Sigurður Helgi Pálmason þingmaður Flokks fólksins hyggst leggja fram frumvarp til breytinga á lögum um mannanöfn. Samkvæmt frumvarpinu verður þeim sem gerst hafa sekir um alvarleg afbrot ekki heimilt að breyta nafni sínu, að uppfylltum ákveðnum skilyrðum. Vísar Sigurður Helgi til máls hins landsþekkta síbrota- og ofbeldismanns Mohamad Kourani til að rökstyðja nauðsyn þessarar lagabreytingar.
Kourani var árið 2024 dæmdur í átta ára fangelsi fyrir tilraun til manndráps, hótanir og fleira. Þar sem hann hafði hlotið alþjóðlega vernd var ekki hægt að vísa honum úr landi en hann afsalaði sér þeirri vernd og það mun nú vera unnið að því að koma honum af landi brott. Töluvert hefur verið fjallað um mál Kourani í fjölmiðlum en meðal þeirra sem urðu fyrir hótunum af hans hálfu var Helgi Magnús Gunnarsson þáverandi vararíkissaksóknari. Kourani fékk nafni sínu breytt hjá Þjóðskrá skömmu eftir að hann hlaut dóminn og tók þá upp millinafnið Thor og eftirnafnið Jóhannesson. Er talið að hann hafi með þessu viljað líkja eftir nafni þáverandi forseta Íslands, Guðna Th. Jóhannessonar.
Nöfn og brotamenn
Sigurður Helgi greinir frá frumvarpinu á Facebook og birtir mynd af því útprentuðu en það hefur þegar þessi orð eru rituð ekki verið birt á vef Alþingis.
Sigurður Helgi segir að á undanförnum árum hafi fjölmiðlar reglulega fjallað um mál einstaklinga sem fengið hafi heimild til að breyta um nafn þrátt fyrir að hafa verið sakfelldir fyrir alvarlega refsiverða háttsemi. Slík mál hafi vakið athygli og orðið tilefni til umræðu um hvort núgildandi lög um mannanöfn taki nægilega mið af hagsmunum annarra sem kunni að vera í húfi þegar einstaklingur með alvarlegan brotaferil óski eftir nafnbreytingu.
Sigurður Helgi vísar því næst til máls Kourani án þess þó að nefna hann á nafn en það er augljóst hvern hann á við:
„Nýlegt og mjög umdeilt mál varpaði skýru ljósi á þetta. Í því máli hafði viðkomandi hlotið þungan refsidóm fyrir tilraun til manndráps og fleiri brot. Þrátt fyrir það fékk hann heimild til að taka upp nýtt íslenskt nafn sem vakti verulega athygli í samfélaginu meðal annars vegna þess að það svipaði til nafns þjóðþekkts einstaklings. Ákvörðunin sætti harðri gagnrýni og var af mörgum talin grafa undan trausti til reglna um nafnbreytingar.“
Lög
Sigurður Helgi segir að samkvæmt núgildandi lögum hafi stjórnvöld ekki skýra heimild til að taka mið af sakaskrá umsækjanda þegar beiðni um nafnbreytingu sé afgreidd jafnvel þótt réttindi annarra eða ríkir almannahagsmunir kunni að mæla gegn slíkri breytingu. Nafn sé mikilvægur hluti af auðkenni einstaklings í samfélaginu og nafnbreyting geti við ákveðnar aðstæður gert öðrum erfiðara um vik að átta sig á fyrra auðkenni viðkomandi og brotaferli hans.
Þar af leiðandi hafi hann ákveðið að leggja frumvarpið fram:
„Með frumvarpinu verður lagt til að stjórnvöldum verði heimilt að synja beiðni um nafnbreytingu í afmörkuðum tilvikum þegar umsækjandi hefur hlotið refsidóm fyrir alvarlegt brot gegn almennum hegningarlögum og réttindi annarra mæla gegn slíkri breytingu. Frumvarpinu er ætlað að stuðla að auknu öryggi almennings, einkum þolendum ofbeldis og öðrum einstaklingum í viðkvæmri stöðu.“
