Víða um Evrópu og í Kanada er unnið að því að auka fjárútlát til varnarmála. Ráðamenn í Bandaríkjunum hafa lengi þrýst á Evrópumenn um að taka meiri ábyrgð á eigin vörnum. Donald Trump hefur þó gengið mun lengra en aðrir forsetar og ítrekað gefið til kynna að hann kæmi bandamönnum Bandaríkjanna í Evrópu ekki til aðstoðar í stríði.
Ráðamenn í Evrópu óttast margir að ekki sé lengur hægt að treysta á það að Bandaríkjamenn muni koma vinum sínum í Evrópu til aðstoðar.
Með þetta í huga eru uppi ætlanir um að draga verulega úr því hve mikið ríki Evrópu reiða sig á bandaríska vopnaframleiðendur, en þar er mikið verk að vinna. Í skýrslu sem sænska hugveitan Stockholm International Peace Research Institute, eða SIPRI, gaf út í fyrra kom meðal annars fram að á fimm árum höfðu kaup Evrópu á hergögnum frá Bandaríkjunum aukist verulega.
Heilt yfir hafði innflutningur Evrópu á hergögnum rúmlega tvöfaldast, sé hann borinn saman við fimm ár þar áður. Nærri því tveir þriðju þessara hergagna komu frá Bandaríkjunum.
Skýrslan sem gefin var út fyrr á þessu ári sýndi þó að Bandaríkjamenn höfðu aukið umsvif sín á sviði vopnasölu til muna. Frá 2016 til 2020 var markaðshlutdeild þeirra þegar kemur að útflutningi á vopnum 36 prósent, samkvæmt SIPRI, en frá 2021-2025 hafði hún aukist í 42 prósent.
Næstir voru Frakkar með 9,8 prósent, Rússar voru í þriðja sæti með 6,8 prósent, Þjóðverjar voru í fjórða með 5,7 prósent og Kínverjar í því fimmta með 5,1 prósent.
Meira fullveldi
Ráðamenn í Evrópu fara nú fram á að hafa meiri stjórn á framleiðslu og virðist sem bandarískir hergagnaframleiðendur séu tilbúnir til að koma til móts við þá.
„Við heyrum skilaboðin hátt og skýrt,“ sagði Daniel Tenney, einn af æðstu yfirmönnum Lockheed Martin, við Reuters. „Evrópumenn vilja meira fullveldi og aukna framleiðslugetu heima fyrir.“
Bandaríkjamenn segja að það yrði mun ódýrara og skilvirkara fyrir ríki Evrópu og Kanada að kaupa bandarísk vopn í stað þess að eyða peningum í að þróa ný og óreynd vopn. Hergagnaframleiðendur vestanhafs segjast tilbúnir til að auka framleiðslu og tækniþróun í Evrópu.
Á flugsýningunni í Farnborough var til að mynda tilkynnt að Lockheed Martin myndi þróa og framleiða ódýrari flugskeyti í Patriot-loftvarnarkerfi með evrópskum og bandarískum samstarfsaðilum. Fyrirtækið hafði áður gefið út að til stæði að framleiða ATACMS-eldflaugar með þýska fyrirtækinu Rheinmetall.
Þá tilkynntu forsvarsmenn Raytheon einnig, samkvæmt Reuters, að fyrirtækið myndi auka framleiðslu Stinger-flugskeyta í Evrópu.
Vilja framleiða sjálfir
Þetta hefur þó ekki dregið nægilega úr ótta Evrópumanna, þar sem margir hafa áhyggjur af því að bandarísk fyrirtæki muni alltaf setja bandarískan herafla í forgang þegar kemur að framleiðslu.
Sérfræðingar sem ræddu við Reuters segja Evrópumenn ekki lengur sætta sig við að kaupa eingöngu fullkláruð vopn frá Bandaríkjunum. Þeir vilji aðgengi að undirliggjandi tækni og vilja geta breytt, bætt, viðhaldið og framleitt vopnin í meira mæli sjálfir.
