Jonas Gahr Störe, forsætisráðherra Noregs segir að núverandi stefna Evrópusambandsins gagnvart orkuvinnslu á norðurslóðum sé ekki byggð á rökum.
Störe kom hingað til Brussel í gær til að ræða þessi mál við leiðtoga Evrópusambandsins og háttsetta embættismenn innan framkvæmdastjórnarinnar, á sama tíma og unnið er að því að uppfæra stefnu Evrópusambandsins gagnvart málefnum á norðurslóðum. Norðmenn hafa lagt talsverða áherslu á að Evrópusambandið láti af andstöðu við orkuvinnslu á norðurslóðum.
„Evrópusambandið fær nú þegar umtalsvert magn af orku frá svæðum [í norskri lögsögu] sem kalla mætti norðurslóðir,“ sagði Störe við fréttafólk í gær, eftir fund hans með Ursulu von der Leyen, forseta framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins. „Norðurslóðir eru ekki skýrt afmarkað landssvæði, en frá Hammerfest vinnslusvæðinu kemur til dæmis jarðgas til Evrópu.“
Hammerfest er lítill bær nyrst í Noregi, þar sem gasvinnslustöð Equinor tekur á móti jarðgasi sem unnið er á Snøhvit-svæðinu í Barentshafi.
„Við erum fyrst til þess að taka undir það að við verðum að gera allar ráðstafanir til að vernda umhverfið vegna vinnslu á norðurslóðum, vegna þess að aðstæður þar eru viðkvæmar. En orkan mun í framtíðinni koma þaðan, líka fyrir Noreg,“ sagði Störe.
Í sterkri stöðu gagnvart Evrópusambandinu
Norðmenn eru í nokkuð sterkri stöðu þegar kemur að því að tala um orkumál við Evrópusambandið. Um 30 prósent af öllu gasi sem flutt er til aðildarríkja ESB kemur frá Noregi og stjórnvöld í Osló eru vel meðvituð um hversu mikilvæg þessi viðskipti eru orðin á undanförnum árum - ekki síst í kjölfar allsherjarinnrásar Rússa í Úkraínu vorið 2022, þegar Evrópusambandið einsetti sér að draga sem mest úr orkuviðskiptum við Rússa.
„Ef Evrópa vill ekki gasið [frá Hammerfest], þá fer það bara eitthvað annað,“ sagði Störe í viðtali við Financial Times í gær. „Evrópuríkin þurfa að ákveða sig; er öruggara að kaupa gas frá ríkjunum við Persaflóa; frá Katar? Er öruggara að kaupa það frá Bandaríkjunum,“ bætti hann við.
Norðmenn hafa einnig bent á að vinnslustöðvar og viðvera á norðurslóðum, sérstaklega nálægt lögsögu og landamærum Rússlands, gegni mikilvægu hlutverki fyrir varnar- og öryggismál, ekki aðeins fyrir Noreg heldur einnig Evrópu og Evrópusambandið.
Andstaða Evrópusambandsins á undanhaldi?
Í yfirlýsingu Evrópusambandsins frá 2021 um stefnu ESB gagnvart norðurslóðum er sú afstaða skýrt tekin fram að „olía, kol og gas eigi áfram að vera neðanjarðar, líka á norðurslóðum,“ eins og það er orðað.
Norðmenn fara hins vegar fram á það sem þeir gætu kallað raunsæja nálgun. „Við lifum í þannig heimi að við þurfum nýja nálgun á aðferðir til að tryggja sjálfstæði Evrópu og öruggar aðfangaleiðir sem við erum hluti af,“ sagði Störe eftir fundinn með Von der Leyen. „Hún þekkir Noreg vel, hefur áhyggjur af stöðu mála og við höfum rætt það,“ sagði Störe.
Embættismenn framkvæmdastjórnarinnar hafa sagt við fréttastofu að ný stefna ESB verði birt opinberlega í september. Ekki er ljóst hvort í þessu plaggi verði um stefnubreytingu að ræða hvað orkuvinnslu á norðurslóðum varðar, en kröfur um alþjóðlegt bann við slíkri vinnslu hafa ekki náð fram að ganga, og vísbendingar eru til staðar um að Evrópusambandið sé að minnsta kosti að íhuga að fella þær út í stefnunni sem birt verður í haust.
