Í Noregi í lok ágúst sögðu fjölmiðlar frá því að einstaklingar með tengsl við glæpaheiminn í landinu ynnu hjá eða stýrðu sextán barnaverndarfyrirtækjum á tilteknu svæði í Noregi. Fréttirnar vöktu mikla athygli í landinu. Þetta segir Ida Wangberg sem er einn af blaðamönnum norska blaðsins Klassekampen sem opinberaði þetta mál í lok ágúst á þessu ári.
Ida segir allt útlit fyrir að þessar fréttir muni hafa mikil áhrif á þennan málaflokk í Noregi, að eftirlit með þess konar fyrirtækjum verði aukið og að norska ríkið muni í auknum mæli bjóða sjálft upp á þessa þjónustu í framtíðinni.
Þessar fréttir frá Noregi tala inn í umræðu um einkarekin barnaverndarúrræði fyrir börn með fjölþættan vanda sem nú á sér stað eftir að fréttaskýringaþátturinn Kveikur fjallaði um þess konar fyrirtæki nú á þriðjudaginn. Þar var meðal annars sagt frá tveimur tilfellum þar sem menn með dóma á bakinu unnu hjá einkareknum barnaverndarfyrirtækjum á Íslandi.
Fjallað var um tengingar manna úr undirheimunum í Noregi og á Íslandi við einkarekin barnaverndarfyrirtæki í fréttaskýringaþættinum Þetta helst. Þáttinn má hlusta á hér:
Umfangið annað en í Noregi
Hversu algengt er það að menn sem eru refsidóma starfi fyrir slík fyrirtæki á Íslandi?
Þyrí Halla Steingrímsdóttir er framkvæmdastjóri Barnaverndar Reykjavíkur. Hún segir að það sé að hennar viti ekki algengt þó að tvö dæmi hafi komið fram í þætti Kveiks: „Nei, við höfum ekki orðið vör við það og ég þekki ekki alveg þessa umræðu. En kannski bara í þessu sambandi þá þarf að benda á það hversu mikilvægt það sé að viðhaft sé eftirlit með þessum leyfisveitingum sem er á hendi Gæða- og eftirlitsstofnunar og þar með ríkisins.“
Hvaða reglur gilda um störf einstaklinga með refsidóma fyrir barnaverndarfyrirtæki á Íslandi? „Það gildir bara mjög skýrt ákvæði í barnaverndarlögum um það að það er óheimilt að ráða til starfa við barnaverndarúrræði eða heimili [...] einhvern sem er með tiltekin brot á sinni sakaskrá,“ segir Þyrí.
Hún segir að þetta séu ofbeldisbrot en að svo sé einnig horft til annarra vægari brota sem kunna að vera á sakaskrá viðkomandi og þá eru þau metin hverju sinni.
Efnahagsbrotadeildin vinnur að rannsókn í Noregi
Ida Wangberg hjá Klassekampen í Noregi segir að umræðan um þátttöku glæpamanna í barnaverndarfyrirtækjum í Noregi hafi leitt til mikillar umræðu á síðustu mánuðum.
Hún segir að norska lögreglan segi að ólíkar ástæður geti verið fyrir því að einstaklingar í undirheimum sæki í rekstur barnaverndarfyrirtækja. Ida segir að lögreglan telji að glæpamenn vilji nota slík fyrirtæki til að stunda peningaþvætti á fé sem á uppruna sinn í glæpum, ná sér í fúlgur fjár úr opinberum sjóðum og að börn í viðkvæmri stöðu geti verið nörruð til að taka þátt í glæpum.
Eitt af því sem er áhugavert við það sem Ida segir er að rannsókn þeirra tók bara til eins lögregluumdæmis í Noregi þar sem um einn áttundi hluti landsmanna býr. Þar af leiðandi afar líklegt að rannsókn norsku efnahagsbrotadeildarinnar muni leiða af sér fleiri dæmi þess að menn úr undirheimunum reki og vinni hjá einkareknum barnaverndarfyrirtækjum. Ida segir að á þessari stundu sé ekki vitað hversu stórt þetta vandamál sé í Noregi þó að líklega sé það minna í öðrum lögregluumdæmum en í þessu sem búið er að kortleggja.
Hún segir að norska efnahagsbrotalögreglan Ökokrim muni ljúka rannsókn sinni á tengslum glæpamanna við norsk barnaverndarfyrirtæki fyrir apríl á næsta ári.
