„Það eru mikil vonbrigði að við séum komin í vaxtahækkunarferli og við fáum skilaboð enn og aftur um að nefndin sé tilbúin til þess að hækka vexti enn frekar ef þetta dugar ekki til,“ segir Bjarni Benediktsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins.
Bjarni segir það áhyggjuefni að ekki sé hægt að sjá fram á mikinn vöxt við þessar aðstæður og að atvinnuleysi færist í aukana. Þá þurfi samtal að eiga sér stað við stjórnvöld og launþegahreyfinguna til þess að hægt sé að vinna úr þessari stöðu.
Að mati Bjarna er brýnt að stöðva launaskriðið sem verið hefur á Íslandi að undanförnu. Launakostnaður í landinu sé kominn úr samhengi við það sem stefnt var að. Hann segir jafnframt að vandinn sem við blasi sé mun stærri en skammtímaverðbólgan.
„Vandinn er sá að verðbólguvæntingar, trú manna á því að verðbólga geti lækkað hér á komandi misserum og komandi árum, eru mjög takmarkaðar. Til þess að ná tökum á þeirri stöðu þarf að öllum líkindum að gera vissar kerfisbreytingar og það þarf að ná samstöðu um aðgerðir sem eru líklegar til þess að sveigja þær væntingar niður.“
„Lykilaðgerð í því væri að tryggja að á komandi árum verði fyrst og fremst samið um það að framleiðniaukningu í landinu verði skilað í launahækkanir en ekkert sem er umfram það og síðan auðvitað tekið tillit til þess hvernig verðbólgan er á hverjum tíma, eða að horft sé til verðbólgumarkmiðs Seðlabankans.“
Ákvörðun Seðlabankans um að hækka vexti er viðbúið viðbragð við þrálátum og versnandi verðbólguhorfum en hún þyngir enn frekar rekstur fyrirtækja og stöðu heimila. Þetta segir Sigurður Hannesson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, í grein á vef samtakanna.
„Það eru mikil vonbrigði að þrátt fyrir háa vexti spái Seðlabankinn nú yfir 5% verðbólgu að meðaltali á árinu á sama tíma og hagkerfið er að kólna, hagvöxtur veikist og atvinnuleysi eykst,“ segir Sigurður. „Þessi staða undirstrikar að Seðlabankinn má ekki standa einn í baráttunni við verðbólguna. Ríki, sveitarfélög og aðilar vinnumarkaðarins þurfa öll að leggjast á eitt til að ná niður verðbólgu og skapa skilyrði fyrir lægri vexti.“
Samtök iðnaðarins hafa lagt áherslu á þjóðarsátt til að vinna gegn verðbólgu og styrkja rekstrarumhverfi fyrirtækja.
Halla Gunnarsdóttir, formaður VR, brást við stýrivaxtahækkun Seðlabankans með færslu á Facebook.
Hún segir að tvennt sláandi eigi sér stað á sama tíma og stýrivextir hækka. Annað séu fréttir af ofurhagnaði bankanna og hitt að uppgjör matvörurisanna sýni meiri framlegð. Hún vísar einnig til þess að greining Seðlabankans frá í síðasta mánuði dragi fram að sveiflur krónunnar skili sér aðallega í hækkun á matvælaverði en ekki lækkun.
„Seðlabankinn spáir því nú að forsendur kjarasamninga bresti í haust en leggur hart að stéttarfélögum að segja þeim ekki upp. Vel mætti hugsa sér að skapa forsendur fyrir slíku, en það verður þó aldrei nema að fyrirtæki axli sína ábyrgð og láti af óþörfum verðhækkunum. Þar duga ekki tóm fyrirheit, við þurfum að hafa eitthvað í hendi.“
Halla segir að fórnarkostnaðurinn af hávaxtastefnu sé mikill en nú sé orðin aðkallandi spurningin um hver ávinningurinn af henni sé.
Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri, Þórarinn G. Pétursson, varaseðlabankastjóri peningastefnu, og Karen Áslaug Vignisdóttir, aðalhagfræðingur Seðlabankans og framkvæmdastjóri sviðs hagfræði og peningastefnu, gera grein fyrir stýrivaxtaákvörðuninni, ástæðunum að baki henni og horfum í efnahagsmálum á kynningarfundi.
Fundurinn hefst klukkan 9:30 og er hægt að fylgjast með honum hér að neðan.
Seðlabankinn birti í dag ársfjórðungsrit sitt Peningamál þar sem rætt er um stöðu efnahagsmála. Horfur hafa heldur versnað frá útgáfu síðasta heftis í febrúar.
Seðlabankinn spáir því nú að hagvöxtur verði 1,6 prósent í ár. Það er öllu lakara en í spánni í febrúar þegar bankinn spáði 2,0 prósenta hagvexti. Muninn er helst að finna í minnkandi vexti innlendrar eftirspurnar. Bankinn spáir 2,0 prósenta meðalhagvexti næstu tvö ár.
Seðlabankinn segir merki um að dregið hafi úr umsvifum á vinnumarkaði, störfum sé hætt að fjölga og atvinnuleysi hafi aukist. Þessu til viðbótar benda ráðningaráform fyrirtækja til þess að áfram hægi á vinnumarkaði næsta misserið.
Allir nefndarmenn peningastefnunefndar studdu ákvörðunina um að hækka stýrivexti.
Í niðurlagi yfirlýsingar nefndarinnar segir:
„Í ljósi verri verðbólguhorfa og hárra verðbólguvæntinga telur peningastefnunefnd rétt að hækka vexti bankans. Nefndin er jafnframt tilbúin að herða taumhald peningastefnunnar enn frekar til þess að tryggja hjöðnun verðbólgu að markmiði þótt það gæti hægt enn frekar á efnahagsumsvifum. Mótun peningastefnunnar mun þó sem fyrr ráðast af þróun efnahagsumsvifa, verðbólgu og verðbólguvæntinga.“
Peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands ákvað að hækka vexti bankans um 0,25 prósentur. Stýrivextirnir hækka því úr 7,50 í 7,75 prósent.
Í yfirlýsingu sinni vísar peningastefnunefnd til þess að verðbólga hafi verið yfir fimm prósentum það sem af er ári og að verðbólguvæntingar hafi hækkað, einkum til skamms tíma.
„Hækkun þeirra frá því að stríðsátök hófust í Mið-Austurlöndum er þó ekki eins mikil og í kjölfar innrásarinnar í Úkraínu fyrir fjórum árum. Þar vegur þungt að spennan í þjóðarbúinu var töluvert meiri þá.“
Seðlabankinn spáir minni hagvexti og meira atvinnuleysi nú en í síðustu spá sinni í febrúar. „Mikil hækkun olíu- og hrávöruverðs og viðvarandi innlendur verðbólguþrýstingur hafa á sama tíma leitt til þess að verðbólguhorfur hafa einnig versnað. Efnahagsaðstæður gætu þróast til verri vegar ef truflanir á alþjóðlegum olíumarkaði vara lengur en nú er gert ráð fyrir eða ef kjarasamningum verður sagt upp síðar á árinu.“
Tilkynningar Seðlabankans um stýrivaxtaákvarðanir eru í föstu formi.
8:30 Seðlabankinn birtir yfirlýsingu peningastefnunefndar um stýrivexti.
8:35 Peningamál verða birt á vef Seðlabankans
9:30 Kynningarfundur með fjölmiðlum og fjármálafyrirtækjum hefst og er í beinni útsendingu.
Meðan við bíðum er ekki úr vegi að rifja upp fréttir gærdagsins þar sem við fjölluðum um hugsanlega stýrivaxtahækkun.
Una Jónsdóttir, forstöðumaður hagfræðideildar Landsbankans, sagðist í hádegisfréttum RÚV telja hækkun stýrivaxta óhjákvæmilega. Hún spáði 0,25 prósentustiga hækkun.
Finnbjörn A. Hermannsson, forseti Alþýðusambands Íslands, sagði í gær að það væri óráð að hækka vexti á morgun. Hann sagði að atburðir erlendis hefðu áhrif á verðbólguna og stýrivextir hefðu ekki áhrif utan landsteinanna.
Anna Hrefna Ingimundardóttir, aðstoðarframkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, sagði að hækkun stýrivaxta myndi aðeins þyngja róðurinn enn frekar fyrir fyrirtæki og heimili í landinu.
Þó verðbólga sé enn mikil eru merki um að landsmenn séu farnir að hægja á útgjöldum sínum. Innlend kortanotkun dróst verulega saman í síðasta mánuði þegar fólk hvíldi kreditkortin aðeins.
Góðan dag og velkomin á fréttavakt um stýrivaxtaákvörðun dagsins og viðbrögð við henni.
Greiningardeildir bankanna gera frekar ráð fyrir því að stýrivextir verði hækkaðir aðeins í dag til að bregðast við viðvarandi verðbólgu og verðbólguvæntingum sem hafa lítið gefið eftir.
Tilkynnt verður um ákvörðun peningastefnunefndar klukkan 8:30 og klukkan 9:30 hefst kynningarfundur nefndarinnar með fulltrúum fjölmiðla og fjármálafyrirtækja.
