Enn dregur á líkum á forsenduákvæði kjarasamninga haldi. Fjármálaráðherra er ekki bjartsýnn. Vonir um að olíuverð í heiminum lækki eru litlar því ófriður við Hormússund hefur blossað upp á ný. Hann gefur lítið fyrir gagnrýni atvinnulífsins á umræðuskjal Samkeppniseftirlitsins um eldsneytismarkaðinn.
Ef ársverðbólga mælist meiri en 4,7 prósent í lok ágúst verður heimilt að segja upp kjarasamningum á almennum vinnumarkaði ef ekki tekst að semja um viðbrögð við forsendubresti.
Var ekki bjartsýnn og er minna bjartsýnn núna
Í lok febrúar þegar Bandaríkin og Ísrael hófu árásir á Íran og Íranar lokuðu Hormússundi snarhækkaði olíuverð. Það fór svo lækkandi í apríl þegar byrjað var að tala um vopnahlé. Um miðjan júní var svo gert samkomulag um vopnahlé í 60 daga. Því er nú lokið sagði Bandaríkjaforseti í gær og árásir Bandaríkjanna og Íran héldu áfram og olíuverð er aftur á uppleið.
„Það eru ekki góð tíðindi en við höfðum auðvitað gert okkur grein fyrir því að það væri tæpt að forsendur kjarasamninga héldu,“ segir Daði Már Kristófersson fjármála- og efnahagsráðherra, „og það snerist að verulegu leyti um það hvernig olíuverð myndi þróast. Til að byrja með að þá leit út fyrir að það myndi lækkka mjög skarpt. En það er alveg rétt sem þú segir núna, þetta eru ekki góðar fréttir fyrir forsenduákvæði kjarasamninga í haust.“
Þannig að þú ert ekki eins bjartsýnn og fyrir nokkrum dögum?
„Ég var alls ekki bjartsýnn þá en ég er minna bjartsýnn núna.“
Lækkunin skilaði sér til neytenda, segir ráðherra
Til að bregðast við olíuverðhækkunum var virðisaukaskattur á eldsneyti lækkaður 1. maí. Samkeppniseftirlitið birti 2. júlí áfangaskjal til umræðu þar sem athugað er hvort lækkunin frá 1. maí hafi skilað sér til neytenda.
„Það er ekkert í þessu skjali sem beinlínis kveður á um að það hafi ekki gerst. Það sem þarna er verið að fjalla um eru almenn skilyrði samkeppni á markaðnum á Íslandi. Og til dæmis vangaveltur sem voru um það hvort að það hefðu orðið einhverjar hækkanir í aðdraganda lækkunarinnar. Lögin, þau miða fyrst og fremst að því að tryggja að lækkunin sjálf skili sér til neytenda. Það gerði hún.“
Gefur lítið fyrir gagnrýni atvinnulífsins
Samkeppniseftirlitið segir í skjali sínu að bæði fyrir áramót áður en breytingar voru gerðar á opinberum gjöldum og í apríl áður en virðisaukaskattur var lækkaður hafi eldsneytisverð hækkað. Samtök atvinnulífsins og Samtök verslunar og þjónustu gagnrýndu skjalið fyrir fyrirfram mótaðar niðurstöður og líka forstjóra Samkeppniseftirlitisins.
„Ég gef nú lítið fyrir það. Samkeppniseftirlitið hefur hlutverk. Það hefur það hlutverk að tryggja að það sé virk samkeppni vegna þess að virk samkeppni er það sem tryggir okkur hagkvæmt vöruverð á Íslandi. Og það er auðvitað öllum til hagsbóta ekki bara neytendum heldur líka öðrum fyrirtækjum.“
