„Hér er verið að stíga eðlilegt og nauðsynlegt skref til að tryggja lög og reglu í íslensku samfélagi,“ segir Sævar Þór Jónsson hæstaréttarlögmaður í aðsendri grein á Vísi.
Þar gerir hann svokallaðar brottfararstöðvar að umtalsefni en frumvarp dómsmálaráðherra um þær var samþykkt í vikunni. Sitt sýnist hverjum og hefur til dæmis áhrifafólk í Samfylkingunni látið heyra í sér vegna málsins þar sem flokkurinn er gagnrýndur.
Verið að gera of mikið úr málinu
Sævar segir að sem lögmaður fylgist hann náið með þeim lagabreytingum sem gerðar hafa verið í þessum málaflokki, meðal annars til að bregðast við auknum fjölda umsókna um alþjóðlega vernd.
„Nýjustu lagabreytingarnar á þessu sviði hafa vakið sterk viðbrögð, sérstaklega áform um uppsetningu svokallaðra brottfararstöðva fyrir útlendinga sem bíða brottvísunar. Í opinberri umræðu hefur þessu úrræði oft verið lýst á neikvæðan hátt. Þegar málið er skoðað út frá lögfræðilegu og praktísku sjónarhorni er ljóst að verið er að gera of mikið úr þessu. Brottfararstöðvar eru hvorki óeðlilegar né ómannúðlegar, heldur nauðsynleg ráðstöfun,“ segir hann.
Sævar segir í grein sinni að við verðum að horfast í augu við raunveruleikann eins og hann blasir við.
„Ef ríkið hefur ekki yfir að ráða úrræðum fyrir einstaklinga sem lögregla þarf að hafa eftirlit með – til dæmis vegna óljóss bakgrunnsupplýsinga eða yfirvofandi brottvísunar – er um fáa kosti að ræða.“
Kemur í veg fyrir að fólk sé vistað í fangelsum
Hann bendir á að hingað til hafi þessir einstaklingar verið hnepptir í gæsluvarðhald og vistaðir í fangelsum landsins. Segir hann að vista fólk í fangelsum, sem ekki hefur framið neitt refsivert af sér, stríði gegn grundvallarhugmyndum um mannúð og réttaröryggi.
„Almenn fangelsi eru ætluð afbrotamönnum, ekki umsækjendum eða hælisleitendum á grundvelli útlendingalaga. Sérstakt úrræði eins og brottvísunarstöðvar koma beinlínis í veg fyrir að fólk sé vistað í fangelsum landsins.“
Sævar segir að íslensk stjórnvöld séu ekki að búa til nýja stefnu úr lausu lofti og útfærslan sé eðlilegt skref til að samræma löggjöf okkar við það sem þekkist best á Norðurlöndunum og innan Evrópusambandsins.
„Með lögunum er m.a. verið að klára innleiðingu á svokallaðri brottvísunartilskipun ESB. Með þessum breytingum er verið að tryggja að hægt sé að framfylgja lögmætum ákvörðunum Útlendingastofnunar og dómstóla, eftir atvikum, með skilvirkum hætti, í þeim tilvikum sem talin er þörf á. Fólk mun ennþá eiga kost á því að yfirgefa landið sjálft eða í samvinnu við yfirvöld. Brottfararstöðvar eru fyrst og fremst hugsaðar fyrir þá sem eru ósamvinnuþýðir, hafa brotið af sér eða hætta talin stafa af. Skilvirkni og mannúð þurfa að fara saman. Sérhæfð stöð tryggir líka að hægt sé að veita viðeigandi þjónustu, túlkaaðstoð og lögfræðilega ráðgjöf á einum stað. Það þjónar hagsmunum allra að ferlið sé gagnsætt og öruggt.“
Sævar segist að lokum telja nauðsynlegt að fólk dragi úr tilfinningalegum upphrópunum þegar rætt er um útlendingamál.
„Uppsetning á sérstökum búsetuúrræðum er lögfræðilega rökrétt viðbragð við flóknu úrlausnarefni. Valkosturinn að nýta fangelsi í staðinn eins og nú er gert eða missa alfarið stjórn á eftirliti er einfaldlega ekki boðlegt. Hér er verið að stíga eðlilegt og nauðsynlegt skref til að tryggja lög og reglu í íslensku samfélagi.“
