Björn Bjarnason fyrrum ráðherra og þingmaður Sjálfstæðisflokksins og Hannes Hólmsteinn Gissurarson prófessor emeritus við Háskóla Íslands lýsa yfir miklu áhyggjum af því að ríkisstjórnin sé að fjarlægjast Bandaríkin og færa sig nær ESB. Vilja þeir meina að bandarísk stjórnvöld séu vel meðvituð um þetta og þess vegna fái Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir ekki að hitta nema lægra setta embættismenn í utanríkisráðuneytinu vestanhafs. Gauti B. Eggertsson prófessor í hagfræði sem búið hefur í Bandaríkjunum í áraraðir vill hins vegar meina að um ofmat sé að ræða. Trump forseti og hans fólk hafi engan áhuga á Íslandi.
Björn ritar um þetta í sínum daglega pistli á heimasíðu sinni. Segir hann um hættuspil að ræða hjá ríkisstjórninni enda hafi Bandaríkin aldrei sýnt norðurslóðum meira áhuga en nú:
„Aldrei hefur hagsmuni á norðurslóðum og gæslu þeirra borið hærra á vettvangi alþjóðastjórnmála en núna. Birtist það meðal annars í áhuga Donalds Trump Bandaríkjaforseta á að tryggja sér sem mest forræði á Grænlandi og útiloka að Kínverjar og Rússar nái þar fótfestu.“
Björn telur ríkisstjórnina meta stöðuna kolrangt:
„Við þessar aðstæður kemst til valda ríkisstjórn á Íslandi þar sem þrír flokkar gera með sér stjórnarsáttmála sem er reistur á glórulausu rangmati á stöðu og þróun alþjóðlegra öryggismála. Höfuðmarkmið utanríkisstefnunnar er að fara á svig við Bandaríkin og tvíhliða tengslin við þau með því að leiða Ísland inn í yfirþjóðlegt ríkjasamband Evrópu.“
Ekki hættuleg
Björn vill meina að ríkisstjórnin sé að reyna telja þjóðinni trú um að Íslandi standi ógn af Bandaríkjunum en það sé fjarri lagi að það eigi við rök að styðjast:
„Gerð er furðuleg tilraun til að selja þjóðinni þá skoðun í öryggis- og varnarmálum að hætta steðji í raun að Íslandi frá Bandaríkjastjórn undir forystu Trumps og öryggistrygging frá ESB sé betri en sú trygging sem Íslendingar hafa notið, að segja má, iðgjaldalaust í 85 ár. Sjálfur utanríkisráðherra þjóðarinnar talar í þessa veru. Skrifað er undir yfirlýsingu um samstarf við ESB um öryggismál sem er ekki einu sinni birt á íslensku.“
Björn minnist ekkert á að Trump hefur áður hótað því að innlima Grænland, það land sem næst er Íslandi, í Bandaríkin.
Björn segir ljóst að íslensk stjórnvöld haldi ekki uppi neinum samskiptum við þau bandarísku. Vill hann meina að Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra sé að grafa undan samskiptum Íslands og Bandaríkjanna.
Hannes Hólmsteinn tekur undir mat Björns og rifjar upp á Facebook samskipti fyrri ráðamanna á Íslandi við kollega sína í Bandaríkjunum:
„Ríkisstjórnin er á hættulegri braut. Auðvitað taka Bandaríkjamenn eftir því, hvernig hún talar og lætur. Það er engin tilviljun, að Þorgerður Katrín fær ekki að tala við neina í Washington í sinni einu ferð vestur nema lágt setta skrifstofumenn. Björn fór í Hvíta húsið kornungur með föður sínum, Bjarna Benediktssyni, þegar árið 1964 og hitti Lyndon B. Johnson forseta. Ég fór með Davíð Oddssyni í Hvíta húsið árið 2004 að hitta George W. Bush forseta og sá, hversu vel fór á með Davíð og Bush. Gott samstarf við Bandaríkin, sem ein ráða yfir nægum herafla gegn alræðisöflunum, er Íslendingum nauðsynlegt, og varnarsamningurinn frá 1951 er einstakur innan Atlantshafsbandalagsins: Samkvæmt honum annast Bandaríkin varnir Íslands.“
Raunar er greint frá því í svari Þorgerðar Katrínar við fyrirspurn Diljár Mistar Einarsdóttur þingmanns Sjálfstæðisflokksins að hún hafi í ferð sinni til Bandaríkjanna fyrr á þessu ári fundað með aðstoðarráðherrum og öldungardeildarþingmönnum. Ráðherrann hyggur síðan á frekari ferðir til Bandaríkjanna síðar á þessu ári. Einnig er greint frá því í svarinu að Þorgerður Katrín hafi átt samtal og síðan fund, ásamt kollegum frá sjö norðurskautsríkjum, með Marco Rubio utanríkisráðherra Bandaríkjanna samhliða utanríkisráðherrafundi Atlantshafsbandalagsins sem fram fór í Svíþjóð í maí síðastliðnum.
Völd og peningar
Gauti B. Eggertsson segir hins vegar Björn og Hannes Hólmstein ofmeta áhuga Donald Trump Bandaríkjaforseta á Íslandi. Hann ritar í athugasemd við færslu Hannesar:
„Það kemur þessari ríkisstjórn ekkert við. Trump myndi enga ríkisstjórn frá Íslandi nenna hitta. Hann ber bara virðingu fyrir peningum og völdum. Litla Ísland hefur hvorugt. Bush var góður og viðkunnalegur maður sem tók vel á móti gestum, en fundurinn hafði engi áhrif. Herinn hvarf. Innsti hringur Trump þolir ekki Evrópu. Og Ísland er talið irrelevant vegna stærðar og eru ekki einu sinni í ESB, þar sem landið ætti þó sæti við borð leiðtoga þjóðríkjanna osfrv.“
Björn Bjarnason svarar að bragði:
„Þegar Trump var áður forseti kom utanríkisráðherra hans og varaforseti til Íslands. Forsetar repúblíkana hafa almennt sýnt Íslandi meiri áhuga en demókrata. Að segja að þetta komi ríkisstjórn Íslands ekkert við, stenst ekki.“
