Stríðsátökin sem settu svip sinn á líf Afgana í áratugi hafa að miklu leyti minnkað.
En fyrir konur hefur óttinn ekki horfið heldur tekið á sig aðra mynd.
Í dag eru fimm ár síðan Talibanar komust aftur til valda í Afganistan.
Þúsundir reyndu að flýja landið
Talíbanar náðu völdum 1996 en með innrás Bandaríkjahers, og bandamanna þeirra, 2001 voru þeir hraktir frá völdum.
Árið 2021 komust talibanar þó aftur til valda með neikvæðum afleiðingum á stöðu og réttindi kvenna.
Þúsundir Afgana reyndu þá að flýja landið, örvænting og öngþveiti skapaðist á flugvellinum í höfuðborginni Kabúl.
Fólk vildi komast burt því það óttaðist um eigin framtíð og framtíð fjölskyldna sinna undir stjórn talíbana.
Og óttinn reyndist á rökum reistur, eftir því sem kemur fram í nýrri skýrslu UN Women um stöðu kvenna í Afganistan.
Einangraðar á heimilum sínum
Í skýrslunni eru settar fram niðurstöður rannsókna á vegum UN Women, þar sem tekin voru viðtöl við afganskar konur.
Um helmingur kvenna yfirgefur heimili sín einu sinni til tvisvar í mánuði. Karlar gera það hins vegar daglega.
75% þeirra sem yfirgefa heimili sín upplifa sig óöruggar án karlkyns fylgdarmanns.
56% forðast fjölsótta staði, til dæmis markaði eða sjúkrahús.
70% kvenna segja andlega heilsu sína vera slæma eða mjög slæma.
Niðurstaða skýrslunnar er því að konur hafi ekki aðeins misst möguleika á menntun og atvinnu.
Þær hafi færri tækifæri til að hafa áhrif á eigið líf og nærsamfélag.
Sem dæmi má nefna að 2021 var stúlkum meinað að sækja framhaldsskóla, 2022 var konum gert að hylja líkama og andlit á almannafæri og þeim bannað að sækja almenningsgarða, líkamsræktarstöðvar og sundlaugar.
Snyrtistofur voru bannaðar 2023 og 2024 var konum bannað að tala opinberlega og meinað nám í heilbrigðisfræðum.
Staðan var ekki jöfn fyrir en hefur versnað til muna
Þótt staða kvenna væri langt frá því að vera jöfn fyrir 2021 höfðu þær á tveimur áratugum öðlast réttindi og tækifæri sem nú hafa að miklu leyti verið tekin af þeim.
Núna eru þær að mestu útilokaðar frá opinberu lífi og fjölmargar þeirra einangraðar á heimilum sínum.
Konur óttast að hvorki þær sjálfar, né dætur þeirra, fái möguleika á að byggja upp sína eigin framtíð, meðal annars með því að mennta sig.
Þegar konur mega ekki lengur mennta sig í heilbrigðisgreinum fækkar þeim einnig sem geta veitt konum heilbrigðisþjónustu.
Opinberlega er bannað að sýna myndir og myndbönd af konum. Ástandið hefur áhrif á andlega heilsu og 73% kvenna segja líf þeirra verra en þær höfðu vonast.
Kynslóðir stúlkna alast upp með minni tilfinningu fyrir því hverju þær geta stefnt að, sífellt færri muna hvernig lífið var þegar talibanar voru ekki við völd.
Þær sem muna halda þó enn í vonina um að hlutirnir breytist til hins betra.
Alþjóðasamfélagið hefur reynt að bregðast við þessari þróun. Mannréttindaráð Sameinuðu þjóðanna samþykkti í lok síðasta árs að stofna óháða rannsóknarnefnd um stöðu mannréttinda í Afganistan.
Með henni á að leggja grunn að því að þeir sem bera ábyrgð geti síðar þurft að svara til saka.
