Mengun frá fiskeldi í norskum fjörðum er á við óhreinsað skólp frá milljónum manna, samkvæmt nýrri greiningu Sunstone-stofnunarinnar. Ofgnótt næringarefna berst út í vatnið frá eldisstöðvum og veldur súrefnisskorti.
Laxeldi er hvergi meira í heiminum en í Noregi og frá eldisstöðvum berast næringarefni beint út í haf við strendur landsins. Greining Sunstone leiddi í ljós að árið 2025 losnuðu frá norsku fiskeldi um 75.000 tonn af köfnunarefni, 13.000 tonn af fosfóri og 360.000 tonn af lífrænu kolefni.
Þetta getur haft skaðleg áhrif á lífríki í vötnum og kallast þá næringarefnamengun eða ofauðgun. Samkvæmt Sunstone þá jafngilda þessi fyrrgreindu næringarefni magni sem kæmi úr óhreinsuðu skólpi frá 20-30 milljónum manna.
„Í Noregi búa aðeins um 5,5 milljónir og mengun frá fiskeldi úr þessum þremur næringarefnum jafngildir tvöföldum eða þreföldum íbúafjölda,“ segir Alexandra Pires Duro, sérfræðingur hjá Sunstone og höfundur skýrslunnar. „Saur, óétið fóður, þvag – þetta fer allt út í vatnið.“
Sunstone-stofnunin er skráð til húsa í Ósló. Samkvæmt heimasíðu hennar er markmiðið að sýna heiminn í réttu ljósi og hvetja til aðgerða. Sunstone gerir rannsóknir sem byggja á gögnum. Við gerð þessarar skýrslu voru notuð gögn frá norsku fiskveiðistofnuninni Fiskeridirektoratet og dýralæknastofnuninni Veterinærinstituttet. Þannig gátu sérfræðingar reiknað út massa næringarefna í vatninu.
Álagið frá næringarefnum er mest á sumrin, akkúrat þegar vistkerfin eru síst fær um að taka þau upp. Það sem getur þá gerst er að fiskúrgangur (saur, þvag og óétið fóður) verður til aukinnar frjóvgunar svifjurta og veldur þörungablóma. Þörungablómi er afar hröð fjölgun svifþörunga og getur valdið tjóni vegna súrefnisskorts í vatni. Ferlið við rotnun tekur nefnilega mikið súrefni.
Firðir eru einkum viðkvæmir fyrir þessu, þar eru hálflokuð vatnssvæði sem gerir það að verkum að auðveldara er fyrir næringarefnin að safnast upp. Tom Pedersen, umhverfisfræðingur sem starfar í Noregi og kom að vinnslu skýrslunnar, segir niðurstöðurnar ekki koma á óvart og telur að umfangið sé líklega enn meira.
Hér má lesa umfjöllun Guardian um skýrsluna.
Og hér er umfjöllun á vefsíðu Sunstone-stofnunarinnar.
