Almar var beðinn um viðbrögð eftir að Arna Lára Jónsdóttir, þingmaður Samfylkingarinnar og formaður efnahags- og viðskiptanefndar, tók undir orð Páls Magnússonar þáttastjórnanda á Sprengisandi í gær um að hækkanirnar væru taktík til að geta lækkað þær síðar.
„Ja, ef fólk ætlar að standa við ummæli um að þetta sé einhvers konar taktík þá lýsi ég nú furðu yfir því.“
Hann segist undanfarnar vikur hafa fundið fyrir vilja til að halda gjaldskrárhækkunum innan 2,5 prósenta.
„Það voru auðvitað vonbrigði að fá fjárlagafrumvarpið fram sett eins og það var. En ég skynja að samtölin eru á öðrum stað en ég held að, sko, þetta er samvinnuverkefni og það er frekar undarlegt að ræða um það sem taktík.“
Vill að ríkið hoppi á vagninn
Landsþing Sambands íslenskra sveitarfélaga samþykkti á föstudag ályktun um að halda hækkunum almennra gjaldskráa innan 2,5 prósenta á næsta ári. Þar er lýst yfir vilja sveitarfélaganna til að leggja sitt af mörkum til að lækka verðbólgu og vexti. Jafnframt er kallað eftir sambærilegum takmörkunum hjá ríkinu og stofnunum þess og lögð áhersla á að kjarasamningar haldi.
Almar var spurður hvort ríkisstjórnin ætti nú að lækka fyrirhugaðar hækkanir í 2,5 prósent án frekari skilyrða.
„Já, það væri best að ríkið myndi hoppa á vagninn með okkur og auðvitað hafa verið samtöl í þá veruna en það er orðið brýnt að ríkið stígi þá fram með sína fyrirætlun og þau hafa þá þetta nesti að sveitarfélögin og jafnvel fleiri aðilar hafa stigið inn í umræðuna.“
Hann bætir við:
„Það er allavega ljóst að forsendur fjárlagafrumvarpsins eru ekki það sem við þurfum í baráttunni um verðbólguna.“
„Jú, það var taktík“
Ummæli Örnu Láru féllu þegar hún og Stefán Vagn Stefánsson, þingflokksformaður Framsóknar, ræddu fjárlagafrumvarpið á Sprengisandi.
Í frumvarpi sem fylgir fjárlagafrumvarpinu er lagt til að svonefndir krónutöluskattar hækki almennt um 5,2 prósent. Það eru skattar og gjöld sem ákveðin eru sem tilteknar krónufjárhæðir, meðal annars bifreiðagjald og gjöld á áfengi og tóbak.
Stefán Vagn sagði verðbólguvæntingar hafa hækkað og taldi einkennilegt að heyra Örnu Láru fagna ábyrgð sveitarfélaganna þegar ríkið hefði sjálft lagt til 5,2 prósenta hækkanir.
„Var það ekki bara taktík til að geta lækkað þetta síðan?“ varpaði Páll fram.
„Jú, það var taktík,“ skaut Arna Lára inn í.
Stefán Vagn brást strax við:
„Já, ókei, þannig að eru fleiri svona taktískar brellur í fjárlagafrumvarpinu sem fjárlaganefnd og efnahags- og viðskiptanefnd og þingið ættu kannski að fá upplýsingar um?“
Hann sagði það ný tíðindi fyrir sig, eftir langa setu í fjárlaganefnd, að heyra í útvarpsviðtali að fjárlögin væru taktísk brella ríkisstjórnarinnar.
Arna Lára vísaði til þess að forsætisráðherra hefði þegar rætt um að draga úr hækkununum í viðræðum við aðila vinnumarkaðarins. Fleiri þyrftu að koma að borðinu. Stjórnvöld, sveitarfélög og fyrirtæki þyrftu að vinna með verkalýðshreyfingunni að því að ná niður verðbólgu.
„Þetta er ekki einkamál stjórnvalda.“
Stefán Vagn taldi ríkið hafa átt að sýna fordæmi með því að leggja strax til 2,5 prósenta hækkanir og hvetja aðra til að fylgja. Þess í stað hefði Samband íslenskra sveitarfélaga tekið af skarið.
Kristrún hafði rætt minni hækkanir
Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra hafði áður rætt opinberlega um möguleikann á að draga úr hækkununum.
Í umræðum um fjárlagafrumvarpið á Alþingi 10. september sagði hún að rætt hefði verið við verkalýðshreyfinguna og atvinnurekendur um sumarið um hvort ríkið ætti að skuldbinda sig varðandi gjöldin og fyrirtæki gera eitthvað sambærilegt. Ákveðið hefði verið að bíða með slíkt átak fram á haust.
Þremur dögum síðar sagði hún á Sprengisandi að hækkanir ríkisins gætu orðið minni ef viðræður við aðila vinnumarkaðarins gengju vel. Hún vildi einnig fá sveitarfélögin að borðinu, almenn tilmæli frá atvinnurekendum og vissu um stöðugleika á vinnumarkaði um haustið.
„Við erum á þeim stað að gagnvart krónutöluhækkunum erum við í ákveðnum viðræðum,“ sagði Kristrún þá.
Sveitarfélögin höfðu rætt málið frá því í vor
Almar var spurður hvort ályktunin um 2,5 prósenta hámark hefði verið að frumkvæði sveitarfélaganna eða unnin í samráði við ríkisstjórnina.
„Ja, það er nú svolítið sérstakt að þurfa að fara í skýringar á þessu. Það hefur verið umræða í samfélaginu. Það hafa einstök sveitarfélög stigið fram og þetta gerðist í vor og sumar þannig að það er algjörlega ljóst að við höfum verið að ræða þetta hjá okkur yfir lengri tíma.“
Landsþingið í síðustu viku hefði síðan gefið sveitarfélögunum tækifæri til að álykta sameiginlega um málið. Hann kveðst mjög ánægður með niðurstöðuna.
Vill fyrst fá svör frá ríkisstjórninni
Að lokum var Almar spurður hvort íbúar gætu treyst því að almennar gjaldskrár sveitarfélaganna hækkuðu ekki umfram 2,5 prósent, jafnvel þótt ríkið héldi sig við 5,2 prósenta hækkanir.
„Ja, ég ætla nú að gefa forráðafólki ríkisstjórnarinnar ráðrúm til þess að svara þeirra hluta í þessari spurningu. Ég held að það sé fyrsta skrefið.“
Um afstöðu sveitarfélaganna segir hann:
„Ég finn undirtón hjá sveitarfélögunum, það er vilji til þess að fara í þessa vegferð og ég geri ráðfastlega ráð fyrir því að í fjárhagsáætlun muni sveitarfélögin staðfesta það í takti við þá ályktun sem við höfum samþykkt.“
