„Úttektin sýnir að alvarlegir annmarkar hafa verið á fleiri en einu stigi málsins. Við höfum haldið því fram að viðeigandi lögum og reglum hafi ekki verið fylgt við ákvarðanatöku, málsmeðferð hafi verið ábótavant og að ekki hafi verið nægilega gætt að réttindum þeirra sem urðu fyrir áhrifum af framkvæmdinni. Nú liggur sú staðfesting fyrir frá aðila sem borgin sjálf fól verkefnið.“
Er hægt að túlka þetta sem viðurkenningu borgarinnar á mistökum?
„Ég tel erfitt að lesa niðurstöðurnar og viðbrögð við þeim öðruvísi en svo að borgin viðurkenni verulega ágalla í ferlinu. Í bókun endurskoðunarnefndar, sem starfar á vegum borgarstjórnar, kemur fram að um verulegan ágalla hafi verið að ræða í stjórnsýslunni. Í umfjöllun borgarráðs um skýrsluna kom auk þess beinlínis fram að mistök hefðu átt sér stað á mörgum stigum málsins. Það sést meðal annars á því að samhliða úttektinni eru lagðar fram fjölmargar tillögur að úrbótum og ákveðið að hefja formlegar viðræður við þá sem urðu fyrir áhrifum af málinu. Slík skref eru almennt ekki tekin nema ástæða sé til.“
Alvarlegt dæmi um vanrækslu
Spurður hvað honum finnist helst standa upp úr í niðurstöðunum segir Erlendur að um sé að ræða kerfislægt vandamál fremur en einstök mistök og hinn mikli fjöldi úrbótatillagna staðfesti djúpstæðan og umfangsmikinn vanda.
„Úttektin lýsir veikleikum í upplýsingagjöf, skráningu, samskiptum og meðferð málsins á mismunandi stigum stjórnsýslunnar. Það undirstrikar hversu mikilvægt er að þær umbætur sem nú eru boðaðar verði innleiddar í reynd. Mikilvægt er að hafa í huga að þótt úttektin dragi fram kerfislæga veikleika, þá er sú birtingarmynd sem birtist í máli græna gímaldsins án hliðstæðu. Umfang og eðli þeirra mistaka og vanrækslu sem þar komu fram er líklega alvarlegasta dæmi um slíka kerfisbresti sem sést hefur hér á landi um langt árabil og er orðið að táknmynd fyrir veikleika í stjórnsýslunni.“
Skýr viðbrögð borgarstjórans
Erlendur bætir við að fyrir utan vel rökstuddar úrbótatillögur Innri endurskoðunar í úttektinni, þá standi jafnframt upp úr hin skýru viðbrögð nýs borgarstjóra, Hildar Björnsdóttur.
„Hún ætlar sýnilega ekki einungis að láta úttektina þjóna þeim tilgangi að leiða til almennra umbóta til framtíðar, heldur fela í sér raunverulegar úrbætur fyrir íbúa í Árskógum, sem þurfa að þola gímaldið í bakgarði sínum alla daga með tilheyrandi lífsgæðaskerðingu. Það er lofsvert að borgin hyggst ræða við eigendur og leigutaka Álfabakka um úrbætur á húsinu og svæðinu.“
Erlendur telur mikilvægt að borgin hafi viðurkennt að tilefni hafi verið til gagnrýninnar og bætir við að nú hefjist næsti kafli, sem sé að tryggja að niðurstöðurnar leiði til raunverulegra úrbóta, ekki aðeins til framtíðar heldur einnig eins og kostur er fyrir þá íbúa sem hafa orðið fyrir skerðingu á réttindum sínum vegna málsins.
Búseturéttur er eignarréttindi
Bjarni Þór Þórólfsson framkvæmdastjóri Búseta segir að nú verði að ná fram raunverulegum úrbótum fyrir íbúa við Árskóga.
„Við lítum á þessa niðurstöðu sem mikilvæga staðfestingu á því að mótmæli íbúanna og Búseta áttu við rök að styðjast. Niðurstöður úttektarinnar sýna skýrt að ábendingarnar sem þeir komu á framfæri áttu fullan rétt á sér og voru byggðar á málefnalegum sjónarmiðum.“
Kemur til greina að selja húsið og finna nýtt húsnæði fyrir íbúana?
„Árskógar eru heimili fólks og sérstakt samfélag þar sem sterk tengsl hafa myndast meðal íbúanna. Það er mikilvægt að hafa í huga að vandamálið er ekki skapað af íbúunum sjálfum og ekki verður brugðist við því með aðgerðum sem ganga gegn vilja þeirra. Íbúarnir eru handhafar búseturéttar sem er sjálfstæður eignarréttur þeirra. Það er því á valdi hvers og eins að ákveða hvort hann selji búseturétt sinn eða ekki. Ekki er unnt að knýja fram slíkar ákvarðanir með þvingun, enda ber að virða eignarrétt og sjálfsákvörðunarrétt íbúanna.“
Nú hefst nýr kafli
Borgarráð hefur samþykkt að hefja formlegar viðræður við ykkur um úrbætur. Hvað viljið þið fá út úr þeim?
„Við lítum svo á að niðurstöður úttektarinnar kalli á ábyrgð og aðgerðir eins og Hildur Björnsdóttir borgarstjóri hefur talað um. Hún leggur áherslu á þetta í nýlegu erindi sínu til borgarráðs, þar sem hún leggur til formlegar viðræður við eigendur og leigjendur Álfabakka 2a um mótvægisaðgerðir. Það er ekki hægt að breyta fortíðinni en nú hefst nýr kafli í þessu máli þar sem hugað er að hagsmunum íbúanna. Næsta skref hlýtur að vera að ná fram niðurstöðu sem skilar íbúunum raunverulegum úrbótum og auknum lífsgæðum. „Við höfum alltaf lagt áherslu á málefnalega nálgun og hagsmuni íbúanna,“ segir Bjarni.
