Birt voru drög að frumvarpi til laga um breytingu á lögum um Ríkisútvarpið í samráðsgátt fyrr í dag. Lögin eru byggð á tillögum úr fjölmiðlapakka sem Logi Einarsson, menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðherra, lagði kynnti í desember 2025.
Sá pakki var til þess að bæta stöðu einkarekinna fjölmiðla.
Útvarpsgjaldið sem rennur til Ríkisútvarpsins verður lækkað um fjárhæð sem nemur tíu prósentum af auglýsingatekjum Rúv á hverju ári. Litið verður til meðaltekna sem Rúv hefur fengið af auglýsingatekjum síðustu fjögur ár til að reikna út hlutfallið.
Sömuleiðis verður sett þak á hversu miklar tekjur fjölmiðillinn megi hafa af sölu auglýsinga og verður allt umfram þá fjárhæð dregið af tekjum sem hann hefur af útvarpsgjaldinu. Þakið er 2,8 milljarðar króna.
„Hámarksfjárhæð tekur mið af meðaltali auglýsingatekna Ríkisútvarpsins 2022-2025 og ráðgert er að hún verði endurreiknuð við undirbúning fjárlaga hverju sinni að teknu tilliti til verðlagsbreytinga samkvæmt vísitölu neysluverðs,“ segir í samráðsgátt.
Áformað er að hækkun fjárframlaga til einkarekinna fjölmiðla taki mið af tekjum ríkissjóðs af útvarpsgjaldi sem rennur ekki til Ríkisútvarpsins.
Taka á sig fjögurra milljarða skuld
„Komið verður til móts við tekjutap RÚV með því að færa skuldir vegna eldri lífeyrisskuldbindinga RÚV frá félaginu, eins og gert hefur verið hjá nær öllum opinberum aðilum og fyrirtækjum sem sinna opinberum rekstri,“ segir í samráðsgátt.
Fjármálaráðherra bætti heimild við í nýju fjárlagafrumvarpi um að taka yfir skuldabréf Rúv. Höfuðstóll lánsins er um fjórir milljarðar króna og áætluð árleg greiðslubyrði er um 285 milljónir króna að meðtöldum verðbótum.
Guðlaugur Þór Þórðarson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins og nefndarmaður í fjárlaganefnd, gagnrýndi þessa heimild í viðtali á Vísi.
„Það er augljóst að ef farið verður í þessar breytingar þá munu breytingarnar ganga út á það að Ríkisútvarpið, sem er eini fjölmiðillinn sem er vel haldinn af fjármunum, verði jafnsett en skattgreiðendur borga reikning sem þeir áttu ekki von á,“ sagði Guðlaugur meðal annars.
Fá að fækka útvarpsstöðvum
Verði frumvarpið að lögum eins og það er núna hefur Rúv einnig heimild til þess að fækka útvarpsstöðvum. Núna er Rúv með þrjár stöðvar, Rás 1, Rás 2 og Rondó en sú síðastnefnda er einungis aðgengileg á netinu.
„Ekki er talið nauðsynlegt eða æskilegt að fjöldi rása Ríkisútvarpsins sé sérstaklega tilgreindur í lögum,“ segir í samráðsgátt.
Þegar Logi kynnti fjölmiðlapakkann í desember var þessi heimild einnig nefnd og Stefán Eiríksson útvarpsstjóri spurður hvort Rúv hygðist nýta sér það. Hann sagði það ekki í farvatninu að leggja niður Rás 2.
„Rás 2 er gríðarlega mikilvægur vettvangur. Öflug útvarpsstöð, yfir fjörutíu ára gömul, sem sinnir mikilvægu menningarhlutverki hér á landi og mun gera það um ókomna tíð, geri ég ráð fyrir,“ sagði Stefán.
