Belgískur dómstóll hefur sakfellt hægrisinnaða aktívistann og fyrrverandi þingmanninn Dries Van Langenhove fyrir hatursorðræðu vegna fyrirlesturs sem hann hélt við KU Leuven háskólann í Belgíu árið 2024. Málið hefur vakið talsverða umræðu um tjáningarfrelsi í Evrópu og mörk svokallaðrar hatursorðræðu.
Van Langenhove var dæmdur samkvæmt belgískum lögum gegn kynþáttahatri frá árinu 1981 eftir að hafa haldið fyrirlestur þar sem hann ræddi meðal annars glæpatölfræði tengda innflytjendum, námsárangur mismunandi hópa og gagnrýndi hugmyndir um kerfisbundna mismunun.
Hann var dæmdur til að greiða 4.000 evra sekt.
Sagði mismun milli hópa vera raunverulegan
Í fyrirlestrinum hélt Van Langenhove því meðal annars fram að samfélagslegur og menningarlegur munur milli hópa skýrðist ekki fyrst og fremst af kerfisbundnum kynþáttafordómum heldur eðlislægum hópamun.
Samkvæmt dómstólnum snerist dómurinn ekki um hvort tölfræðin sem hann vísaði til væri röng heldur hvernig hann setti hana fram. Dómarinn taldi málflutninginn stuðla að „óþoli og andúð“ gagnvart ákveðnum hópum á grundvelli þjóðernis og kynþáttar.
Í niðurstöðu dómsins kom fram að jafnvel þótt staðhæfingarnar væru byggðar á staðfestum rannsóknum og tölfræði gæti framsetning þeirra samt talist refsiverð ef tilgangurinn væri að hvetja til andúðar eða haturs.
Einn dómari skrifaði meðal annars:
„Jafnvel þótt allar staðhæfingar Van Langenhove séu byggðar á vísindalegum gögnum og tölfræði, þá breytir það engu varðandi refsiverðan ásetning.“
Þá sagði dómurinn einnig að ekki þyrfti að sýna fram á beina hvatningu til ofbeldis til að brot hefði átt sér stað heldur nægði að orðræðan ýtti undir almenna andúð gagnvart vernduðum hópum.
A very sad announcement.
I have just been convicted a second time for ‘hate speech’ and it is only due to a technicality that I could not immediately be sent to jail —to the judge’s frustration.
In an ironic turn of events it’s actually thanks to my previous prison sentence… pic.twitter.com/76xOy6qnA4
— Dries Van Langenhove (@DVanLangenhove) May 26, 2026
Ber saman Evrópu og Bandaríkin
Málið hefur ekki síst vakið athygli vegna þess að sams konar orðræða myndi að öllum líkindum njóta verndar samkvæmt stjórnarskrá Bandaríkjanna. Belgísk lög og evrópsk hatursorðræðulöggjöf leggja hins vegar meiri áherslu á að koma í veg fyrir orðræðu sem talin er geta aukið andúð eða óvild gagnvart minnihlutahópum.
JD Vance, varaforseti Bandaríkjanna, gagnrýndi Evrópuríki fyrr á þessu ári fyrir að ganga of langt í að takmarka pólitíska umræðu undir formerkjum hatursorðræðu.
Segir Belgíu refsa sér fyrir að segja sannleikann
Van Langenhove brást harðlega við dómnum á samfélagsmiðlum og sagði að verið væri að refsa honum fyrir að segja sannleikann.
Hann fullyrðir að dómarinn hafi sjálfur viðurkennt að hann hafi byggt málflutning sinn á vísindagögnum og tölfræði, en samt ákveðið að sakfella hann vegna þess hvernig upplýsingarnar voru settar fram.
„Þetta er bara orðasalat til að segja að þeir vilji senda mig í fangelsi fyrir að segja sannleikann,“ skrifaði hann.
Hann sagði einnig að belgísk yfirvöld væru að skapa hættulegt fordæmi þar sem jafnvel hófsamir stjórnmálamenn sem gagnrýna fjöldainnflytjendur gætu átt yfir höfði sér refsingar. Van Langenhove segir að hann standi nú frammi fyrir fleiri rannsóknum og dómsmálum vegna hatursorðræðu og að hann hafi þegar greitt yfir 420 þúsund evrur í lögfræðikostnað.
Hann var áður dæmdur í öðru máli tengdu myndum og skilaboðum sem dreift var í lokuðu hópspjalli.
