Buxurnar á stólnum í herberginu detta á gólfið. Dögum saman hugsum við: Já, ég þarf að taka buxurnar upp af gólfinu og setja aftur á stólinn eða inn í skáp. En gerum það ekki.
Við þurfum að svara einum tölvupósti í vinnunni sem er frekar léttvægur og kallar hvorki á mikla orku né tíma. En af öllum verkefnum virðist þetta 2 mínútna verkefni endalaust „gleymast“.
Það þarf að setja örfáa diska og glös í uppþvottavélina frá því í gær. Tekur 2 mínútur. En við nennum því ekki.
Hvað er málið?
Erum við svona löt?
Og ef já: Hvers vegna erum við löt með hluti sem taka 2 mínútur og eru þar af leiðandi ekki að hrófla við neinu í dagskránni hjá okkur? Léttvæg verk.
Nei. Þetta er nefnilega ekki leti.
Vísindin og sálfræðin sýna okkur að frestunarárátta snýst í rauninni sjaldnast um tímastjórnun eða leti. Hún snýst um tilfinningastjórnun (e. emotion regulation).
Þegar við sjáum buxurnar á gólfinu, ósvaraða tölvupóstinn eða diskana í vaskinum skráir heilinn það ekki sem: „Jæja, hér er 2 mínútna verkefni.“ Heilinn upplifir frekar lítið micro-áreiti: örlítinn kvíða, ákvörðunarþreytu eða einfaldlega óþægindi við að þurfa að rjúfa það sem við erum að gera.
Og við minnstu mótstöðu velur heilinn okkar fljótlegustu leiðina til að verja okkur fyrir óþægindunum: Að líta undan.
Aha! Þannig að þarna kom það:
Að líta undan, að sleppa, að geyma, fresta, gera ekki… er einfaldlega fljótlegasta leiðin fram hjá óþægindum.
En þetta er ekki allt. Því inn í þetta spilar líka fyrirbæri sem kallast á ensku activation energy sem er í raun orkan sem virkjar okkur og trekkir í gang. Og Það sem skiptir máli með þessa orku er að það tekur meiri orku frá okkur andlega í heilanum að hugsa, sjá, skilja og greina hvað þarf að gera, heldur en að leysa úr tveggja mínútna verkefninu sjálfu!
Við erum samt ekki að spara okkur neina orku með því að fresta því sem gera þarf. Í raun erum við að gera þveröfugt því heilinn okkar hefur tilhneigingu til að festast í óloknum verkefnum (e. zeigarnik effect).
Buxurnar á gólfinu eða ósvaraði tölvupósturinn búa til nokkurs konar „andlegt opið vinnsluminni“ í bakgrunni heilans. Á einum degi getur þú því auðveldlega eytt meiri orku í að hugsa um buxurnar á gólfinu en það hefði tekið að taka þær upp sex sinnum!
En vindum okkur þá í góðu ráðin:
1. Tveggja mínútna reglan: Gerðu það strax!
Góð regla er að venja okkur á því að verkefni sem taka svona stuttan tíma og við á svipstundu metum sem verkefni sem tekur okkur innan við tvær mínútur að leysa úr, gerum við einfaldlega strax! Lestu tölvupóstinn og svaraðu honum um hæl. Taktu buxurnar strax upp úr gólfinu.
Með þessu forðum við okkur í raun frá þessari ákvörðunarþreytu sem truflar okkur.
2. Þrjátíu sekúndna lágmarkið: Fyrsta skrefið.
Það getur verið hægara sagt en gert að venja okkur af einhverju sem við höfum tamið okkur á að gera í langan tíma. Að miða við 2 mínútna verkefni getur því verið yfirþyrmandi en þá gæti gott fyrsta skref verið: Verkefni sem taka innan við 30 sekúndur leysum við úr strax!
3. Sparaðu orkuna þína!
Gott er að minna okkur á að það gerir okkur þreyttari og eyðir meiri orku frá okkur að fresta. Við erum því að venja okkur af því að fresta vegna þess að við viljum spara orkuna okkar. Til viðbótar við að njóta litla dópamínsskammtsins sem við fáum þegar við klárum lítil verkefni.
