Ríkisstjórnin hefur samþykkt frumvarp um breytingar á lögum um Ríkisútvarpið þar sem lagt er til að ríkisframlög til stofnunarinnar verði skert um fjárhæð sem nemur tíu prósentum af auglýsingatekjum hennar. Á sama tíma hefur verið fallið frá fyrri áformum um að setja 2,8 milljarða króna hámark á auglýsingatekjur RÚV. Breytingunum er ætlað að styrkja rekstrarumhverfi einkarekinna fjölmiðla á Íslandi.

Þetta kemur fram í tilkynningu menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðuneytisins sem birt var þriðjudaginn 10. nóvember.

Frumvarpið er hluti af aðgerðaáætlun ríkisstjórnarinnar í málefnum fjölmiðla og hefur þegar verið lagt fram á Alþingi.

Logi Már Einarsson, menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðherra, fer með málið.

Fallið frá 2,8 milljarða króna auglýsingaþaki

Í upphaflegum frumvarpsdrögum var gert ráð fyrir að setja hámark á auglýsingatekjur Ríkisútvarpsins. Hámarkið átti að nema 2,8 milljörðum króna á ári.

Eftir samráð við hagsmunaaðila ákvað ríkisstjórnin hins vegar að falla frá þeirri tillögu.

Ástæðan er meðal annars sú að umsagnaraðilar bentu á að slíkt þak gæti haft óæskileg áhrif á íslenskan auglýsingamarkað og jafnvel leitt til undirverðlagningar auglýsinga.

Í staðinn verður áfram lagt til að framlög ríkisins til RÚV verði skert um fjárhæð sem samsvarar tíu prósentum af árlegum auglýsingatekjum félagsins.

Fjárhæðinni verður síðan varið til aukins stuðnings við einkarekna fjölmiðla.

Þetta þýðir að RÚV verður áfram heimilt að afla auglýsingatekna án sérstaks lögbundins hámarks, en ríkisframlagið lækkar í samræmi við fyrirhugaða skerðingarreglu.

Einkareknir fjölmiðlar fá aukinn stuðning

Samkvæmt ráðuneytinu er markmið breytinganna að bæta rekstrarumhverfi íslenskra fjölmiðla og draga úr ójafnvægi á markaðnum.

Ríkisútvarpið hefur um árabil verið í þeirri sérstöðu að njóta opinberrar fjármögnunar samhliða því að keppa við einkarekna fjölmiðla um auglýsingatekjur.

Stjórnvöld telja mikilvægt að breytingar á fjármögnun RÚV leiði ekki til þess að auglýsingafé færist í auknum mæli frá íslenskum fjölmiðlum til erlendra tæknifyrirtækja.

Með frumvarpinu er því leitast við að tryggja að fjármunir sem sparast vegna lægri ríkisframlaga til RÚV nýtist til stuðnings öðrum íslenskum fjölmiðlum.

Ekki liggur þó fyrir í tilkynningu ráðuneytisins hvernig auknu fjármagni verður nákvæmlega úthlutað milli einkarekinna fjölmiðla.

RÚV fær auknar skyldur gagnvart öðrum fjölmiðlum

Samhliða frumvarpinu hefur ríkisstjórnin ákveðið að flýta gerð nýs þjónustusamnings við Ríkisútvarpið.

Upphaflega átti nýr samningur að taka gildi í ársbyrjun 2028, en samkvæmt nýjum áformum tekur hann gildi um mitt ár 2027.

Í samningnum verða lagðar auknar skyldur á RÚV um samstarf við einkarekna fjölmiðla.

Meðal þess sem nefnt er í tilkynningu ráðuneytisins er samnýting tækjabúnaðar og aukið samstarf innan íslenska fjölmiðlaumhverfisins.

Stjórnvöld vilja að Ríkisútvarpið gegni í auknum mæli stuðningshlutverki gagnvart öðrum fjölmiðlum í stað þess að starfsemi þess markist fyrst og fremst af samkeppni við þá.

Skyldur um fjölda útvarps- og sjónvarpsrása felldar brott

Frumvarpið felur einnig í sér að afnumdar verði lagalegar kvaðir um lágmarksfjölda útvarps- og sjónvarpsstöðva sem RÚV ber að dreifa um allt land.

Breytingin veitir Ríkisútvarpinu aukið svigrúm til að ákveða hvernig fjölmiðlaþjónustu þess verður háttað.

Ekki er þó með frumvarpinu sjálfu tekin ákvörðun um að leggja niður tilteknar útvarps- eða sjónvarpsrásir.

RÚV stendur þegar frammi fyrir fækkun starfa

Í tilkynningu ráðuneytisins kemur fram að Ríkisútvarpið vinni nú þegar að fækkun stöðugilda vegna fyrirliggjandi tekjuáætlunar.

Greining á fjárhagsáhrifum frumvarpsins bendir til þess að fyrirhuguð skerðing muni hafa neikvæð áhrif á sjóðstreymi félagsins, jafnvel að teknu tilliti til mótvægisaðgerða vegna lífeyrisskuldbindinga.

Ráðuneytið segir að frekari skerðing ríkisframlaga gæti leitt til enn meiri fækkunar starfa, samdráttar í dagskrárframboði eða hvort tveggja.

Stjórnvöld leggja þó áherslu á að markmið breytinganna sé ekki að skerða almannaþjónustu RÚV heldur að styrkja íslenskt fjölmiðlaumhverfi í heild.

Frumvarpið gæti orðið að lögum í janúar

Frumvarpið var lagt fram á Alþingi 6. nóvember og kynnt sérstaklega í tilkynningu ráðuneytisins 10. nóvember.

Stefnt er að því að breytingarnar taki gildi 1. janúar 2027, að því gefnu að Alþingi samþykki frumvarpið.

Áður en til þess kemur þarf málið að fara í gegnum hefðbundna þinglega meðferð.

Breytingarnar gætu haft veruleg áhrif á rekstrarumhverfi íslenskra fjölmiðla, sérstaklega þeirra sem treysta á auglýsingatekjur og opinbera fjölmiðlastyrki.

Enn er þó óljóst hversu miklu viðbótarfjármagni verður úthlutað til einkarekinna fjölmiðla og hvernig því verður skipt á milli þeirra.

Heimildir:

Stjórnarráð Íslands, 10. nóvember 2026:
https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2026-11-10-frumvarp-um-ruv-afgreitt-ur-rikisstjorn/

Alþingi, 158. löggjafarþing, mál nr. 314, þingskjal 366.