Ný tegund skipulagðrar glæpastarfsemi hefur vaxið hratt samhliða aukinni útbreiðslu rafmynta. Í stað þess að reyna að brjótast í gegnum flókin öryggiskerfi eða hakka rafmyntaveski ráðast glæpamenn einfaldlega á eigendur þeirra – ræna þeim eða fjölskyldumeðlimum þeirra og beita ofbeldi þar til aðgangsorð eða milljónir í rafmyntum eru afhentar.
Slíkar árásir eru gjarnan kallaðar „wrench attacks“, eða skiptilykilsárásir, eftir gamalli líkingu úr tölvuheiminum: Þótt dulkóðunin sé óbrjótandi er alltaf hægt að berja eiganda lykilorðsins með skiptilykli þar til hann segir frá því.
Og vandamálið er ekki lengur fræðilegt.
Chainalysis greindi frá því í nýrri úttekt 6. ágúst að glæpamenn hefðu þegar komist yfir meira en 30 milljónir Bandaríkjadala með líkamlegu ofbeldi gegn crypto-eigendum á árinu 2026. Árið 2025 hafði verið metár með um 58 milljónir dala stolnar með slíkum aðferðum. Haldi þróunin áfram gæti 2026 orðið versta árið frá upphafi.
Frakkland sker sig sérstaklega úr.
Tveir af hverjum þremur árásum í Frakklandi
Öryggisfyrirtækið CertiK staðfesti 52 svokallaðar wrench-árásir um allan heim á fyrstu sex mánuðum ársins 2026, samanborið við 39 á sama tímabili árið áður.
Af þessum 52 árásum áttu 33 sér stað í Frakklandi. Það þýðir að Frakkland eitt og sér stóð fyrir 63,5 prósentum allra staðfestra árása í heiminum samkvæmt gagnasafni CertiK. Evrópa í heild stóð fyrir 39 af 52 tilfellunum.
Frönsk stjórnvöld telja vandamálið raunar enn umfangsmeira.
Laurent Nuñez innanríkisráðherra sagði í lok júní að yfirvöld hefðu skráð 77 crypto-tengd ofbeldis-, frelsissviptingar-, mannráns- eða fjárkúgunartilvik og tilraunir til slíkra brota á fyrri helmingi ársins. Sú tala byggir á víðari skilgreiningu en CertiK notar og því er ekki rétt að kalla öll 77 tilfellin mannrán.
CertiK segir jafnframt að líklegt sé að opinberar tölur sýni aðeins hluta raunverulegs umfangs, meðal annars vegna þess að sum fórnarlömb kæra ekki, sum mál eru flokkuð sem hefðbundin rán eða líkamsárásir og upplýsingar um lausnargjöld eru oft ekki gerðar opinberar.
Fingur skorinn af stofnanda Ledger
Eitt þekktasta málið varð í janúar 2025 þegar David Balland, einn stofnenda franska rafmyntaveskisfyrirtækisins Ledger, og eiginkona hans voru numin á brott frá heimili sínu í miðhluta Frakklands.
Mannræningjarnir kröfðust hás lausnargjalds í rafmyntum. Þegar greiðslan barst ekki nógu hratt skáru þeir fingur af Balland og sendu myndband af limlestingunni til samstarfsmanna hans hjá Ledger.
Franska sérsveitin GIGN hóf umfangsmikla leit og tókst að finna Balland á lífi. Eiginkona hans fannst síðar bundin í bifreið. Alls komu um 230 lögreglu- og sérsveitarmenn að aðgerðinni og tíu grunaðir voru handteknir.
En Balland-málið reyndist langt frá því að vera einstakt.
Rændu föður crypto-auðmanns – og sendu syninum myndband af fingrinum
Í maí 2025 var faðir auðugs crypto-frumkvöðuls numinn á brott í París þegar hann fór út með hundinn sinn.
Mannræningjarnir héldu honum föngnum í húsi sunnan Parísar og kröfðust milljóna evra í lausnargjald.
Til að sýna að þeim væri alvara skáru þeir af honum fingur og sendu syni hans myndband af limlestingunni ásamt upptökum af föðurnum bundnum.
Lögreglan fann loks húsið þar sem manninum var haldið.
Aðgerðin kom á elleftu stundu. Samkvæmt frönskum lögregluyfirvöldum voru aðeins nokkrar mínútur í að nýr frestur rynni út, en þá höfðu mannræningjarnir hótað frekari limlestingum. Sérsveit réðst inn í húsið, frelsaði manninn og nokkrir grunaðir voru handteknir.
Franski innanríkisráðherrann sagði síðar að árásarmennirnir hefðu verið að undirbúa að bora í hné fórnarlambsins þegar lögreglan komst á staðinn.
Fjölskyldurnar orðnar skotmörk
Glæpamennirnir virðast jafnframt í auknum mæli hafa áttað sig á því að þeir þurfa ekki að komast að crypto-eigandanum sjálfum.
Það getur verið auðveldara að ræna foreldri, maka eða barni og neyða eigandann síðan til að millifæra fé.
Chainalysis áætlar að fjölskyldumeðlimir eða aðrir nákomnir crypto-eigendum séu nú skotmörk í um 25 til 30 prósentum tilfella, en slík mál voru nær óþekkt árið 2021.
Í janúar á þessu ári voru til dæmis aldraðir foreldrar stjórnanda í crypto-geiranum teknir höndum í Sallanches í Frakklandi. Þau voru skorin með hnífum á meðan glæpamenn kröfðust lausnargjalds að verðmæti átta milljóna evra í rafmyntum.
Unglingar ráðnir á Telegram til að ræna fólki
Skipulag árásanna vekur einnig athygli.
Í febrúar var 35 ára franskur dómari og 67 ára móðir hennar rænt nærri Grenoble. Raunverulegt skotmark glæpamannanna var sambýlismaður dómarans, sem starfaði við stafrænar greiðslur.
Dómarinn reyndi að flýja en var eltur uppi, barinn í höfuðið með málmboltakylfu, bundinn og komið fyrir í skotti stolinnar bifreiðar. Móðir hennar var einnig bundin og konurnar fluttar á milli nokkurra staða áður en þær komust undan úr bílskúr þar sem þeim hafði verið haldið.
Það sem kom síðar í ljós var ekki síður athyglisvert.
Hinir grunuðu voru aðeins 17 til 20 ára og höfðu verið fengnir til verksins í gegnum Telegram. Þar var hópur sem auglýsti störf fyrir meðal annars útkíkismenn, fíkniefnasala, leigumorðingja og fólk til að framkvæma mannrán.
Yfir þeim virðist hafa verið dularfullur skipuleggjandi sem gekk undir nöfnunum „Hermano“ eða „M5“. Samkvæmt gögnum rannsóknarinnar hafði hann nákvæmar upplýsingar um nöfn, heimilisföng og fjölskyldur fyrirhugaðra fórnarlamba og er talinn tengjast fjölda sambærilegra mála. Um 20 mannrán og tilraunir hafa verið rannsökuð saman af frönskum yfirvöldum.
Þetta bendir til nýrrar verkaskiptingar í skipulagðri glæpastarfsemi: sá sem velur fórnarlambið og skipuleggur brotið þarf ekki sjálfur að vera nálægt vettvangi heldur getur ráðið unga afbrotamenn á netinu til að vinna skítverkin.
Upplýsingar úr skattkerfinu skoðaðar
Ein stærsta spurningin er hvernig glæpamennirnir finna fórnarlömbin og vita hverjir eiga verulegar rafmyntaeignir.
Chainalysis telur að gagnaleki í Frakklandi geti verið ein mikilvæg skýring á hinni miklu fjölgun árása þar í landi. Fyrirtækið bendir meðal annars á rannsókn á fyrrverandi starfsmanni franskra skattyfirvalda sem grunuð er um að hafa misnotað aðgang sinn að upplýsingakerfum hins opinbera.
Le Parisien greindi frá því í janúar að 32 ára fyrrverandi starfsmaður skattstofu í Bobigny væri í gæsluvarðhaldi, grunuð um að hafa nýtt skattakerfið til að afla viðkvæmra upplýsinga fyrir fólk tengt skipulagðri glæpastarfsemi.
Rannsókn á notkun hennar á kerfinu sýndi meðal annars leit að sérfræðingum og fjárfestum í rafmyntum.
Ekki hefur verið sýnt fram á að þessi gögn hafi staðið að baki öllum eða jafnvel meirihluta crypto-mannránanna og því ber að varast að draga of víðtækar ályktanir. Chainalysis telur þó tímasetningu lekanna og fjölgun árásanna gefa tilefni til alvarlegra grunsemda um tengsl.
Nýr gagnaleki opinberaður í þessari viku
Og vandamálið með persónuupplýsingar gæti verið langt frá því leyst.
Franska fjármálaráðuneytið staðfesti í þessari viku nýja netárás á frönsku skattstofuna DGFiP. Gögn sem tölvuþrjótur setti til sölu innihéldu rúmlega 600 þúsund færslur um einstaklinga og fyrirtæki.
Le Monde fékk aðgang að sýnishorni gagnanna og greindi frá því að þar mætti meðal annars finna nöfn, heimilisföng, einkasímanúmer, skattskyldar tekjur, skatthlutfall og upplýsingar um fjölda framfærsluskyldra einstaklinga á heimili. Umfang árásarinnar er enn til rannsóknar.
Ekkert bendir enn til þess að þessi nýi leki hafi verið notaður til að finna crypto-eigendur og væri ótímabært að tengja hann beint við mannránin.
Hann undirstrikar hins vegar hversu verðmætar upplýsingar um auð, heimilisföng og símanúmer geta orðið í höndum glæpamanna.
Auðurinn færist úr bankahvelfingunni í vasann
Það sem gerir þessar árásir frábrugðnar hefðbundnum bankaránum er eðli rafmyntanna sjálfra.
Til að komast yfir milljónir úr banka þarf glæpamaður yfirleitt að komast í gegnum fjölda öryggislaga og fjármálakerfið getur stöðvað eða afturkallað viðskipti.
Crypto-eigandi getur hins vegar í ákveðnum tilfellum haft beina stjórn yfir fjármunum að andvirði milljóna eða milljarða króna í síma eða litlu vélbúnaðarveski.
Þegar glæpamaðurinn kemst ekki í gegnum tæknina verður einstaklingurinn sjálfur því veikasti hlekkurinn.
Chainalysis orðar vandann þannig að hefðbundnar öryggisráðstafanir sem verja fjármuni – bankahvelfingar, öryggiskerfi og milliliðir – eigi ekki sjálfkrafa við þegar einstaklingur varðveitir sjálfur stafrænar eignir sem hægt er að flytja nánast samstundis.
Og tölurnar benda til þess að skipulögð glæpasamtök hafi áttað sig á því.
Í stað þess að reyna að hakka veskið ráðast þau einfaldlega á manninn sem heldur á lyklinum.
