Haraldur Már ræddi þessa lífsreynslu í Bítinu á Bylgjunni en hann opnaði sig um hana í Facebook-færslu í síðustu viku í tilefni af Gulum september sem er vitundarvakning um geðrækt og sjálfsvígsforvarnir.
„Orð geta drepið..Í ljósi þess að gulur september er genginn í garð langaði mig að deila með ykkur minni reynslusögu sem ég hef aldrei opinberlega gert áður. Hugmyndin að þessum skrifum vaknaði eftir að ég hafði verið að lesa kommentakerfi samfélagsmiðla og fylgjast með umræðunni í kjölfar þeirra hræðilegu atburða sem hafa átt sér stað í umferðinni síðustu vikur og mánuði,“ sagði Haraldur í færslunni.
„Þetta var búið að blunda í manni í einhvern tímann, að vilja nýta þessa reynslu í eitthvað gott. En aldrei hefur maður haft kjarkinn í það,“ segir Haraldur Már í viðtali við Bítið á Bylgjunni í morgun.
Síðustu vikur og mánuði hafi orðið alvarleg slys og fólk látið lífið í umferðinni. Haraldur segir það hafa vakið ýmsar tilfinningar hjá honum, og þá sérstaklega „óþverrinn“ sem fólk lætur út úr sér á samfélagsmiðlum.
Fékk bílprófið fimm dögum fyrir slysið
Haraldur var sautján ára þegar slysið átti sér stað á Akranesi og var aðeins búinn að vera með bílprófið í fimm daga.
„Við vorum þessir ódauðlegu sautján átján ára strákar,“ segir hann og að þeim hafi þótt spennandi að „skrensa“ en það hafi endað á húsvegg á Vesturgötu á Akranesi á 90 kílómetra hraða. Báðir hafi þeir slasast alvarlega og vinur hans, Þorvaldur Kristinn, dáið tíu dögum síðar. Þá átján ára gamall.
Rannsóknarnefnd samgönguslysa lagði til eftir slysið að ökuleyfisaldur yrði hækkaður úr 17 í 18 ár. Það var þó ekki gert. Niðurstaða nefndarinnar um slysið var að vítaverður framúrakstur og of hraður akstur væru meðal orsaka auk þess sem hvorki bílstjóri né farþegi hafi verið spenntir í öryggisbelti.
„Þetta er allt í móðu, þessi tími,“ segir Haraldur og að það hafi þurft að segja honum nokkrum sinnum hvað hafi gerst.
Hann segir að á þessum tíma hafi samfélagsmiðlar ekki verið á þeim stað sem þeir eru í dag en Akranes sé lítið samfélag og þar geti verið mikil illkvitni í slúðri.
„Það voru einhverjir einstaklingar sem tóku mér ekki vel,“ segir hann og að fljótlega eftir að hann kom heim hafi hann heyrt að fólk væri að segja að þau hefðu frekar viljað að hann hefði dáið.
Í færslu sinni segir Haraldur frá því að reglulega hafi verið kallað á eftir honum úti á götu og að í eitt skipti hafi hann verið kallaður morðingi. Þó svo að það geti hafa verið sagt í hvatvísi hafi það haft veruleg áhrif á hann.
„Þetta er allt sem var í hausnum á mér nú þegar. Sektarkenndin var svakaleg,“ segir hann en í færslu sinni segir hann um þetta:
„Næstu dagar voru í mikilli móðu og í dag man ég eiginlega bara eftir einum degi í febrúar 2008. Dagurinn sem besti vinur minn dó. Sektarkenndin sem fylgdi sorginni var sterkari en allt sem til var og eina hugsunin sem komst í hausinn á mér næstu vikur og mánuði var að ég hafði drepið besta vin minn.“
Í Bítinu segir Haraldur að honum hafi boðist aðstoð en hann hafi ekki verið meðtækilegur fyrir henni til að byrja með. Hann segir að í dag hafi hann unnið úr þessu sorgarferli og viti nú að það geti hafist í reiði. Hann segir að á þessum tíma hafi hann reglulega upplifað að hann vildi ekki vera til og að Þorvaldur hefði lifað frekar en hann.
Fólk hugsi sig tvisvar um í athugasemdum
Hann hvetur því fólk til að hugsa sig tvisvar um áður en það skrifar athugasemdir við fréttir eða færslur þar sem fjallað er um alvarleg slys þar sem einhver lætur lífið, eins og gerðist á Krýsuvíkurvegi í síðasta mánuði. Þetta fjallaði Haraldur um í færslu sinni þar sem hann segir, til dæmis:
„Komment sem tekur nokkrar sekúndur að skrifa og þú ert jafnvel búinn að gleyma daginn eftir getur setið í annarri manneskju það sem eftir er ævinnar.“
Haraldur segir að eftir þetta hafi hann átt erfitt uppdráttar og hans bjargráð í þessu hafi verið að leita í vímuefni og „breytt ástand“ og eftir þetta hafi ástæðan fyrir notkuninni breyst.
„Bara nota til að gleyma og geta einhvern veginn lifað með sjálfum mér.“
Haraldur segist hafa sokkið djúpt í sína neyslu og hafi á einum tímapunkti ætlað að taka sitt eigið líf vegna gífurlegrar vanlíðanar.
„Ég var búinn að fá þessa staðfestingu frá samfélaginu að ég ætti ekki skilið að lifa, sem mér fannst sjálfum,“ segir Haraldur Már og að þetta hafi verið of mikið fyrir hann.
Náði að losa sig við sektarkenndina
Hann segir marga hafa staðið við bak hans eins og stoð og stytta. Móðir hans hafi átt mjög erfitt en staðið við bak hans hverja mínútu. Hann segir það hafa tekið mörg ár fyrir hann að komast á rétt ról. Hann hafi misst föður sinn 2019 og það hafi verið útslagið sem kastaði honum yfir brúnina. Eftir það hafi hann náð að verða edrú og hafi í fyrsta sinn náð að halda sér þannig í lengri tíma. Í dag sé hann búinn að vera edrú frá 2021 og þakkar tólf spora kerfinu fyrir það.
Haraldur segist hafa náð að losa sig við sektarkenndina en viðurkennir að hann hefði aldrei getað losað sig við hana og náð bata án stuðnings móður og systur Þorvaldar. Hann segir sér verulega kært hversu vel þær tóku honum og það sé það sem hafi bjargað lífi hans.
Haraldur segir fólk „alveg glórulaust“ þegar það pikkað á lyklaborðið og segir eflaust fáa hugsa um aðstandendur þeirra sem slösuð eða látin eru. Þá segir hann hræðilegt að það sé verið að senda myndbönd á milli.
„Það er bara að hugsa sig tvisvar um áður en þú opnar munninn.“
Haraldur Már biðlar til ungra manna sem finnst gaman að spyrna og keyra hratt að næst þegar þeir gíra sig upp í hraðakstur að líta á manneskjuna við hlið sér og ímynda sér að þeir standi við kistuna hennar og eina hugsunin sem komist að sé að þeir hafi drepið hana.
„Ég hef þurft að lifa með þeirri hugsun og það er enginn hraði eða sigur í einhverri spyrnu eða adrenalín þess virði að þurfa að upplifa það,“ segir Haraldur og hvetur þau sem raunverulega hafa áhrif á hraðakstur að kynna sér akstursíþróttir. Þar sé hægt að gefa í við réttar aðstæður.
Haraldur segist hafa fengið gífurlega góð viðbrögð við færslu sinni. Það sé lyginni líkast og hann segist aldrei hafa átt von á svona mörgum skilaboðum. Fáir hafi raunverulega áttað sig á því hversu mikið áfall þetta var fyrir hann.
Hægt að snúa blaðinu við
Hann segir að í dag eigi hann yndislega unnustu og lifi frábæru lífi.
„Ef þú ert í þessum sporum, sem ég var í, með sjúkdóminn alkóhólisma, þá er það fyrsta sem þú þarft að gera að leita þér aðstoðar með það,“ segir Haraldur og að hann hafi farið í gegnum Tólf spora samtökin og fengið leiðsögn og eftir það fengið endurhæfingu og áfallameðferð.
„Síðan eru þetta bara endurtekningar sem þú þarft að gera á hverjum degi,“ segir hann og að það sem hjálpi honum mest sé þjónusta við annað fólk. Hann vinni nú á geðsviði Landspítalans og sé stuðningsforeldri sjö ára barns.
„Bara gera eitthvað góðverk á hverjum degi,“ segir hann og að það vanti samkennd og náungakærleika í samfélagið.
Í þessari grein er fjallað um sjálfsvíg. Fólki með sjálfsvígshugsanir er bent á upplýsingasíma heilsugæslunnar s.1700, netspjallið heilsuvera.is, Hjálparsíma Rauða krossins s.1717, á netspjallið 1717.is og á Píeta símann s.552-2218.
Í þessari grein er fjallað um sjálfsvíg. Fólki með sjálfsvígshugsanir er bent á upplýsingasíma heilsugæslunnar s.1700, netspjallið heilsuvera.is, Hjálparsíma Rauða krossins s.1717, á netspjallið 1717.is og á Píeta símann s.552-2218.
