Hugmyndin um yfirráð yfir Grænlandi er frá Ronald Lauder, gömlum skólabróður Trumps úr viðskiptafræði í háskóla. Og í fyrstu töldu þetta allir grín.
Sá fyrsti sem áttaði sig á að svo var ekki, var að líkindum John Bolton, sem þá var þjóðaröryggisráðgjafi og reyndi að beina athygli Trumps að öryggismálum á Norðurslóðum.
Þessi hluti sögunnar er nokkuð vel þekktur orðið, en Ben Taub segir hugmyndina fyrir löngu hafa færst frá því að vera einhver þrjóska í Trump yfir í að skjóta rótum víðsvegar í stjórnkerfinu.
Bandalag þriggja ólíkra hópa
„Rannsóknir mínar leiddu í ljós að fólkið sem flakkar um Grænland, og Danir telja að séu þar til að hafa áhrif á framvinduna, sé fólk sem hafi starfað í ríkisstjórn Trumps á fyrra kjörtímabili,“ segir Taub. Hann vísar þarna til kaupsýslumanna sem hafa farið mikinn á Grænlandi, boðað fjárfestingu og uppbyggingu.
Tveir þessara manna, segir Taub, voru í leynihópi þjóðaröryggisráðsins sem var ætlað að skipuleggja hvernig hægt væri að ná völdum á Grænlandi til lengri tíma litið. Og þetta hafi svo þróast út í samvinnu þriggja hópa.
„Fyrst er MAGA-hópurinn, sem horfir á þetta út frá því að forsetinn vilji þetta og því eigi bara að fylgja. Í anda gamallar, bandarískrar útþensluhugsjónar. Bara ryðja öllu út vegi og grípa það sem hægt er að grípa meðan færi gefst,“ segir Ben Taub.
Svo séu það tækifærissinnarnir sem sjá gróðavon ef þeir ná að notfæra sér aðstæður hverjar sem þær verða, í gegnum innlimum eða viðskiptatækifæri.
Þjóðaröryggishópurinn áhugaverðastur
En þriðji hópurinn er áhugaverðastur, segir Ben Taub, og kannski hópurinn sem minnst hefur verið rætt um, en það er þjóðaröryggishópurinn. Fagmenn sem hafi áhyggjur af þróun öryggismála á heimskautssvæðinu. Þessi hópur hafi smám saman byggt ofan á þessar hugmyndir og stækkað áformin, með hætti sem vekur verulegan óhug.
„Til dæmis hafði þjóðaröryggisráð Bandaríkjanna árið 2017 áhyggjur af því að Grænland stefndi, að þeirra mati, óhjákvæmilega í átt að sjálfstæði einhvern tíma. Sú sviðsmynd hafi gengið út á að ríkisstjórn sjálfstæðs Grænlands gæti litið svo á að varnarsamningur Grænlands og Bandaríkjanna frá 1951 væri ekki í gildi. Hann væri bara eitthvert samkomulag sem nýlenduherrar þeirra hefðu gert. Og menn óttuðust að vera einfaldlega sparkað út sem þýddi að svigrúm Bandaríkjanna til að vinna að eigin öryggishagsmunum á svæðinu væru í uppnámi,“ segir Taub.
Í stað þess að leita til stjórnvalda í Danmörku, sem fara með utanríkismál Grænlands, og í stað þess að vinna með þeim og Grænlendingum, var í staðinn rokið í að efla sjálfstæðishreyfingar á Grænlandi í von um að sjálfstætt Grænland yrði enn háðara Bandaríkjunum og Kína gæti ekki notfært sér stöðuna, segir Ben Taub. Og með þessu hafi stjórnvöld í Washington reynt að grafa undan bandamanni.
Þetta segir Taub að hafi verið gert í samstarfi þriggja hreyfinga: Þjóðaröryggishópsins, MAGA-hópsins og tækifærissinnanna. Vissulega hafi mátt benda á réttmætar áhyggjur af framtíðarþróun á Grænlandi en þetta hafi ekki verið viðeigandi leið.
En Taub segir að líkurnar á innlimun Grænlands með hervaldi hafi verið mestar í janúar, eftir aðgerðir í Venesúela sem skiluðu tilætluðum árangri. Þá hafi verið ofsatrú í innsta hring Trumps á að allir vegir væru færir. Stríðið í Íran hafi dregið úr þeirri trú og um leið hættunni gagnvart Grænlandi. Áhuginn sé þó enn til staðar, þörf Trumps og hún hverfi tæpast.
