Páll Vilhjálmsson skrifar:

Páll skipstjóri Steingrímsson taldist fyrir héraðsdómi Reykjavíkur ekki hafa sýnt fram á með óyggjandi hætti að Þóra Arnórsdóttir ritstjóri Kveiks og RÚV hafi tekið við síma skipstjórans úr hendi fyrrverandi eiginkonu skipstjórans. Engu að síður staðfestir dómurinn að samstarfsmiðlar RÚV, Stundin og Kjarninn, nú Heimildin, hafi verið með gögn úr síma skipstjórans. Mótsagnir héraðsdóms verða endurskoðaðir í áfrýjun til landsréttar.

Skipstjórinn stefndi Þóru og RÚV fyrir aðild að byrlunar- og símamálinu. Fyrrverandi eiginkona skipstjórans hefur játað að hafa byrlað Páli að kvöldi 3. maí 2021 á heimili þeirra á Akureyri. Þá hefur hún einnig játað að hafa fært Þóru síma skipstjórans daginn eftir, 4. maí 2021, sama dag og skipstjórinn var fluttur meðvitundarlaus með sjúkraflugi til Reykjavíkur.

Síminn var í húsnæði RÚV á Efstaleiti í einn sólarhring og afritaður þar á síma af sömu gerð, Samsung. Þann 5. maí heimsótti eiginkonan RÚV á ný, fékk símann afhentan, og átti fund Þóru, Helga Seljan fréttamanni og Rakel Þorbergsdóttur þáverandi fréttastjóra. Í framhaldi skilaði konan síma skipstjórans á sjúkrabeð hans á gamla Borgarspítalanum í Fossvogi, steinsnar frá Efstaleiti. Skipstjórinn var meðvitundarlaus til 6. maí. Þann 20. maí hringdu tveir blaðamenn, hvor frá sínum fjölmiðli í skipstjórann og sögðust báðir vera með gögn ættuðum frá honum. Klukkan 14:56 hringir Þórður Snær Júlíusson ritstjóri Kjarnans. Aðalsteinn Kjartansson á Stundinni hringir 15:07. Daginn eftir birtast sama fréttin, um skæruliðadeild Samherja, í tveim útgáfum í Stundinni og Kjarnanum. Allt ferlið einkennist af skipulagi.

Fyrrum eiginkona Pál skipstjóra er alvarlega andlega veik og hefur verið um árabil. Dómur héraðsdóms Reykjavíkur segir að gögn sýna fram á veruleg samskipti eiginkonunnar og Þóru. En engar ályktanir eru dregnar af þeim samskiptum, hvort þau auki líkur eða dragi úr að síminnin hafi verið á Efstaleiti til afritunar. Þess í stað er áherslan á veikindi konunnar og vitnisburður hennar sagður ómarktækur af þeim sökum. Dómurinn gerir ekkert með það að Þóra Arnórsdóttir keypti Samsung-síma, samskonar og skipstjórans, í apríl 2021. Byrlun og þjófnaður fóru fram í byrjun maí. Samsung-sími Þóru er skráður á RÚV. Ekkert hefur spurst til símans frá árinu 2021.

Raunar verður ekki ráðið af gögnum málsins hvort farsíminn hafi verið afritaður í heild á umræddum tíma þótt fjölmiðlarnir [Stundin] og [Kjarninn] hafi birt upplýsingar úr honum á tímabilinu sem hér um ræðir. (feitletr. pv)

Dómarinn veit ekki, eða þykist ekki vita, hvernig símar eru afritaðir. Ekki er hægt að plokka út einstök símasamskipti til afritunar. Annað tveggja eru símar afritaðir eða ekki. Dómurinn staðfestir að gögn voru tekin úr síma skipstjórans sem síðan var skilað á sjúkrabeð hans. Einboðið er að gögnin úr síma skipstjórans voru tekin með afritun. Ef Samsung-síminn, sem Þóra keypti í apríl 2021, væri alsaklaus hefðu Þóra og RÚV fyrir löngu lagt símann fram.

Eins og nærri má geta er endursögn RÚV á dómsmálinu valkvæð. Fyrirsögn RÚV er Dómari segir ósannað að sími Páls hafi verið afritaður. En dómarinn segir líka að gögn úr síma skipstjórans hafi komist ,,í hendur fjölmiðla." RÚV þegir um þann þátt málsins enda vill ríkisfjölmiðillinn ekki upplýsa málsatvik.

Byrlunar- og símamálið hefur formlega hlið er snýr að dómstólum. Stefna skipstjórans er þriðja dómsmálið vegna atburðarásar er hófst með byrlun á Akureyri 3. maí 2021 - fyrir fimm árum. Tvö önnur dómsmál urðu til að frumkvæði blaðamanna. Þrír blaðamenn Stundarinnar og Kjarnans, þeir Þórður Snær Júlíusson, Arnar Þór Ingólfsson og Aðalsteinn Kjartansson, stefndu tilfallandi bloggara í tveim sjálfstæðum dómsmálum. Blaðamenn kröfðust fébóta og að tilfallandi skrif yrðu dæmd dauð og ómerk. Tilfallandi var í báðum málum dæmdur í héraðsdómi Reykjavíkur en sýknaður í landsrétti. Sýknudómarnir yfir tilfallandi í fjölskipuðum landsrétti staðfesta að opinber umfjöllun um byrlunar- og símamálið er á gildum rökum reist.

Óformlega hlið málsins er ekki síður mikilvæg og raunar, þegar á allt er litið, sýnu alvarlegri fyrir íslenska blaðamennsku og fjölmiðlun. Fimm blaðamenn á þrem fjölmiðlum (RÚV, Stundinni og Kjarnanum) eiga aðild, beina eða óbeina, að svæsnum afbrotum, byrlun, símastuldi og afritun á einkagögnum. Blaðamennirnir neita að gera grein fyrir aðkomu sinni. Þvert á móti. Yfirstjórn RÚV hylmir yfir málsatvik. Ríkisfjölmiðillinn er miðlægur en berst um hæl og hnakka gegn því að sannleikurinn líti dagsins ljós. Á meðan byrlunar- og símamálið er ekki að fullu upplýst verður það meinsemd í fjölmiðlun og blaðamennsku hér á landi. Einkum og sérstaklega á það við RÚV.

Stjórn RÚV gefur til kynna að við svo búið megi ekki standa. Ríkisfjölmiðillinn fór út af sporinu og böndum verður að koma á óreiðuna. Boðuð er óháð úttekt á fréttamennsku RÚV. Byrlunar- og símamálið hlýtur að fá sína sérstöku skoðun. Annars er boðuð úttekt aðeins hvítþvottur á siðleysi, að ekki sé sagt lögbrotum. 

Aðferðin sem dómari héraðsdóms Reykjavíkur notar til að sýkna Þóru og RÚV er líta á málið sem sakamál, þar sem opinbert yfirvald ákærir. Í sakamálum eru ríkar kröfur um sönnunarbyrði ákæruvaldsins.  En mál skipstjórans er einkamál, höfðað til að fá viðurkennt með dómi að aðkoma Þóru og RÚV að byrlunar- og símamálinu sé hafin yfir skynsamlegan vafa annars vegar og hins vegar brot á rétti skipstjórans til einkalífs.

Dómarinn staðfestir að fjölmiðlar höfðu einkagögn úr síma skipstjórans undir höndum. Hann skirrist við að draga rökrétta ályktun af þeirri staðreynd. Það bíður landsréttar.