplýst um nákvæmt efni friðartillagnanna.

Rússland leysir bandarískan ríkisborgara úr haldi

Við upphaf fundarins tilkynnti Pútín að Stephen Hubbard, 74 ára bandarískur fyrrverandi kennari sem hafði verið í haldi í Rússlandi frá árinu 2022, hefði verið látinn laus.

Hubbard hafði verið dæmdur í sex ára og tíu mánaða fangelsi vegna ásakana um að hafa barist sem málaliði fyrir Úkraínu. Hann hefur hafnað ásökununum.

Pútín sagði Hubbard vera á flugvellinum og tilbúinn að halda til Bandaríkjanna með Witkoff.

Witkoff þakkaði Rússlandsforseta fyrir ákvörðunina.

Lausnin er túlkuð sem velviljayfirlýsing í aðdraganda viðræðnanna, þótt hún feli ekki sjálfkrafa í sér framfarir í friðarsamningum.

Trump heldur áfram þrýstingi á Zelenskyj

Fundurinn fer fram á viðkvæmum tíma í samskiptum Washington og Kyiv.

Trump hefur síðustu daga ítrekað gagnrýnt Zelenskyj og sakað hann um að vilja ekki binda enda á stríðið.

Bandaríkjaforseti hefur jafnframt frestað framkvæmd nýrra refsiaðgerða gegn Rússlandi og lagt áherslu á að Úkraína verði að samþykkja samningaviðræður.

Á sama tíma hafa úkraínsk stjórnvöld lýst áhyggjum af takmörkunum á bandarískum hernaðarstuðningi og upplýsingamiðlun.

Eftir fundinn í Ósló sagði Zelenskyj þó að mikilvæg miðlun bandarískra viðvarana um yfirvofandi eldflaugaárásir væri komin aftur í eðlilegt horf.

Pútín hefur ekki fallið frá helstu kröfum sínum

Þrátt fyrir endurnýjaðar friðarumleitanir hefur Rússlandsforseti ekki gefið skýrt til kynna að hann sé tilbúinn að falla frá helstu kröfum Moskvu.

Þær hafa meðal annars snúist um yfirráð yfir Donetsk-héraði og að Úkraína gangi ekki í NATO.

Úkraínsk stjórnvöld hafa hins vegar lagt áherslu á að friðarsamkomulag verði að tryggja fullveldi landsins og raunhæfar öryggistryggingar til framtíðar.

Kreml hefur einnig ítrekað að hugsanlegur fundur Pútíns og Zelenskyjs verði að vera vel undirbúinn og að verulegur árangur þurfi að nást í undirbúningsviðræðum áður en leiðtogarnir hittast.

Næstu skref ráðast af viðbrögðum Moskvu

Marco Rubio, utanríkisráðherra Bandaríkjanna, sagði á miðvikudag að fundur Witkoffs og Zelenskyjs í Ósló hefði verið jákvæður og að Witkoff myndi nú kynna niðurstöðurnar fyrir rússneskum stjórnvöldum.

Witkoff hyggst snúa aftur til Óslóar að viðræðunum loknum til frekara samráðs við evrópska og úkraínska leiðtoga.

Næstu dagar gætu því skipt miklu um hvort nýtt friðarferli kemst á laggirnar. Enn er þó óljóst hvort Rússland sé tilbúið til þeirra málamiðlana sem nauðsynlegar væru til að ná samkomulagi við Úkraínu.