Forsvarskonur Stígamóta og Bjarkarhlíðar telja brýna þörf á að grípa til aðgerða til þess að draga úr umfangi vændis hér á landi. Þær leggja til opin réttarhöld og nafnbirtingu, hljóti vændiskaupendur dóm.
„Ég myndi vilja sjá afnám nafnleysis kaupenda. Kaupendur þurfa að taka einhverjum afleiðingum af því að kaupa vændi,“ segir Drífa Snædal, talskona Stígamóta.
Afleiðingar fyrir vændiskaupendur eru litlar - oftast sekt sem nemur í kringum 200 þúsund krónum. Þeir eru ákærðir ef þeir gerast uppvísir að vændiskaupum oftar en einu sinni. Aftur á móti er nokkuð sjaldgæft að lögregla grípi vændiskaupendur.
„Ef það væri nafnbirting og ef það væri dómur að þá held ég að margir af þeim myndu hugsa sig tvisvar um áður en þeir tækju áhættuna af þessu,“ segir Jenný Kristín Valberg, teymisstýra Bjarkarhlíðar.
„Með því að gera þetta refsivert og að hætta sé á nafnbirtingu, þá myndu margir hugsa sig tvisvar um,“ segir Jenný.
Tíu vændismansalsmál komu á borð Bjarkarhlíðar í fyrra. Þar af voru fimm íslenskir brotaþolar, tveir kínverskir, tveir frá Venesúela og einn frá Nígeríu. Níu þeirra eru konur og einn kynsegin. Talið er að aðeins lítill hluti kvenna í vændi leiti sér aðstoðar, og sjaldgæft er að þær þiggi hjálp.
Hér á landi er vændi sem slíkt ekki ólöglegt. Farin er svokölluð sænsk leið sem kveður á um að ólöglegt sé að kaupa vændi og hafa milligöngu um það. Drífa og Jenný telja þó að ganga þurfi skrefinu lengt.
„Það eru engar afleiðingar fyrir þá, til dæmis í sínu nánasta umhverfi. Það má færa rök fyrir því að þú sem maki eigir rétt á því að vita ef maki þinn er að kaupa vændi. Það var til dæmis breyting í Svíþjóð þegar það var ákveðið að senda bréf heim til vændiskaupenda með sektarsátt eða dómsniðurstöðu eða hvað það var. Það hafði áhrif,“ segir Drífa. Hún segir að það sé leið sem íslensk stjórnvöld ættu að kynna sér, auk þess sem hún furðar sig á að réttarhöld yfir vændiskaupendum séu lokuð.
„Og síðan er það mér alveg hulin ráðgáta af hverju nöfn þeirra eru varin fram í rauðan dauðann, ef málið endar með sekt og eins fyrir dómstólum,“ segir Drífa.
En hvað ef þetta yrði bara leyft?
„Við höfum ekki endilega verið hrifnar af því að leyfa þetta. Það er vegna samfélagslegra áhrifa sem okkur finnst að sá skaði sem vændi veldur, sem við sjáum hérna hjá Stígamótum, að það þurfi einhver að bera ábyrgð á því. Og þá eru það þeir sem hafa valið, sem eru kaupendurnir, og þeir sem gera konur út ef því er að skipta.“
Er staðan mögulega þannig að Ísland sé einhvers konar vændisparadís þegar afleiðingarnar eru svo gott sem engar?
„Ég held það megi leiða líkum að því að það sé mjög auðvelt að kaupa og selja vændi á Íslandi, mjög auðvelt,“ segir Drífa.
