Banaslysum þar sem gangandi vegfarendur létu lífið fækkaði söðugt í Bandaríkjunum eins og víða annars staðar á síðari hluta síðustu aldar og í byrjun þessarar. Þróunin snerist aftur á móti við upp úr 2009 og árlegum banaslysunum fjölgað um 75 prósent frá því að þau voru fæst.
Á sama tíma hafa bílar í umferðinni stækkað umtalsvert með vaxandi vinsældum jeppa, jepplinga og stórra pallbíla. Þeir voru orðnir fleiri í umferðinni en hefðbundnir fólksbílar strax á öðrum áratug aldarinnar.
Greining sem New York Times vann leiddi í ljós að þessi fjölgun stórra pallbíla og jeppa sé stór breyta í fjölgun dauðsfalla gangandi vegfarenda frá aldamótum. Áætlar blaðið að tvö hundruð til fjögur hundruð fleiri dauðsföll hafi orðið á hverju ári en ef stærð bifreiða í umferðinni hefði haldist tiltölulega óbreytt. Það nemur um tíu prósentum af fjölgun banaslysa gangandi vegfarenda.
Líklegri til þess að verða undir stærri bílum
Ástæðurnar sem skýra hvers vegna stærri bílar leiða til fleiri látinna gangandi vegfarenda segir blaðið tvær. Annars vegar séu húdd þessara bíla mun hærri en venjulegra fólksbíla og hins vegar séu blindsvæði ökumanna í þeim að jafnaði stærri en í minni bílum.
Háir framendar þessara bíla eru líklegri til þess að valda dauða gangandi fólks. Í stað þess að kastast upp á vélarhlífina í árekstri við fólksbíl er árekstur við stóran pallbíl líklegri til þess valdi höggi á brjóstkassa manneskju og fella hana í götuna. Þar verður gangandi vegfarandi líklegri til þess að verða undir bifreiðinni og hljóta bana af.
„Við sjáum mikið af hræðilegum árekstrum jafnal á litlum hraða vegna þess að gangandi vegfarandi kastast áfram. Áður en ökumaðurinn veit hvað gerðist er höfuð vegfarandans komið undir hjólið,“ segir Shawn Harrington, eigandi fyrirækis sem gerði árekstursprófanir fyrir greiningu New York Times.
Þá áætlar blaðið að blindsvæði í vinsælum pallbílum hafi í sumum tifellum orðið tvöfalt stærra en á 10. áratug síðustu aldar eða 1. áratug þessarar.
Varað við en ekkert gert
Sérfræðingar á vegum bandarísku alríkisstjórnarinnar vöruðu eftirlitsstofnanir við hættunni á að stærri bílar ógnuðu öryggi gangandi vegfarenda árið 2022 en þeir töluðu fyrir daufum eyrum. Blaðið segir að yfirvöld hafi lítið skeytt um stækkun bíla á götum Bandaríkjanna.
Talsmenn bílaframleiðenda kenna öðru en stærri bílum um fjölgun banaslysa, þar á meðal hönnun vega. Þá telja þeir að ný tækni eins og árekstursskynjarar og sjálfvirkur hemlunarbúnaður fækki slysum.
Blaðið bendir þó á að framleiðendurnir vari sjálfir viðskiptavini sína við því að slík öryggistækni geti brugðist við alls kyns aðstæður, þar á meðal í vondu veðri, ökutækið er á miklum hraða og ef gangandi vegfarandi er á hlaupum, ýtir barnavagni á undan sér, beygir sig eða er á stærð við lítið barn.
