Úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála hefur staðfest ákvörðun Heilbrigðiseftirlits Garðabæjar, Hafnarfjarðar, Kópavogs, Mosfellsbæjar og Seltjarnarness um að hundur sem beit annan hund til ólífis skuli vera aflífaður. Eigendur hundins mótmæltu ákaft og töldu að gengið væri of harkalega fram og að réttur þeirra hafi ekki verið virtur. Eftirlitið sagði hundinn hins vegar hættulegan og að hegðun hans færi versnandi þar sem ekki hefði verið tekið á rót vandans.
Undir lok síðasta árs voru eigendurnir með hundinn á afgirtu svæði á einkalóð þar sem honum var ætlað að leika við annan hund. Endaði það með því þannig að hundurinn beit hinn hundinn sem særðist það mikið að það þurfti að aflífa hann. Atvikið var tilkynnt til Heilbrigðiseftirlits Garðabæjar, Hafnarfjarðarbæjar, Kópavogsbæjar, Mosfellsbæjar og Seltjarnarnesbæjar. Fram fór skapgerðarmat á hundinum en með bréfi heilbrigðiseftirlitsins var tilkynnt um það álit að hundurinn væri hættulegur og að gerð væri krafa um að hann yrði aflífaður. Eigendurnir kærðu í kjölfarið þá ákvörðun til nefndarinnar sem samþykkti kröfu þeirra um að aflífun skyldi frestað á meðan málið væri til meðferðar.
Hafi gert illt vera
Eigendurnir sögðu meðal annars í sinni kæru að hundurinn þeirra hafi bitið hinn hundinn í neðri hluta kjálka. Hafi eigandi hins hundsins brugðist við með því að beita þeirra hund verulegu líkamlegu afli, meðal annars með því að sparka ítrekað í andlit hans og toga í hundinn sinn, á meðan bitið var læst. Slík viðbrögð hafi augljóslega haft áhrif á alvarleika áverkanna. Tilkynning um atvikið hafi verið send af dýralækni sem annast hafi hinn hundinn og hafi verið byggð á einhliða frásögn eiganda hans. Sögðust eigendurnir ekki hafa fengið að tjá sig um hana áður en hún hafi verið lögð til grundvallar í málinu.
Vildu eigendurnir meina að frá upphafi hafi heilbrigðiseftirlitið verið búið að ákveða að eina leiðin væri að aflífa hundinn. Sögðust eigendurnir hafa fengið gögn málsins afhent degi fyrir boðaðan fund með eftirlitinu sem hafa gert þeim ómögulegt að undirbúa sig fyrir fundinn. Á umræddum fundi hafi þeir lagt fram ítarlega frásögn, fært fram rök og lýst yfir fullum samstarfsvilja og samþykkt að sæta hvaða skilyrðum sem væri öðrum en aflífun hundsins. Við meðferð málsins hafi ýmsar reglur stjórnsýslulaga verið brotnar, m.a rannsóknarregla, jafnræðisregla og meðalhófsregla.
Réttur virtur
Heilbrigðiseftirlit Garðabæjar, Hafnarfjarðar, Kópavogs, Mosfellsbæjar og Seltjarnarness sagði í sínum andsvörum að metið hefði verið hvort viðbrögð eiganda hins hundsins hefðu haft áhrif á alvarleika áverkanna sem hann varð fyrir. Vildi eftirlitið meina að réttur eigendanna til andmæla og aðgangs að öllum gögnum hefði verið virtur í hvívetna. Ákvörðun um aflífunina hafi ekki verið tekin fyrr en fjórum mánuðum eftir að atvikið gerðist og að fengnu skapgerðarmati sem hafi leitt í ljós að hundurinn væri hættulegur vegna stjórnlausrar árásargirni gagnvart öðrum hundum. Í matinu kæmi fram að slík árásargirni geti við tilteknar aðstæður beinst að fólki. Hundurinn væri fimm ára, árásargirni hans væri mikil og færi jafnvel vaxandi. Ekkert benti til þess að markvisst hafi verið unnið gegn þeim hegðunarvanda.
Sagði eftirlitið eigendurna hafa lagt til vægari úrræði en aflífun, svo sem bann við lausagöngu, notkun taums eða mýlis, bann við umgengni við aðra hunda og reglubundið eftirlit. Þau úrræði tækju hins vegar ekki á rót vandans og hafi eigendurnir ekki lagt til raunhæfa lausn gagnvart þeirri hættu sem stafi af hundinum. Skapgerð hans væri svo hættuleg og fast mótuð að öryggi annarra hunda og almennings yrði ekki tryggt með slíkum úrræðum sem samrýmist eðlilegu hundahaldi. Aflífun væri því nauðsynleg.
Aflífa
Í niðurstöðu úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála segir að Heilbrigðiseftirlitið hafi orðið við beiðni eigendanna um að hundurinn yrði látinn undirgangast annað skapgerðarmat en það sem lá fyrir í málinu en aldrei tilnefnt aðila til að framkvæma matið. Þannig hafi þeim verið veitt færi á að leggja fram ný gögn frá óháðum aðila.
Nefndin segir það óheppilega skamman tíma að eigendurnir hafi fengið gögn málsins degi fyrir boðaðan fund með heilbrigðiseftirlitinu. Hins vegar hafi endanleg ákvörðun um aflífun ekki verið tekin fyrr en um einum hálfum mánuði eftir fundinn. Fram að þeim tíma hafi eigendum gefist nokkurt svigrúm til að kynna sér gögn málsins og koma að frekari athugasemdum áður en ákvörðun var tekin. Verði því ekki talið að brotið hafi verið á andmælarétti eigendanna.
Nefndin segir að ákvörðun um aflífun hafi byggt á ítarlega rökstuddu skapgerðarmati þar sem leiddar væru líkur að því að hundurinn væri hættulegur og þá hefði hann þegar valdið hinum hundinu slíkum áverkum að þurft hafi að aflífa hann. Yrði því mati ekki hrundið að engum raunhæfum vægari úrræðum hafi verið til að dreifa þannig að tryggja mætti öryggi annarra dýra og almennings.
Ákcörðun Heilbrigðiseftirlits Garðabæjar, Hafnarfjarðar, Kópavogs, Mosfellsbæjar og Seltjarnarness um að hundurinn skuli vera aflífaður er því staðfest.
