Offita á miðjum aldri getur valdið alzheimer

Offita á miðjum aldri getur valdið alzheimer-breytingum í heilanum seinna á ævinni. Þetta segja niðurstöður nýrrar norskrar rannsóknar.

Rannsakendur telja að aðgerðir sem draga úr offitu meðal almennings geti orðið mikilvægar til að draga úr tíðni heilabilunar í framtíðinni.

Rannsóknin byggir á gagnagrunni HUNT og var birt í tímaritinu Neurology. Tæplega 9000 einstaklingar voru rannsakaðir og offita mæld bæði með líkamsþyngdarstuðli (BMI) og magni kviðfitu.

Áhættan sérstaklega tengd kviðfitu

Nýdoktorinn Ekaterina Zotcheva stýrði rannsókninni. „Við komumst að því að offita, sérstaklega fita í kringum kviðinn á miðjum aldri, tengist meiri hættu á alzheimer-sjúkdómnum síðar á ævinni. Við höfum mælt þetta bæði með blóðprufum og með klínískum alzheimer-greiningum,“ hefur norska ríkisútvarpið NRK eftir henni.

Hún segir ýmsar kenningar á lofti um tengslin. „En það er vitað að kviðfita getur stuðlað að bólgu og öðrum truflunum í líkamanum sem geta haft neikvæð áhrif á heilann.“

Í Noregi er nú einfalt að greina breytingar í heilanum með nýju blóðprófi sem var tekið í notkun þar í fyrra. Prófið mælir hlutfall tveggja prótína í blóðinu sem tengist svonefndum amyloid-skellum í heilanum. Þetta eru prótínin sem sýna hvort breytingar séu í heilanum sem síðar á ævinni geta leitt til alzheimers-sjúkdómsins.

Tengslin öfug þegar offita er mæld seinna

Þyngdartap er algengt við byrjun heilabilunarsjúkdóma. Það gerir tengslin flóknari. Geir Selbæk, prófessor og rannsóknarstjóri hjá Nasjonalt, miðstöð öldrunar og heilsu, útskýrir tengslin svona:

„Ef þyngd eða offita er mæld 20 árum áður en heilabilun kemur fram sést að offita eykur hættuna á heilabilun, en þegar offita er mæld mörgum árum síðar, rétt áður en heilabilun er greind, dregur offita úr hættunni á heilabilun. Þetta er líklega vegna þess að byrjun heilabilunarsjúkdóma veldur þyngdartapi og þá er offita tengd minni áhættu.“

„Enginn vafi“ á að færri fengju heilabilun

Selbæk segir niðurstöður rannsóknarinnar verða mikilvægar fyrir heilbrigðisyfirvöld þegar þau geri áætlanir um hvernig eigi að fyrirbyggja heilabilun í framtíðinni.

„Ef þú hugsar um samfélagið í heild sinni og þjóðina, þá er enginn vafi á því að ef Vestre [heilbrigðisráðherra Noregs] tekst að koma á lýðheilsuaðgerðum sem draga úr tíðni offitu meðal þjóðarinnar, mun það leiða til þess að sífellt færri fái heilabilun í framtíðinni,“ segir Selbæk.

Zotcheva segir að hættan á að fá heilabilun síðar á ævinni sé minni ef fólk heldur sér grönnu um miðjan aldur. Rannsókn hennar og aðrar rannsóknir bendi til þess.

„Og svo er mér svolítið mikilvægt að leggja áherslu á að þetta snýst alltaf um áhættu. Og þar sem offita ein og sér er ekki stærsti áhættuþátturinn fyrir heilabilun, er því miður engin trygging fyrir því að maður haldist laus við heilabilun á efri árum, jafnvel þótt maður hafi verið grannur alla ævi. En áhættan verður minni,“ segir hún.