Hamas hryðjuverkasamtökin hafa kosið Khalil al-Hayya sem nýjan formann og fyllir hann þar með skarðið sem myndaðist eftir morðið á Yahya Sinwar, að því er samtökin tilkynntu á mánudag.

Al-Hayya, sem áður gegndi stöðu leiðtoga Hamas í útlegð á Gaza og aðalsamningamanns vopnahlés, var valinn eftir innri kosningar. Hann keppti um stöðuna við Khaled Meshaal, fyrrverandi formann samtakanna og langtíma leiðtoga.

Samkvæmt fréttum arabískra fjölmiðla er al-Hayya talinn meiri harðlínumaður en Meshaal. Hann var einnig meðal háttsettra embættismanna Hamas sem voru skotmörk í árás Ísraelsmanna í Doha árið 2025, þar sem hann er með aðsetur, að sögn ísraelskra embættismanna við Reuters.

Hamas stendur frammi fyrir kreppu á Gaza og víðar

Val Al-Hayya kemur á einum erfiðasta tíma Hamas síðan samtökin voru stofnuð árið 1987. Samtökin hafa verið lömuð niður eftir áralangt stríð í kjölfar árásina á Ísrael 7. október 2023, og  staðið frammi fyrir vaxandi alþjóðlegum kröfum um afvopnun og misst fjölda háttsettra einstaklinga í gagnárásum Ísraelsmanna.

Eftir að Ismail Haniyeh, fyrrverandi yfirmaður hryðjuverkasamtakanna, var myrtur í Teheran í lok júlí 2024, varð Yahya Sinwar leiðtogi. Sinwar, sem almennt er lýst sem einum af höfuðpaurum árásanna 7. október, var sjálfur myrtur haustið 2024.

Hamas stofnaði síðan fimm manna leiðtogaráð þar sem al-Hayya og Meshaal voru kjörnir ásamt þremur öðrum embættismönnum.

Kjörferlið við að kjósa nýjan leiðtoga hófst í janúar en var truflað vegna átakanna í Íran og Líbanon, sem og áframhaldandi hernaðaraðgerðum Ísraels á Gaza. Þegar atkvæðagreiðslan fór fram tók 50 manna ráð þátt, þar á meðal fulltrúar Hamas frá Gaza, Vesturbakkanum – þar á meðal meðlimir sem eru í haldi í ísraelskum fangelsum,  ásamt leiðtogum samtakanna í útlegð.

Níu mánuðum eftir að vopnahléið var samþykkt hafa báðir aðilar verið sakaðir um brot nánast daglega. Samkvæmt fjölmiðlaskrifstofu stjórnvalda í Gaza drápu ísraelskar árásir 1.122 Palestínumenn og særðu 3.599 á 275 daga tímabili. Hamas hefur einnig brotið gegn vopnahléinu, drepið nokkra ísraelska hermenn og framkvæmt skyndiaftökur og vopnuð átök við andstæðingahópa.

Samtökin eru einnig undir vaxandi alþjóðlegum þrýstingi til að afvopnast samkvæmt vopnahlésáætlun Donalds Trumps Bandaríkjaforseta fyrir Gaza, sem felur í sér brottför Ísraelshers og stofnun nýrrar tæknivæddrar palestínskrar stjórnsýslu á Gaza.

Viðræður Hamas, sáttasemjara og bandarískra sendiherra hafa hingað til ekki skilað víðtækari samkomulagi um að binda enda á átökin. Ísrael ræður enn yfir meira en 60% af strandhéraði, en aðstæður fyrir um það bil 2 milljónir íbúa Gaza eru enn slæmar.

Hver er Khalil al-Hayya?

Hayya fæddist í Gaza árið 1960 og hefur verið meðlimur í Hamas frá stofnun samtakanna árið 1987. Hann reis upp í gegnum forystu samtakanna á Gaza áður en hann varð einn af æðstu stjórnmálamönnum samtakanna og lykilþátttakandi í samningaviðræðum um vopnahlé og fangaskipti.

Nokkrir meðlimir fjölskyldu Hayya hafa verið drepnir af Ísrael. Kona hans og þrjú börn hans létust í tilraun til að myrða hann árið 2007.

Hann gegndi lykilhlutverki í samningaviðræðum um vopnahlé við Ísrael í Gazastríðunum 2014 og 2023.

Al-Hayya hefur lengi verið lykilmaður í tengslum Hamas við Íran og víðtækari „Öxulhreyfinguna“, sem felur í sér Hezbollah.

Sérfræðingar sem Reuters vitnaði í sögðu að skipun hans gæti bent til harðari afstöðu í viðbrögðum við alþjóðlegum kröfum um að Hamas afvopnist.

Eftir tilkynninguna óskaði Hezbollah Hamas til hamingju með kjör al-Hayya og lýsti atkvæðagreiðslunni sem sönnun þess að samtökin væru enn „sterk og sameinuð“ þrátt fyrir stríðið og aftöku nokkurra leiðtoga þeirra.