Seðlabankinn spáir 9,1% samdrætti í útflutningi sjávarafurða – minni aflaheimildir draga úr hagvaxtarhorfum

Minni aflaheimildir í íslenskum sjávarútvegi hafa leitt til þess að Seðlabanki Íslands hefur lækkað spá sína um útflutningsframleiðslu sjávarafurða verulega. Samkvæmt nýrri þjóðhagsspá bankans er nú gert ráð fyrir 9,1% samdrætti á árinu 2026, en í ágúst var spáð 4,3% samdrætti. Þrátt fyrir minnkandi útflutningsmagn hefur hækkandi verð á sjávarafurðum vegið á móti samdrættinum.
Þetta kemur fram í nýrri umfjöllun Radarsins, mælaborðs Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi (SFS), sem birt var í dag, 19. nóvember.
Hagvaxtarhorfur versna
Lakari útflutningshorfur og hægari vöxtur innlendrar eftirspurnar hafa einnig áhrif á hagvaxtarspá Seðlabankans.
Bankinn gerir nú ráð fyrir 1% hagvexti á þessu ári og 1,2% hagvexti árið 2027. Í báðum tilvikum er um minni vöxt að ræða en spáð var í ágúst.
Horfur fyrir útflutningsframleiðslu sjávarafurða árið 2027 hafa jafnframt versnað. Nú er spáð 0,1% samdrætti í stað 0,4% aukningar, einkum vegna minni vænts loðnuafla.
Minni afli en hærra verð
Þrátt fyrir samdrátt í útflutningsframleiðslu hefur verð á íslenskum sjávarafurðum hækkað verulega.
Seðlabankinn spáir því að útflutningsverð sjávarafurða í erlendri mynt hækki um tæplega 20% á þessu ári og um 5,2% á næsta ári.
Meðal skýringa á verðhækkunum eru skertar aflaheimildir, takmarkað framboð á erlendum mörkuðum og mikil eftirspurn eftir íslenskum sjávarafurðum.
Á fyrstu tíu mánuðum ársins námu útflutningsverðmæti sjávarafurða tæpum 315 milljörðum króna, sem er 5,4% aukning frá sama tímabili í fyrra.
Áhyggjur af fjárfestingum í sjávarútvegi
Í umfjöllun Radarsins er einnig vakin athygli á versnandi fjárfestingarhorfum í greininni.
Samkvæmt könnun Seðlabankans er sjávarútvegur eina atvinnugreinin þar sem gert er ráð fyrir minni fjárfestingu á þessu ári. Könnun Gallup bendir jafnframt til þess að stjórnendur í sjávarútvegi séu svartsýnni á fjárfestingar en stjórnendur í öðrum atvinnugreinum.
SFS tengja þessar áhyggjur meðal annars við mikla hækkun veiðigjalda og vara við því að aukin gjaldtaka geti dregið úr fjárfestingarsvigrúmi og verðmætasköpun til lengri tíma.
Óvissa um loðnuveiðar
Mikil óvissa er enn um þróun sjávarútvegsins á næsta ári, ekki síst vegna loðnuveiða.
Endanlegar aflaheimildir í loðnu liggja ekki fyrir og lokaráðgjöf Hafrannsóknastofnunar verður gefin út eftir vetrarmælingar á næsta ári.
Þá gætu breytingar á gengi krónunnar, alþjóðlegri eftirspurn og framboði sjávarafurða haft veruleg áhrif á útflutningstekjur íslenskra sjávarútvegsfyrirtækja.
Heimild: Radarinn – Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi, 19. nóvember 2026.