Evrópa hlýni allt að tvöfalt hraðar en meðaltal jarðarinnar en meginlönd eigi það til að hlýna allt að helmingi hraðar en hafsvæði. Ekki er alveg ljóst hver orsök þess séu en „Blái bletturinn“ svokallaði geti valdið meiri hlýnun í Evrópu en annars staðar. „Það er enginn vafi á því að hitabylgjum er að fjölga og þær verða fleiri og þær verða lengri og þær verða dýpri,“ segir Halldór Björnsson, fagstjóri veðurs og loftslags hjá Veðurstofu Íslands, en hann var til viðtals í Sprengisandi í gærmorgun.
Gríðarlegur hiti hafi mælst í Bretlandi í maí og júní en hitabylgjur hafi verið nánast óþekkt fyrirbæri þar í landi fyrir fimmtíu árum. Hitabylgjur nái yfir stærra svæði en þær gerðu á árum áður en hiti hafi náð allt að 37 stigum í Englandi í sumar. „Þannig að þetta er allt öðruvísi fyrirbæri og þetta verður heitara.“
Evrópa sé ekki byggð með slíkan hita í huga
Byggingar í Evrópu séu ekki byggðar með slíkt loftslag í huga. Ekki hafi verið þörf á því að halda hita utan húss heldur þvert á mói séu byggingar hannaðar til þess að taka sem mestan hita frá sólinni. „Meðan ef þú ferð til Arabalanda eða einhverra syðri landa þá er árþúsundahefð fyrir því hvernig menn byggja hús sem að ráða vel við og haldast tiltölulega köld þó að heitt sé úti.“
Hitabylgjur séu verri í borgum vegna þess að byggingar og malbik hitni og hitinn safnist betur saman. „Um leið og við erum komin út fyrir borgir þá er yfirleitt einhver uppgufun sem tekur við, rakur jarðvegur sem gufar upp af og getur þá dregið úr hitahækkun. Það náttúrulega gerist ekki í borgum á sama hátt.“
Þróunin í Evrópu næstu árin sé fyrirsjáanleg. „Það sem mun örugglega gerast í borgum eins og París og fleirum er að loftkælingum í íbúðum mun fjölga sem hefur alls konar afleiðingar.“ „En á móti kemur að það er lífvænlegt í íbúðum.“
„Ef þú vilt græða þá ferðu í að selja loftkælingu í Evrópu,“ segir Halldór.
Dregið hafi úr umræðum um hlýnun jarðar
Umræðan um loftslagsbreytingar hafi náð flugi eftir Parísarsamninginn sem gerður var árið 2015 en síðan hafi dregið úr umfjöllun um hlýnun jarðar. „Hvers vegna veit ég ekki. Svo sér maður þegar koma svona umfjallanir, svona hitabylgjur, sér maður fréttir einhvers staðar og einhver er að velta fyrir sér, mun þetta verða til þess að menn tali aftur um loftslagsbreytingar?
Hvort menn missi áhugann og vilji fara að tala um eitthvað annað? Það er fullt af stríðum sem er ekki verið að tala um heldur. Þannig að það er kannski einhver spurning með athyglisgáfu.“
Framfylgd Parísarsamkomulagsins gangi brösuglega en markmið þess var að halda hlýnun jarðar „vel“ innan við tvær gráður en leita leiða að einni og hálfri gráðu.
„Það er ennþá verið að leita leiða að einni og hálfri gráðu en ég held að það sé nú flestum ljóst að við munum fara yfir það. Enn sem komið er stefnum við yfir tvær gráður, það er lítill vafi á því. Við erum að stefna í svona 2,7 [gráður] eins og stendur miðað við núverandi loforð.“
Aðspurður hvort ekki sé tilefni til þess að ræða um sök jarðefnaeldsneytis svarar hann játandi. En margt annað spili inn í loftslagsbreytingar, til dæmis þurrkar. Þó að rigni jafn mikið ef ekki meira en áður gufi rakinn upp og fleiri svæði þorni. „Alls konar þannig flækjur. Þetta er oftast nokkuð vel rekjanlegt til loftslagsbreytinga og þetta veldur álagi. Aftakaveður, margs konar aftakaveður eru að aukast, það veldur álagi,“ segir Halldór.
Svæði Bandaríkjanna vaxi hægar vegna fjölda fellibylja sem suðurríki Bandaríkjanna verði fyrir. Meiri tíma taki fyrir gróður að jafna sig á fellibyljum en þeim fjölgi og því aukist tjónið sífellt. „Og það veldur því að þetta svæði hreinlega vex hægar en önnur svæði og er fyrir vikið fátækara. Það er alls konar tölfræði í kringum það sem er mjög mögnuð. Þannig að þetta er allt að gerast svona samtímis.“
Orkuskipti hafi margþættan ávinning
Orkuskipti séu á fleygiferð en lítil umræða sé um þau. Þau séu drifin áfram að einhverju leyti af Kína og sé leiðandi í framleiðslu á sólarsellum og rafmagnsbílum. „Kína tók fyrir mörgum árum ákvörðun um að reyna að venja sig eða losa um olíu, vera ekki jafnháðir olíu.
Þeir eru að færa sig í raun og veru yfir í rafmagn með mjög margt og það kemur þeim vel núna þegar kemur til átaka og lokunar Hormússunds, að þá eru þeir búnir að draga úr því hversu háðir þeir voru olíu. Og það er náttúrulega þannig að þessi orkuskipti hafa margþættan ávinning, ekki bara loftslagsávinning.“
Hitaálag hafi dregið úr uppskeru þó að ræktun í sjálfri sér hafi aukist. „Alls konar hlutir sýna fram á að þetta er hnattrænt, þetta er vaxandi vandamál. Og það er í raun og veru augljóst mál að þetta mun halda áfram, þessi aukning meðan er að hlýna í heiminum.“
