Á síðustu misserum hefur töluvert verið rætt um að framfarir í gervigreind leiði til aukins atvinnuleysis því ekki verði lengur sama þörf fyrir mannshöndina – eða öllu heldur mannshugann.
Dario Amodei forstjóri Anthropic sagði til dæmis fyrr á þessu ári að gervigreindin þurrkaði út helminginn af störfum fyrir nýútskrifaða háskólaborgara í lögfræði, ráðgjöf og fjármálum. Fleiri hafa talað á þessa leið, meðal annars Elon Musk og Sam Altman, forstjóri OpenAI – en hafa verður í huga að allir hafa þeir hagsmuni af því að gera mikið úr getu og áhrifum gervigreindar.
Þeir eru alls ekki þeir einu sem svona tala. Í maí hvatti tímaritið Economist fólk til þess að búa sig undir starfa-heimsendi. Í september dró tímaritið reyndar í land og sagði að þessum heimsenda hefði verið frestað – hvað sem síðar yrði. Við það tækifæri benti tímaritið á að störfum í Bandaríkjunum sem tengjast gervigreind hefði fjölgað meira en þeim störfum sem hefðu horfið vegna hennar.
Fleiri atvinnulausir í upplýsingatækni og fjarskiptum
Ekki er gott að segja hver áhrifin hafa verið hér á landi. Þó má benda á að í tölum Vinnumálastofnunar kemur fram að fjöldi atvinnulausra í greinunum upplýsingatækni og fjarskiptum hefur fjölgað umfram meðaltal á milli ára – hvort sem það er vegna gervigreindar eða ekki.
Í þessu samhengi er athyglisvert að velta fyrir sér ástæðum þess að mun færri hófu nám í tölvunarfræði og hugbúnaðarverkfræði í Háskóla Íslands og Háskólanum í Reykjavík í haust en í fyrra.
Í Háskólanum í Reykjavík fækkaði þeim sem hófu grunnnám í tölvunarfræði, hugbúnaðarverkfræði og tölvunarstærðfræði úr um 150 í um 115. Hjá Háskóla Íslands fækkaði þeim sem hófu nám í tölvunarfræði og hugbúnaðarverkfræði úr 145 í tæplega 80. Þetta er mikil fækkun á milli ára – og enn meiri fækkun ef litið er tíu ár aftur í tímann eða svo.
„Lítum á þetta sem tímabundið ferli“
Henning Arnór Úlfarsson, deildarforseti tölvunarfræðideildar Háskólans í Reykjavík, segir að fækkun nemenda í tölvunarfræði sé nokkuð sem hafi gerst víða um heim. Þetta séu engu að síður spennandi tímar fyrir tölvunarfræðinga, enda sé verið að nota gervigreind til að leysa alls kyns vandamál.
„Tölvunarfræðingar framtíðarinnar eru akkúrat fólkið sem er að fara þróa þessi gervigreindartól,“ segir hann. Það sé erfitt að segja til um hvort gervigreindin hafi haft áhrif á fækkun nemenda. Uppsagnir hjá stórum tæknifyrirtækjum, hér á landi og erlendis, hafi líka haft sín áhrif. Hann bendir einnig á að mörg fyrirtæki séu farin að átta sig á því að það sé dýrt að keyra kóða í gegnum gervigreind. Oft sé ódýrara að láta manneskjur sjá um verkefnið og það sé alltaf betra. „Við sem störfum við þetta lítum á þetta sem tímabundið ferli sem við erum að ganga í gegnum.“
Óljóst hver áhrif umræða um gervigreind eru
Hafsteinn Einarsson, deildarforseti iðnaðarverkfræði-, vélaverkfræði- og tölvunarfræðideildar við Háskóla Íslands, segir, líkt og Henning, að ekki sé hægt að fullyrða að gervigreind og umræða um hana hafi valdið minni áhuga á tölvunarfræði og hugbúnaðarverkfræði.
Líkt og Henning bendir hann á uppsagnir hjá fyrirtækjum á þessu sviði. Þá hafi staðan verið sú í vor, í fyrsta skipti, að nemendur í þessum greinum voru ekki allir komnir með vinnu við brautskráningu.
Gervigreind og umræða um hana hafi þó mögulega haft þau áhrif að fólk velji síður tölvunarfræði því það telji að gervigreind muni fækka störfum á því sviði. Um leið og nemendum í hugbúnaðartengdum greinum hafi fækkað hafi nemendum m.a. fjölgað í rafmagns- og tölvuverkfræði. „Það er algjörlega óljóst hvort þetta sé út af gervigreindinni. En ef einhver væri kannski smeykur við að gervigreindin myndi taka yfir forritun, þá er kannski eðlilegt að færa sig úr hugbúnaði yfir í vélbúnað,“ segir Hafsteinn.
Mörg ný tækifæri með gervigreind og framtíðin er björt
Báðir benda þeir á að gervigreind hafi skapað mörg ný tækifæri fyrir tölvunarfræðinga og aðra sem hafa lokið námi í hugbúnaðargerð. Þeir sem nái góðu valdi á þessari tækni geti til að mynda smíðað kerfi og öpp upp á eigin spýtur og klárað verkefni sem áður hefðu krafist heilu forritarateymanna.
„Þannig að það er enn þá alveg bjart fram undan þegar maður er að mennta sig, hvort sem það er í tölvunarfræði eða í öðrum greinum,“ segir Henning.
