Sigurður Sigurðsson skrifar:

Það er lúmsk gildra fólgin í því að halda að stríð um auðlindir og völd séu háð með vopnum. Í nútímalegu samfélagi eins og hinu íslenska eru stærstu stríðin háð í hljóði. Þau eru háð inni á lokuðum stjórnarfundum, í gegnum dýrar almannatengslastofnanir og með skipulögðum kaupum á þeim innviðum sem eiga að tryggja frjálsa hugsun og upplýsta umræðu. Það sem við mætum þegar við opnum snjallsímana okkar á hverjum degi er ekki saklaus fréttastraumur. Það er vígvöllur. Og á þeim vígvelli stundar íslenska útgerðarauðvaldið skipulagða skæruliðapólitík gegn hagsmunum eigin þjóðar.

Áratugum saman fylgdist almenningur með því hvernig sameiginleg auðlind landsins, fiskurinn í sjónum, var færð örfáum fjölskyldum á silfurfati í gegnum kvótakerfið. Við sögðum okkur sjálfum að þetta væri tæknilegt hagkvæmniskerfi. En arðurinn af þessari gjöf þjóðarinnar var ekki notaður til að reisa ný sjúkrahús, styrkja skólakerfið eða tryggja að ungt fólk gæti eignast þak yfir höfuðið án þess að skuldsetja sig fram á grafarbakkann. Nei, þessum milljörðum var skipulega smalað saman og beitt til að kaupa upp Ísland innanhúss. Tryggingafélög, fjarskiptafélög, fasteignafélög og flutningafyrirtæki – allt hefur þetta litið undan og fallið í skaut sömu lokuðu valdastéttarinnar. Nú er lokahnykkurinn hafinn: lokun lýðræðislegrar umræðu með kaupum á fjölmiðlum landsins.

Sannleikurinn á útsölu í Hádegismóum og á Suðurlandsbraut

Hringurinn er að lokast. Það vakti eðlilega athygli og óhug þegar venslafélög og tengdir aðilar innan stórútgerðarinnar, með Ísfélagið í broddi fylkingar, keyptu ráðandi hlut í Sýn – móðurfélagi Vísis, Bylgjunnar og Stöðvar 2. Fyrir vaxandi fjölda fólks var þetta staðfesting á því sem lengi hafði verið óttast. Það dugir auðvaldinu ekki lengur að eiga Morgunblaðið sem dýran varnarvegg í Hádegismóum. Ritstjórn þess blaðs hefur breyst í hugmyndafræðilega skotgröf sem talar eingöngu til þröngs og hlutdrægs hóps. Til þess að ná raunverulegu valdi yfir hugsun þjóðarinnar varð stórútgerðin að eignast innrásarleið inn á frjálsu og ungu miðlana.

Þessi kaup eru ekki viðskiptaleg fjárfesting í hefðbundnum skilningi. Fjölmiðlarekstur á Íslandi er sjaldnast gróðrarstía. Hér er um að ræða hreina og klára pólitíska og samfélagslega vopnavæðingu. Með því að sitja við kjötkatla stærstu einkareknu fjölmiðlasamsteypu landsins fær útgerðin í hendurnar fullkomið tæki til að stýra því hvað er rætt, hvernig það er rætt, og – það sem hættulegra er – hvað er ekki rætt. Þetta er fullkomlega Sovéskt kerfi í anda Pútíns og Stalín.

Skaðinn sem þessu fylgir lýsir sér í því sem kallast mjúk ritskoðun. Það þarf enginn stjórnarformaður frá útgerðarfélagi að hringja inn á fréttastofu Vísis og skipa blaðamönnum að rífa niður greinar eða dásama kvótakerfið. Kerfið virkar lúmskar. Þegar blaðamenn vita mætavel hverjir undirrita launatékkana þeirra um hver mánaðarmót, verður til duld og meðvituð tregða. Rannsóknarblaðamennska sem snýr að auðlindaráni, kynslóðaþjófnaði á húsnæðismarkaði og skipulögðu og siðlausu sukki innan opinberra hlutafélaga (ohf.) færist hægt og rólega neðar á dagskrána þar til hún hverfur alveg. Sannleikurinn er einfaldlega sveigður þar til hann hættir að trufla hagsmuni eigendanna.

Máltæknibrellur og viðsnúinn raunveruleiki

Skæruliðapólitík útgerðarinnar treystir á háþróaðar máltæknibrellur og hálfsannleik til að snúa raunveruleikanum á hvolf. Mesta afrekið í þessum blekkingarleik er hvernig þeim hefur tekist að stilla sjálfum sér upp sem fórnarlömbum. Þegar rætt er um að innheimta sanngjarnt auðlindagjald svo hægt sé að reka mannsæmandi heilbrigðiskerfi á Íslandi, mæta talsmenn þeirra í dýrum og fágaðnum auglýsingaherferðum og dæma það sem „árás á landsbyggðina.“ Þeir hrópa að ef þeir þurfi að greiða sanngjarnan hlut til þjóðarinnar, þá neyðist þeir til að loka frystihúsum og reka fólk, sem þeir hafa nú þegar gert.

Þetta er viðbjóðsleg og siðlaus hræðslustjórnun. Sannleikurinn er sá að á meðan landsbyggðin er notuð sem lifandi skjöldur í áróðursstríðinu, þá flæðir arðurinn af fiskinum þeirra beint suður yfir heiðar eða í aflandseyjar til að fjármagna lúxuslíf, fasteignabrask og uppkaup á innviðum í Reykjavík.

Sama lúalega tæknin blasir við núna þegar Evrópumálin eru sett á dagskrá og þjóðinni boðið að taka ákvörðun um framtíð sína í þjóðaratkvæðagreiðslu.

Morgunblaðið og fylgitungl þess hafa samstundis hafið herferð þar sem því er haldið fram að þetta ferli sé „uppgjöf“ ríkisstjórnarinnar og „flótti frá efnahagslegum raunveruleika.“ Þeir reyna að telja ungu fólki og örvæntingarfullum fjölskyldum trú á að umræða um stöðugan gjaldmiðil og alþjóðlega tengingu sé dýrt dútl sem komi heimilunum ekkert við.

Hvílíkur viðsnúningur á sannleikanum! Hver einasta manneskja á þessu landi sem horfir á íbúðalánin sín stökkbreytast og étast upp af vaxtaoki og verðbólgu veit að íslenska krónan er ekki tæki til stöðugleika. Hún er tæki sem þjónar örfáum risastórum útflutningsfyrirtækjum sem fá tekjur sínar í dýrum gjaldeyri en greiða starfsfólki sínu laun í verðlausri krónu. Með því að banna og fordæma Evrópuumræðuna með háværum skæruliðaaðgerðum á sínum nýkeyptu miðlum, er útgerðarauðvaldið beinlínis að verja eigið prívat gróðakerfi á kostnað lífskjara alls almennings.

Endurreisn lýðræðislegs eignarhalds

Við verðum að horfast í augu við þann hrikalega skaða sem þetta ástand veldur íslensku samfélagi. Þegar fámenn elíta á ekki bara auðlindirnar, heldur fasteignirnar, bankana, tryggingafélögin og nú síðast upplýsingarnar sem við fáum í hendurnar, þá er lýðræðið hætt að virka. Þá búum við ekki lengur í frjálsu landi, heldur í fámennisstjórn – ólígarkíi – þar sem almenningur vinnur myrkranna á milli til þess eins að borga afborganir inn í kerfi sem er hannað til að halda honum niðri.

Það er nóg komið af því að láta snúa á okkur eyrun með keyptum skýrslum frá endurskoðunarfyrirtækjum og fágaðri almannatengslasápum. Það er lágmarkskrafa í siðuðu samfélagi að fjölmiðlar séu sjálfstæðir varðhundar, en ekki prívat áróðurs- og lögfræðistofur fyrir stórútgerðina.

Ef við ætlum að verja framtíð barna okkar og tryggja að Ísland verði áfram byggilegt fyrir aðra en þá sem eiga flokksskírteini eða kvótabréf, verðum við að rísa upp gegn þessari skoðanakúgun. Við þurfum að krefjast fulls gagnsæis, við þurfum að þora að ræða gjaldmiðilinn og við þurfum að endurheimta það sem var alltaf okkar: auðlindirnar, frjálsa fjölmiðlun og lýðræðislegt eignarhald á okkar eigin samfélagi. Stríðinu um sannleikann lýkur ekki fyrr en þjóðin neitar að láta blekkja sig lengur.