Páll Vilhjálmsson skrifar:

Þjóðaratkvæðagreiðslan 29. ágúst er pólitísk tilraun að skuldbinda Ísland inn í aðlögunarferli Evrópusambandsins. Enginn veit hvað ferlið yrði langt. Bjartsýnir segja tvö ár en raunsærra er fjögur til sex ár. Evrópusambandið mun ráða ferðinni í aðlögunarferlinu.

Málflutningur ESB-sinna gengur út á ,,já til að sjá." Látið er í veðri vaka, ef ekki sagt berum orðum, að þeir sem hyggjast segja nei eftir tvær vikur séu á móti upplýsingum. En ríkisstjórnin, sem vill fá já, skammtar naumt upplýsingar í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar.

Þjóðin fær ekki að vita fyrir 29. ágúst hver samningsmarkmið Ísland verði gagnvart Evrópusambandinu, fari svo að já verði yfirsterkara nei-i eftir tvær vikur. Í greinargerð Þorgarðar Katrínar utanríkisráðherra um atkvæðagreiðsluna segir svart á hvítu:

Ákveði þjóðin að halda áfram viðræðum um aðild að ESB myndu stjórnvöld vinna uppfærð samningsmarkmið

Hvers vegna eru samningsmarkmið ríkisstjórnarinnar ekki kynnt almenningi fyrir atkvæðagreiðsluna? Samningsmarkmiðin eru sá hluti af pakkanum sem Ísland hefur eitthvað um að segja. Allt hitt í pakkanum er í höndum Evrópusambandsins. En þjóðin fær ekki upplýsingar frá eigin stjórnvöldum um hver markmiðin verði í aðlögunarferlinu.

Þorgerður Katrín utanríkisráðherra og ríkisstjórnin vilja opið umboð án skilyrða til að semja um aðlögunarferli Íslands. Ráðherra fer undan í flæmingi í fjölmiðlum þegar hún er innt eftir samningsmarkmiðum.

Í viðtengdri frétt vekur Geir H. Haarde fyrrum forsætis- og utanríkisráðherra máls á áhrifum mögulegra aðlögunarviðræðna á EES-samninginn. Samningurinn er á milli Íslands, Noregs og Liechtenstein annars vegar og hins vegar Evrópusambandsins. Geir vitnar í orð utanríkisráðherra Noregs á Stórþinginu um að hefji Ísland ferli inn í Evrópusambandið veikist EES-samningurinn. RÚV-frétt heggur i sama knérunn og spáir illu fyrir EES.

Fari svo að EES-samningurinn þykir ekki lengur á vetur setjandi myndi Ísland undir venjulegum kringumstæðum eiga tvo kosti. Í fyrsta lagi gera tvíhliða samning við Evrópusambandið. Noregur væri í sömu stöðu. Hliðstæðir samninga hefur ESB gert við Bretland og Sviss. Í öðru lagi ætti Ísland kost að sækja um ESB-aðild, gengi EES-samningurinn fyrir ætternisstapa. En væri Ísland í aðlögunarferli inn í Evrópusambandið myndu endalok EES þvinga Ísland í faðm Brussel.

Nei þann 29. ágúst tryggir Íslandi svigrúm til að velja raunhæfa kosti í utanríkismálum til samræmis við hagsmuni þjóðarinnar í bráð og lengd.