Ísraelsk stjórnvöld nýttu Eurovision-söngvakeppnina markvisst sem tæki til að bæta ímynd landsins á alþjóðavettvangi á meðan harðar deilur geisuðu um stríðið á Gaza.
Þetta kemur fram í rannsókn bandaríska dagblaðsins New York Times sem birtist í morgun.
Samkvæmt rannsókninni hafa ísraelsk stjórnvöld varið að minnsta kosti einni milljón Bandaríkjadala í kynningar- og auglýsingaherferðir tengdar Eurovision á undanförnum árum, en stærstur hluti útgjaldanna virðist hafa tengst keppninni í Malmö árið 2024 og undirbúningi fyrir keppnina í Basel í fyrra þar sem Ísrael hafnaði í 2. sæti.
Tugir milljóna króna
Fram kemur að ísraelsk stjórnvöld hafi þegar árið 2018 varið yfir 100 þúsund dollurum í samfélagsmiðlakynningar tengdar Eurovision og að meira en 800 þúsund dollarar hafi farið í Eurovision-tengdar auglýsingar fyrir keppnina í Malmö árið 2024.
Samkvæmt New York Times höfðu háttsettir ísraelskir diplómatar einnig samband við sjónvarpsstöðvar og embættismenn víða um Evrópu til að koma í veg fyrir að Ísrael yrði útilokað frá Eurovision vegna stríðsins á Gaza.
Málið olli miklum deilum innan EBU, samtaka evrópskra sjónvarpsstöðva sem halda utan um Eurovision, og er sagt hafa skapað eina stærstu krísu í sögu keppninnar.
Í rannsókninni kemur einnig fram að Stefán Eiríksson útvarpsstjóri hafi fengið skilaboð frá ísraelskum diplómata sem óskaði eftir fundi um Eurovision í desember síðastliðnum.
„Ég er dálítið hissa á því að sendiráðið sé að skoða þetta mál,“ svaraði Stefán samkvæmt rannsókninni.
Fólk hvatt til að kjósa
RÚV var meðal þeirra sjónvarpsstöðva sem lýstu yfir þungum áhyggjum vegna þátttöku Ísraels í keppninni og varð Ísland að lokum eitt af fimm ríkjum sem ákvað að taka ekki þátt í keppninni í ár. Undanúrslit keppninnar fara fram í vikunni og úrslitin verða svo á laugardagskvöld.
New York Times segir ísraelsk stjórnvöld hafa staðið að umfangsmikilli samfélagsmiðlaherferð til að hvetja fólk til að kjósa ísraelsku keppendurna í Eurovision, bæði árið 2024 og 2025.
Samkvæmt rannsókninni keypti Ísrael auglýsingar á YouTube og öðrum samfélagsmiðlum á mörgum tungumálum þar sem fólk var hvatt til að kjósa ísraelska flytjendur allt að 20 sinnum, sem var hámarksfjöldi atkvæða samkvæmt reglum keppninnar.
Benjamin Netanyahu, forsætisráðherra Ísraels, deildi sjálfur efni á samfélagsmiðlum þar sem stuðningsmenn voru hvattir til að greiða atkvæði með ísraelska framlaginu.
„Hafa tekið Eurovision yfir“
Þrátt fyrir að engar sannanir hafi fundist fyrir notkun svokallaðra botta eða kosningasvindls segir blaðið að herferðin hafi mögulega haft áhrif á úrslit keppninnar.
Greining á atkvæðagögnum sýndi að í sumum löndum hefði aðeins þurft nokkur hundruð manns sem kusu ítrekað til að breyta niðurstöðu atkvæðagreiðslu almennings.
Rannsóknin gagnrýnir einnig stjórnendur Eurovision harðlega fyrir að hafa haldið atkvæðagögnum leyndum og forðast ítarlega rannsókn á áhrifum ísraelsku herferðarinnar.
Fram kemur að EBU hafi látið vinna skýrslu um viðhorf sjónvarpsstöðva til þátttöku Ísraels, en aldrei birt niðurstöðurnar fyllilega.
Þá hafi skipuleggjendur aflýst sérstakri atkvæðagreiðslu um framtíð Ísraels í keppninni og í staðinn samþykkt breytingar á kosningareglum sem áttu að draga úr „óhóflegum kynningarherferðum“.
Stefan Jón Hafstein, stjórnarformaður RÚV, er meðal þeirra sem gagnrýna þróunina harðlega í viðtali við blaðið. „Ísraelsk stjórnvöld hafa tekið Eurovision yfir,“ er haft eftir honum.
Deilan hefur skapað djúpa gjá innan Eurovision-samfélagsins og samkvæmt New York Times óttast stjórnendur keppninnar nú bæði fjárhagslegt tjón og áframhaldandi pólitísk átök.
Martin Green, framkvæmdastjóri Eurovision, viðurkennir í rannsókninni að málið sé eitt það erfiðasta sem keppnin hafi staðið frammi fyrir. Hann hafnar því þó að kynningarherferðir Ísraels hafi haft afgerandi áhrif á niðurstöður keppninnar.
