Sigurður G. Guðjónsson hæstaréttarlögmaður segir að næstu skref fyrir Vélfag verði að lögsækja Arion banka og Landsbankann eftir að íslenska ríkið var í dag sýknað af kröfum Vélfags í Hæstarétti. Þá var máli Ivan Nicolai Kaufmanns, meirihlutaeiganda Vélfags, vísað frá.
Sigurður flutti málin fyrir hönd Vélfags og Kaufmanns. Hann segir niðurstöðuna vissulega vonbrigði.
„En dómurinn skýrir þó allavega lögin um þvingunaraðgerðir og tekur fram að framkvæmdavald varðandi þvingunaraðgerðir sé ekki hjá stjórnvöldum heldur hjá bankakerfinu, sem er í sjálfu sér svolítið merkilegt og svona kannski á skjön við þrígreiningu ríkisvalds að Alþingi fari fram hjá framkvæmdavaldinu og feli einkaaðilum að sjá um að beita einstaklinga þvingunaraðgerðum,“ segir hann.
Næstu skref verði að stefna Arion banka til þess að fá frystingu fjármuna aflétt.
Einnig stendur til að stefna Landsbankanum vegna þess að inni í Landsbankanum á Vélfag einnig peninga sem félaginu hafa ekki verið aðgengilegir, segir hann. „Þetta eru þá tvö ný mál út af þessu.“
Vélfag krafðist þess að íslenska ríkið myndi snúa við ákvörðun Arion banka að frysta fjármuni félagsins. Fyrirtækið varð á síðasta ári fyrsta fyrirtækið til að vera beitt efnahagsþvingunum vegna meintra tengsla við rússneska skuggaflotann. Vélfag hefur viljað meina að ákvörðunarvald um það liggi hjá ríkinu en ekki bankanum.
Ráðuneytið sátt við dóm Hæstaréttar
Utanríkisráðuneytið sagði í yfirlýsingu, skömmu eftir að dómur Hæstaréttar féll, að niðurstöðurnar væru í samræmi við væntingar ráðuneytisins. Þær staðfesti að gætt hafi verið að vönduðum stjórnsýsluháttum við meðferð málanna.
„Utanríkisráðuneytið hefur haft að leiðarljósi að gæta almannahagsmuna og standa við alþjóðlegar skuldbindingar Íslands sem tengjast þvingunaraðgerðum sem ætlað er að draga úr svigrúmi Rússlands til að grafa undan stöðugleika í Evrópu,“ segir í yfirlýsingu utanríkisráðuneytisins.
Dómarnir marki einnig tímamót á réttarsviði sem hafi verið lítt prófað fyrir dómstólum fram til þessa.
Gert að greiða málskostnað
Í báðum málum var sækjendum, þá Vélfagi og Kaufmann, gert að greiða málskostnað. Vélfagi var gert að greiða íslenska ríkinu 1,5 milljónir króna en Kaufmann gert að greiða ríkinu eina milljón króna í málskostnað.
Máli Kaufmanns var vísað frá dómi og segir Sigurður ástæðuna þá að í raun sé ekki fyrirstaða fyrir því að Kaufmann setjist í stjórn Vélfags. Sú staða hafi komið upp eftir að felldar voru úr gildi allar undanþágur fyrir Vélfag þann 10. nóvember af utanríkisráðherra.
Krafa Kaufmann snéri að því að honum var meinað af utanríkisráðuneytinu að setjast í stjórn félagsins af utanríkisráðuneytinu.
„Það var aðeins tekist á um það fyrir rétti og það hvort hann hefði lögvarða hagsmuni af því að fá efnisdóm í málinu,“ segir Sigurður.
„Það eru auðvitað til dómar sem að benda í þá átt þannig að Hæstiréttur tekur þá bara af stað skarið þarna, fyrst það er ekkert sem stendur í vegi fyrir því að hann geti sest í stjórnina, að þá hafi hann ekki lögvarða hagsmuni af því að fá ógilta stjórnvaldsákvörðun sem meinar honum að setjast í stjórn,“ segir Sigurður.
Kaufmann sagði við aðalmeðferðina að leitað yrði til Evrópudómstóla ef málið félli honum ekki í hag. Sigurður segir þó að fyrst verði að klára þau mál sem enn standa til innanlands.
„Þetta eru jú mál milli aðila á Íslandi og meginreglan er sú að þú ferð ekki til erlendra dómstóla með mál sem lúta íslenskri lögsögu fyrr en í fyrsta lagi eftir að þú hefur fengið heimild til þess en í annan stað þarftu að vera búinn að klára þá dómstóla sem ríkið býður upp á,“ segir Sigurður sem útilokar heldur ekki að fleiri mál gegn ríkinu gætu farið fram en eftir sé að skoða það frekar.
