Ómar Skapti Gíslason, starfsmaður á sambýlinu Grundarlandi, segir starfsfólk þar koma heim með kvíðahnút í maganum og höfuðverki vegna stjórnunarinnar. Ekkert sé brugðist við og það bitni á starfsfólkinu.
„Að koma heim úr vinnu með hnút í maganum, kvíða og ótta – og vita að maður þarf að mæta aftur daginn eftir. Þetta er ekki undantekning. Þetta er veruleiki sem of margir starfsmenn búa við,“ segir Ómar, starfsmaður á sambýlinu Grundarlandi í Fossvogi, í aðsendri grein á Vísi í morgun.
Höfuðverkir og einangrun
„Vinnustaðurinn á að vera vettvangur öryggis, samstarfs og þróunar. En þegar yfirmaðurinn verður uppspretta ótta breytist hann í andhverfu sína – stað þar sem fólk brotnar niður, smám saman,“ segir Ómar.
Vanlíðan vegna yfirmanns sé ekki aðeins streita. Hún grafi undan sjálfsmynd starfsfólks. Afleiðingarnar eru miklar. Kvíði, minnkað sjálfstraust, einangrun og líkamleg einkenni eins og svefnleysi, höfuðverkir, magaverkir og síþreyta. Fólk fer að hringja sig inn veikt og ef ástandið varir lengi lendir það í kulnun.
„Rót vandans liggur oft í hegðun yfirmannsins. Hún getur verið lúmsk – eins og útilokun og vantraust – eða opin og gróf, í formi niðurlægingar og ógnana. Þetta er ekki „harður stjórnunarstíll“. Þetta er óheilbrigð hegðun sem getur valdið raunverulegum skaða,“ segir Ómar.
Hræðileg einkunn
Vitnar hann í gögn Reykjavíkurborgar um Stofnun ársins 2025. Þar fær Grundarland eina lægstu einkunina, 2,13 og hafði lækkað frá fyrra ári. Ótti og vanlíðun starfsfólk er ekki aðeins eitthvað sem er tjáð með tilfinningum heldur með mælanlegum niðurstöðum.
Í gögnunum kemur einnig fram að ánægja og stolt mælist hærra en stjórnunin. Sem Ómar segir benda til þess að fólk vilji starfið sitt áfram, en vandinn sé stjórnunin. Þegar frásagnir og gögn bendi í sömu átt sé erfitt að líta á það sem tilviljun.
„Í frásögnum núverandi og fyrrverandi starfsmanna við Sambýlið Grundarland birtist ekki eitt einangrað atvik heldur endurtekið mynstur. Þar er lýst vinnuumhverfi sem einkenndist af ótta, smámunasemi, stöðugri gagnrýni og vantrausti. Fólk lýsir því að hafa gengið á eggjum, kviðið vöktum og farið heim úr vinnu niðurbrotið,“ segir Ómar.
Hver er í ónáð núna?
Starfsmenn hafi verið ávítaðir fyrir að taka sjálfstæðar ákvarðanir en einnig gagnrýndir fyrir að leita leiðbeininga. Að mati stjórnenda geri þeir aldrei neitt rétt. Þessi tvöföldu skilaboð skapi ráðaleysi og óöryggi, meira að segja hjá reyndu starfsfólki.
„Margir lýsa því að smávægileg atriði hafi orðið að tilefni harkalegra viðbragða. Ekki var aðeins um að ræða gagnrýni á verk, heldur framkomu sem upplifuð var sem niðrandi. Með tímanum fóru sumir að efast um eigin hæfni og missa sjálfstraust. Frásagnirnar benda einnig til baktals, sundrungar og þess að starfsfólk hafi skynjað hver væri „í ónáð“ hverju sinni. Óöryggið varð þannig sameiginleg reynsla hópsins,“ segir Ómar. „Afleiðingarnar voru djúpar. Svefntruflanir, kvíði, grátur eftir vaktir og forðun eru meðal þess sem starfsfólk lýsir. Sumir hættu störfum – ekki vegna vinnunnar sjálfrar, heldur vegna stjórnunarinnar. Þetta eru ekki aðeins sögur. Þetta eru vinnuslys tilfinninganna.“
Taka ábyrgð
Ómar segir að það fyrsta sem þurfi að gera til að breyta þessu sé að viðurkenna vandann. Annað skrefið að tryggja að raddir starfsmanna leiði til raunverulegra aðgerða. Þriðja að taka ábyrgð, skýra og sýnilega ábyrgð.
„Velferðarsvið Reykjavíkur hefur brugðist að skoða stjórnuna. Það þarf að koma með innra eftirliti og sem dæmi að skoða hvaða stofnanir eru lægsta gildi í t.d. stofnun ársins og kanna af hverju það stafar. Af þessum 10 lægstu í Stofnun ársins 2025 eru 5 sambýli. Hvað er að þar gagnvart starfsfólki? Í þessu máli minnir Velferðarsvið Reykjavíkur helst á Ísdrottninguna í einni af myndum Disneys,“ segir hann að lokum.
