Árlegur leiðtogafundur Atlantshafsbandalagsins fór fram í dag og í gær í Ankara í Tyrklandi. Á fundinum voru aukin framlög bandalagsríkja til varnarmála og áframhaldandi stuðningur við Úkraínu í brennidepli.
Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, fór mikinn á fundinum og lýsti því til að mynda yfir að vopnahléi við Íran væri lokið og að tilraunir til að ná nýjum samningi væru tilgangslausar. Þá ítrekaði hann áhuga sinn á Grænlandi.
Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra ræddi við fréttastofu að fundi loknum.
„Það var ekki komið sérstaklega inn á stöðuna á Grænlandi af neinum aðila inni á fundinum. Ég auðvitað ræddi við mína kollega bæði Mette Frederiksen og fleiri Norðurlandakollega og fólk er auðvitað ekki sátt með þessar athugasemdir sem koma frá Bandaríkjaforseta. Staðreyndin er sú að þetta er auðvitað ekkert nýtt. Þetta hefur legið í loftinu í langan tíma. Það var mjög góð stemmning á sjálfum fundinum og Bandaríkjaforseti hafði sérstaklega orð á því í lok fundar hvað í rauninni var hlýtt á milli fólks,“ segir hún og ítrekar að framtíð Grænlendinga sé í þeirra höndum.
Hún segir fundinn hafa gengið einstaklega vel.
„Fólk er mjög meðvitað um að þrátt fyrir að það hafi verið þrýstingur kannski svolítið innanborðs í bandalaginu þegar kemur að byrðaskiptingu þá hefur það orðið til þess að Evrópa og Kanada eru farin að taka á sig meira af þessum byrðum og það er mikill hugur í fólki hvað það varðar að vinna áfram saman að mikilvægum markmiðum í varnarmálum.“
Þá vakti það athygli eftir að Bandaríkjaforseti tók aðeins í hönd Kristrúnar að lokinni hópmyndatöku áður en hann gekk út.
„Það auðvitað gekk á ýmsu eins og gerist nú stundum þessa dagana í alþjóðapólitíkinni í aðdraganda fundarins. Ég hitti Bandaríkjaforseta bæði í gærkvöldi í veislu og svo hittums við líka hér bara svona þegar leiðtogarnir komu saman og heilsuðust og spjölluðu. Það er hlýtt á milli okkar Bandaríkjaforseta. Ég hef auðvitað hitt hann í nokkur skipti og hann er mjög meðvitaður um stöðu Íslands,“ segir hún og tekur fram að hún hafi einnig rætt við Mike Pompeo, utanríkisráðherra Bandaríkjanna. Viðhorfið í garð Íslands hafi verið verulega jákvætt.
Meðal þess sem kom úr fundinum má nefna að aðildarríki ítrekuðu í ályktun samstöðu um 5. grein sáttmála bandalagsins um sameiginlegar varnir og þá fá Úkraínumenn leyfi til að framleiða patriot-loftvarnarflaugar.
„Við þurfum líka að auka meðvitund á Íslandi um að staðan hefur breyst. Árásarstríð Rússlands í Úkraínu hefur sýnt okkur að það er árásagirni bara í næsta nágrenni og við þurfum að vera við öllu viðbúin.“
Heimsmarkaðsverð á olíu hækkaði í morgun eftir að átök hófust á nýjan leik milli Bandaríkjanna og Íran.
„Það hafa margar Evrópuþjóðir, Norðurlandaþjóðir og þar með Ísland boðist til þess að taka þátt í að hjálpa því að halda Hormússundi opnu. Það skiptir auðvitað gríðarlega miklu máli vegna þess að þetta hefur mikil áhrif á efnahag allra þessara landa. Það er margt sem er jákvætt núna á Íslandi þegar það kemur að verðbólguþróun, en vissulega setur þetta strik í reikninginn.“
Trump hefur ítrekað kallað eftir því að sambandsríki NATO leggi meira að mörkum og auki fjárframlög til varnarmála. Kristrún segir mikinn skilning vera til staðar gagnvart sérstöðu Íslands.
„Við höfum staðið við öll okkar getumarkmið. Það skiptir máli að við erum að setja meira fjármagn í málaflokkinn og núna telst okkur til hátt í 1% í varnartengdum útgjöldum. Þannig að við erum alveg að leggja meira í þennan málaflokk. Þetta er stöðug vinna að halda sérstöðu okkar á lofti, að sækja svona fundi, að ræða við ráðamenn, að ýta undir sérstöðu Íslands.
